این گزاره‌ «خوش‌استقبال و بدبدرقه‌» بودن ما ایرانی‌ها که یدی طولانی دارد، برای خود و نیز در فرهنگ شفاهی‌مان همچنان پرکاربرد است و در باورهای‌ عامیانه‌ جامعه هم همواره جاری و ساری. حالا با بدرقه‌ بد دولت از مهاجران افغان یک‌بار دگر به خود و همه یادآور شدیم و بر بوق و کرنا کردیم و به اثبات رسانیدیم که بله ما حتی بسیاری از خبط و خطاهای رومزه‌ خویش را بیشتر از سر عادت انجام می‌دهیم و از روی دلبستگی و بی‌اندکی اندیشه و تأمل!!» آخر کسی نیست در این میان به ما متذکر شود که با این‌همه خصلت فرهنگی خوب اصرار به نمایش عادت‌های بد و ناصواب چرا؟!

«علت برود، اما عادت نه!» این گفتاره را ما بلوچان بیشتر در همچنین مواقعی و برای این‌چنین رفتارهایی متناقض و معمول در جامعه استفاده می‌کنیم. باید بپذیریم که ما گاهی اوقات استادیم در نمایش خصلت‌های بد خویش و بی‌علت و بی‌فکر و بی‌دلیل عجیب اصرار می‌ورزیم بر حفظ برخی از خرده‌رفتارهای نامطلوب که بیشتر از سر عادت است تا اینکه ریشه در فرهنگ داشته و از گذشته به ارث رسیده باشد به ما؛ آخر کسی نیست بگوید چرا؟!

حالا گاهی اوقات می‌توان بر برخی از این‌چنین رفتارهای فردی چشم بست و گذشت؛ زیرا شعاع آسیب و ایجاد بدبینی‌‌اش محدود است به همان محدوده‌ حضور فرد و اطرافیانش. اما اگر جمعی باشد و پای دولتی در میان، آن‌وقت چه؟! بی‌گمان دیگر دامنه‌ آسیب و خسارتش از مرز خواهد گذشت؛ چون همین طرح خروج مهاجران افغان.

بگذریم و برگردیم به اصل ماجرا! پس از تعیین ضرب‌الاجل خروج مهاجران افغان از کشور و وقوع برخی اتفاقات تأسف‌بار و ناگوار و ایجاد هرج‌ومرج و ضعف مدیریت کارگزاران دولت در سیستان‌وبلوچستان انتقادات از سوءمدیریت مقامات استانی در هر دو سوی مرز بالا گرفت و نارضایتی‌های فراوانی را موجب شد.

باید پذیرفت که خروج گسترده‌ مهاجران افغان از کشور در چند روز اخیر با بروز برخی از مشکلات از جمله ازدحام بالا در اردوگاه‌ها و گذرگاه‌های مرزی همراه بوده که صحنه‌های تأسف‌باری را رقم زده است.

این اقدام، ضعف مدیریت، عدم آمادگی، خلأ خدمات و کمبود فاحش امکانات رفاهی در مراکز سامان‌دهی خروج را بیش‌ازپیش آشکار ساخت و سوء‌مدیریت و ناتوانی مقامات استانی در بدرقه‌ همسایگان دیواربه‌دیوار افغان را.

مردم بلوچ پس از مشاهده‌ ضعف مدیریت و عدم آمادگی اردوگاه‌ها و گذرگاه‌های مرزی و کمبود شدید مواد غذایی و خدماتی برای سیل مهاجران، آستین بالا زدند تا از حجم بدبینی‌ها‌‌ی به‌وجود‌آمده بکاهند و فضای تنش‌آلود ناشی از آن را مدیریت کنند.

پس‌ازآن فراخوان‌های متعدد ‌مردمی در اقصی‌نقاط شهرهای بلوچستان برای برپا کردن ایستگاه‌های جمع‌آوری اقلام ضروری و مواد غذایی مورد نیاز برای مهاجرین حاضر در مراکز ساماندهی و گذرگاه‌های مرزی صادر شد و سیل کمک‌ها نیز از هر سوی روانه‌.

هیچ بعید نبود تداوم چنین وضعیت نابه‌سامانی در اردوگاه‌ها‌ و گذرگاه‌های مرزی حضور مسالمت‌آمیز سالیان متمادی افغان‌های چه قانونی و یا غیرقانونی را در کنار مردم ایران بدل به خاطره‌ای تلخ و تأسف‌بار کند و نیز میزبانی سال‌های متمادی ما از همسایگان‌مان را فقط در همین مدت اندک تحت‌‌الشاع خود قرار دهد.

البته ممکن است تا همین‌جا سایه‌ چنین اتفاقاتی بر سر مراودات و روابط بین دو ملت همسایه چه در کوتاه‌مدت و میان‌مدت و یا حتی در درازمدت سنگینی نکند و دور از انتظار نخواهد بود که اثرات سوء آن بر سر بزنگاه‌ها خود را به‌گونه‌ای دیگر نشان دهد.

یادمان نرفته است که پیش و پس از حکومت فعلی افغانستان از جمله در دوران ریاست‌جمهوری اشرف غنی اظهارنظر معروف ایشان «نفت مقابل آب» در جریان افتتاح بند کمال‌خان منجر به بالا گرفتن تنش میان نه دولت‌ها بلکه بین مردم دوسوی مرز شد و تا مدتی بر حساسیت‌ها و اختلافات دامن زد.

مردم بلوچ با درک شرایط پیش‌آمده پس از مشاهده‌ ضعف مدیریت استانی در خروج افغان‌ها از کشور مانع از هرگونه تنش و بدبینی و کدورت احتمالی لااقل در حین خروج مهاجران شدند و خاطره‌ای ماندگار از ملت ایران را برای میهمانان و همسایگان خود چنین رقم زدند.

در این میان چند عامل مهم را می‌توان بر رفتار انسان‌دوستانه‌ بلوچان در بدرقه‌ باشکوه مهاجران افغانستانی مترتب دانست که نخستین آن حرمت همسایگی و تکریم حقوق انسانی‌ست که در نگاه و مرام انسان شرقی بر هر امر دیگری مقدم است و سپس عامل دیگر را در حضور کم‌مزد و بی‌منت این مهاجران برشمر‌د و سوم آن‌که ریشه‌ چنین بدرقه‌ای را در باورهای سنتی بلوچان و فرهنگ میارجلی و پناهندگی از ضعیفان عنوان کرد.

به هر جهت، مردم بلوچ با چنین بدرقه‌ای تاریخی از مهاجران افغانستانی کسری‌های پیش‌آمده و ضعف مدیریت مقامات محلی و استانی خویش را جبران کردند و یادآور شدند که هم می‌توان خوش‌استقبال بود‌ و هم خوش‌بدرقه.