امروزه پیشرفت‌های حوزه پزشکی و دارو، زندگی میلیون‌ها بیمار را در سراسر جهان دستخوش تغییرات مثبت کرده است. داروهای نوآورانه نه‌تنها در کنترل و مدیریت بیماری‌ها مؤثر هستند، بلکه از منظر توسعه پایدار نیز اهمیت به سزایی دارند چرا که جامعه بدون سلامت مناسب نمی‌تواند در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به شکوفایی دست یابد.

اما آنچه در برخی مقاطع زمانی در اوج چالش‌ها و مشکلات حوزه تولیددارو و کمبودها و عدم دسترسی بیمار به داروی خود مورد برخی درمان‌ها یا داروها مطرح است که بیشتر رنگ و بویی سیاسی از آن به مشام می‌رسد طرح مباحثی در مورد برخی داروهای حیاتی است که نه‌تنها دردی از صنعت دارو و بیماران را درمان نمی‌کند که دل بیماران نیز از پیامد این اظهارنظرها می‌لرزد.

بیماران مبتلا به دیابت از جمله بیمارانی هستند که هر روز با نوسانات بازار دارو و بودونبود و کمبودهای انسولین در هر دوره دست‌وپنجه نرم می‌کنند. انسولین‌های قلمی اگرچه با ده سال تاخیر در فهرست دارویی کشور نشست و در دسترس بیماران قرار گرفت؛ اما به دلیل سهولت استفاده و کاهش عوارض در میان بیماران به‌ویژه کودکان و سالمندان مبتلا به دیابت مورد اقبال قرار گرفت. اما در این میان برخی اظهارات از جمله سخنان فرامرز اختراعی، رئیس مواد اولیه دارویی در مورد این داروی حیات‌بخش که به‌عنوان یک داروی لوکس مطرح شد واکنش بیماران و پزشکان و حتی برخی نمایندگان مجلس را از چرایی این اظهارات به دنبال داشت.

افزایش شیوع دیابت و لزوم درمان مؤثر

بر اساس برخی آمارهای منتشرشده توسط نهادهای رسمی، حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد از جمعیت بزرگسال در ایران به دیابت مبتلا هستند؛ رقمی که باتوجه‌به جمعیت کشور، نشان‌دهنده وجود چند میلیون بیمار دیابتی (حدود ۷ میلیون نفر) است. از سوی دیگر، آمار مبتلایان به مرحله پیش‌دیابت نیز قابل‌توجه بوده و تخمین زده می‌شود که اگر روند فعلی الگوی تغذیه، سبک زندگی، کم‌تحرکی و استرس‌های روزمره ادامه پیدا کند، این ارقام در سال‌های آتی افزایش بیشتری خواهد یافت. همین واقعیت، اهمیت دردسترس‌بودن داروهای مؤثر و باکیفیت مانند انسولین قلمی را دوچندان می‌کند؛ چرا که نادیده‌گرفتن این نیاز می‌تواند هم هزینه‌های گسترده درمانی را بر نظام سلامت تحمیل کند و هم کیفیت زندگی بیماران را به‌شدت کاهش دهد.

 انسولین قلمی و تأثیر آن در کنترل بهتر دیابت

نسل‌های پیشین انسولین، عمدتاً به‌صورت ویال (شیشه) عرضه می‌شدند که نیازمند تهیه سرنگ، اندازه‌گیری دقیق دُز، رعایت نکات بهداشتی متعدد و صرف زمان بود. در این روش، خطاهای دُز مصرف می‌توانست باعث کاهش یا افزایش شدید قند خون شود و عوارضی جدی برای بیمار در پی داشته باشد. اما انسولین قلمی، به‌عنوان یک نوآوری کارآمد، روند تزریق را ساده‌تر کرده است. این روش علاوه بر دقت بالای دُز، به بیمار اجازه می‌دهد بدون نیاز به وسایل اضافی و تنها با چرخاندن درجه روی قلم، مقدار دقیق انسولین را دریافت کند. این ویژگی‌ها ضمن کمک به مدیریت مؤثرتر دیابت، می‌تواند به ارتقای کیفیت زندگی بیماران بینجامد؛ زیرا علاوه بر کاهش خطای انسانی، فرایند تزریق را آسان‌تر و سریع‌تر می‌کند.

