همیشه یک لیست بهتر وجود دارد اما…

| «محمدرضا کارگر» عضو هیئت علمی دانشگاه میراث و مشاور معاونت میراث فرهنگی |

وزارت از سه سازمان تشکیل شده؛ میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی. به همین دلیل این تفرق در فهرست ارائه‌شده را انتظار داشتیم. اگر وزارتخانه صرفاً میراث فرهنگی یا گردشگری یا صنایع‌دستی بود، قطعاً فهرست بسیار یکدست‌تری ارائه می‌شد، اما از زمانی که سازمان به وزارتخانه تبدیل شده، تمام وزرای آن تخصص در یکی از این حوزه‌ها را نداشته و بیشتر سیاسی انتخاب شده‌اند؛ این مسئله هم درحال‌حاضر تأثیرات خود را گذاشته است.

البته معتقدم در فهرست ارائه‌شده تنوع زیادی وجود دارد و دست رئیس‌جمهوری را باز می‌گذارد که انتخاب‌های متفاوت داشته باشد؛ اینکه فردی دارای تخصص در یکی از این حوزه‌ها را انتخاب کند یا وزیری دارای تجربه در حوزه‌های مختلف را داشته باشد که بتواند از تجربۀ او استفاده کند. هر نوع انتظاری که از وزیر آیندۀ میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی داریم، در این فهرست وجود دارد. البته نام برخی افراد در این فهرست نیست که یا نامزد نبودند یا انصراف دادند و شاید نامزد دو ورزاتخانه بوده باشند.

نکته اینجاست که می‌خواهیم از نیروهای جوان بهره ببریم و این یک استراتژی است. کاری به درست یا غلط بودن آن هم نداریم، اما این فهرست می‌تواند این موضوع را مورد توجه قرار دهد. تفاوت‌ها باعث می‌شود که انتخاب‌های متفاوتی هم وجود داشته باشد؛ فردی از حوزۀ میراث فرهنگی یا گردشگری یا صنایع‌دستی، فردی دارای تجربه در مدیریت میانی، افرادی با سابقۀ وزارت در حوزۀ فرهنگ، افراد دارای سابقۀ کاری در سطح معاونان وزارتخانه و… در این فهرست وجود دارند. البته همیشه می‌تواند یک فهرست بهتر وجود داشته باشد، اما باتوجه‌به زمان کاندیداتوری افراد و هیئتی که صاحب رأی بودند و نظرات تعیین‌کننده داشتند، این فهرست می‌تواند مورد تأیید باشد.

امتناع افراد متخصص از پذیرش مسئولیت

| خاطره استادرضایی، مدیرعامل و عضو هیئت‌مدیرۀ اتحادیۀ تعاونی‌های صنایع‌دستی استان تهران |

باتوجه‌به اینکه در شورای مشورتی که تشکیل شد، یکی دو جلسه حضور داشتم، ابتدا بگوییم که ما در این جلسه‌ها هم دربارۀ انتخاب گزینه‌های تصدی وزارتخانه و هم تولید محتوا و نکته‌های کلیدی که وزیر آینده باید بداند، مواردی را مطرح کردیم. نظر ما این بود که فردی که این سمت را بر عهده می‌گیرد، باید ضمن تخصص دغدغه‌مند هم باشد.

باتوجه‌به اینکه رئیس‌جمهوری منتخب در شعارهای فعلی اعلام می‌کنند که قالب شورایی باید قوی‌تر عمل کند و مشارکت مردمی شکل گیرد، ما هم از طرف تعاونی‌ها و با همین نگاه مشارکت مردمی بر مسائلی چون مهاجرت معکوس، حکم‌رانی روستاها، توسعۀ کسب‌وکارها و مشاغل خانگی به‌ویژه در مناطق مرزی و محروم، نکاتی را مطرح کردیم. پیشنهاد دادیم هر فردی می‌خواهد در این سمت وارد شود، باید به نگاه کمیتۀ مشورتی دقت بیشتری کند و از ظرفیت بخش غیردولتی استفاده کند. چون دغدغۀ بزرگ بخش‌ها به‌ویژه در حوزۀ صنایع‌دستی، تعاملات اقتصادی است. اگر کسی این کرسی را اشغال کند که نگاه توسعه‌ای نداشته باشد، عملاً مشکلات ما بیشتر از قبل خواهد شد.  همۀ این مسائل را در جلسه‌هایی که برگزار شد و از همه جناح‌ها در آن حضور داشتند، مطرح کردیم.