اظهارات عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس
سید محمد جمالیان، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس شورای اسلامی، با رد ادعای برخی افراد مبنی بر «لوکس» تلقی‌کردن انسولین قلمی، به خبرنگار پیام ما، گفت: «انسولین قلمی به هیچ وجه جزو اقلام لوکس تلقی نمی‌شود. این دارو به دلیل نیاز واقعی بیماران و مشکلات ناشی از استفاده از انسولین‌های ویالی وارد بازار شده است. عوارض ناشی از مخلوط کردن انسولین‌های قبلی، ضرورت تولید انسولین قلمی را ایجاد کرد.»

 وی همچنین با اشاره به اقبال گسترده بیماران نسبت به این نوع دارو تأکید کرد: «ما مخالف هرگونه محدودیت در دسترسی به این دارو هستیم و در صورت اصرار برخی بر لوکس بودن این دارو موضوع را پیگیری خواهیم کرد. طبق قانون اساسی، وظیفه ما تأمین دارو و لوازم مورد نیاز بیماران است و نمی‌توانیم اجازه دهیم که نیازهای بیماران نادیده گرفته شود.» جمالیان همچنین خاطرنشان کرد:«هرگونه ادعای لوکس‌بودن دارو تنها بهانه‌ای برای فرار از مسئولیت‌هاست و تأمین داروهای ضروری باید در اولویت قرار گیرد. »

 تضمین دسترسی به داروهای ضروری؛ وظیفه حاکمیتی

واقعیت آن است که تأمین داروهای اساسی و ضروری، یکی از وظایف حاکمیتی دولت‌ها و نهادهای مرتبط با سلامت عمومی محسوب می‌شود. بر مبنای قانون اساسی و اسناد بالادستی، دولت موظف است بهترین و مناسب‌ترین روش‌ها را برای تأمین نیازهای بهداشتی و درمانی مردم فراهم آورد. خودکفایی در تولید و در عین حال تأمین به‌موقع اقلام درمانی از مسیر واردات (در صورت نیاز)، نقش مهمی در حفظ سلامت بیماران و ثبات بازار دارویی ایفا می‌کند. از همین رو، تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری درست در این حوزه نه‌تنها به رشد صنعت دارویی کمک می‌کند، بلکه با جلوگیری از کمبودها و نوسان‌های شدید قیمتی، خیال بیماران و کادر درمان را نیز آسوده می‌سازد.

هرچه بیماران در سنین پایین‌تر و به موقع، درمان یا کنترل بیماری خود را آغاز کنند، هزینه‌های جانبی نظام سلامت در آینده کاهش پیدا خواهد کرد. این کاهش هزینه‌ها، صرفه‌جویی مالی قابل‌توجهی برای دولت و خانواده‌ها در پی دارد و چرخه توسعه اقتصادی را پرشتاب‌تر می‌کند. بنابراین، سرمایه‌گذاری در داروهای پیشرفته و به‌روز، در حقیقت سرمایه‌گذاری در آینده‌ای سالم‌تر و پایدارتر برای همه افراد جامعه به حساب می‌آید.

نگاه پیشگیرانه به مدیریت دیابت
یکی از چالش‌های اصلی در حوزه دیابت، پیشگیری از عوارض ثانویه این بیماری است که می‌تواند به مشکلات قلبی، کلیوی، بینایی و سایر بیماری‌های جدی منجر شود. جامعه پزشکی معتقد است بهترین راهکار برای پیشگیری از عوارض دیابت، کنترل مداوم قند خون از همان مراحل اولیه بیماری است. انسولین قلمی به دلیل سادگی و دقت بالا، به بیماران کمک می‌کند تا بهتر از گذشته و به‌شکلی منظم‌تر قند خون خود را تنظیم کنند. بدین ترتیب، علاوه بر بهبود سلامت بیماران، فشارهای اقتصادی و اجتماعی ناشی از پیامدهای طولانی‌مدت دیابت نیز به میزان محسوسی کاهش می‌یابد.
نگاهی به آمار روبه‌رشد بیماران دیابتی در ایران و جهان، نشان می‌دهد که بی‌توجهی به نیازهای درمانی این قشر، می‌تواند آسیب‌های جدی و غیرقابل جبرانی بر ساختار سلامت و اقتصاد کشور وارد کند. انسولین قلمی یکی از داروهای استراتژیک است که با فراهم‌کردن امکان تزریق آسان، ایمن و دقیق، نقش برجسته‌ای در کاهش عوارض ناشی از دیابت دارد. دسترسی محدود بیماران به این دارو یا افزایش چشمگیر قیمت آن، سبب خواهد شد بخش قابل‌توجهی از افراد توان تأمین آن را نداشته باشند و درنتیجه، هزینه‌های غیرمستقیم و سنگین‌تری بر جامعه تحمیل شود.