اما، حالا که فهرست پانزده نفره معرفی شده است، باید بگویم بسیاری از افراد که می‌توانستیم بگوییم هم آشنایی دارند و هم اگر کار را به دست بگیرند از گروه‌های مختلف استفاده خواهند کرد، از پذیرش مسئولیت امتناع کردند. ارتباط موضوعی فهرست معرفی‌شده هم به موضوع کم است و نفرات دغدغه‌مند هم در این فهرست کم هستند. سه مسئلۀ اصلی وجود دارد؛ تخصص، ارائۀ راهکار و نگاه اجماعی و مشورتی و به نظر می‌رسد تمرکز بر افرادی است که هرکدام یکی از این ویژگی‌ها را دارند. امیدواریم در نهایت جامعۀ هدف و مطالبه‌گر روی این نقاط بیشتر تمرکز کند. زیرا اگر قرار باشد کسی بدون شناخت، دغدغه و بدون نگاه توسعه‌ای روی کار بیاید، واقعاً کار از شرایطی که داریم سخت‌تر می‌شود. 

فهرست معرفی‌شده، وهن جامعه علمی است

| کامبیز مشتاق گوهری، ﻋﻀﻮ ﻫﯿﺌﺖ ﻋﻠﻤﻰ ﮔﺮوه ﻣﻌﻤﺎرى و ﻣﺮﻣﺖ و اﺳﺘﺎدﯾﺎر داﻧﺸﮕﺎه |

آقای پزشکیان گفتند تمرکزشان را روی این می‌گذارند که افراد متخصص که از رده‌های پایین کار کرده‌اند و به رده‌های بالا رسیده‌اند را مورد توجه قرار می‌دهند، اما کدام یکی از افراد معرفی‌شده برای تصدی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی متخصص این حوزه هستند؟ همۀ آن‌ها مدت کوتاهی به‌واسطۀ ارتباطات سیاسی آمده‌اند و کاری انجام داده‌اند که این حضور سابقه محسوب نمی‌شود. به نظر می‌رسد این فهرست اعلام‌شده بی‌توجهی به شعارهای انتخاباتی رئیس‌جمهوری و هم وهن جامعۀ متخصص این حوزه است. 

کدام‌یک از پست‌های کابینه به‌اندازۀ میراث فرهنگی از سوی مردم، متخصصان، کارشناسان و فعالان، مورد تذکر قرار گرفت؟ آن وقت خروجی این حوزۀ بحرانی و پر از مسئله این می‌شود؟ چه کسی گفته است این گزینه‌ها اهلیت مدیریت میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور را دارند؟ مگر ما جامعۀ میراث فرهنگی ابزار دست این آقایان هستیم؟ ما خجالت می‌کشیم می‌بینیم یک نفر به‌واسطۀ نسبت‌های سیاسی همه‌جا هست و موقعیت‌ها را می‌گیرد.

به نظر می‌‌رسد آن‌قدر علنی به برخی افراد اعتراض نکردیم که به‌راحتی در صدر امور می‌نشینند و برای میراث فرهنگی کشور تصمیم می‌گیرند. من می‌خواهم بگویم آیا همین کمیتۀ بررسی هم اهلیت انتخاب داشت؟ وزیر فعلی میراث فرهنگی مهندس عمران بود و به‌قول خودش سال‌ها در حوزۀ فرهنگ معاون پارلمانی بوده است و از اسامی اعلام‌شده حتی به حوزۀ میراث فرهنگی نزدیک‌تر به نظر می‌رسد. آخر وزارت ایشان چه شد؟ در دورۀ وزارت ایشان همه‌چیز خلاصه شد به ساخت توالت عمومی!

سوال من این است که چرا آقای پزشکیان یک مهندس عمران را در صدر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نمی‌گذارند؟ یا چرا یک جامعه‌شناس را برای وزارت راه تعیین نمی‌کنند؟ این‌‌قدر ناامید شده‌ام که فکر می‌کنم با این شیوۀ فعالیت دولت‌ها، به نظر می‌رسد عمدی وجود دارد که میراث فرهنگی کشور را ویران کنند. تأکید می‌کنم که ما با میراث تمدنی ایران شوخی نداریم؛ چه اصلاح‌طلب چه اصولگرا، چه آشنا و چه غریبه. شاید بقیه با نجابت مطرح ‌کنند، اما من صریحاً می‌گویم که این مسئله شوخی‌بردار نیست، درحالی‌که به نظر می‌رسد علناً ما را به تمسخر گرفته‌اند.

این لیست، نمایشی است 

| رضا اباذری، کارشناس گردشگری و رئیس سابق هیات مدیره انجمن صنفی دفاتر سفر هوایی، زیارتی و گردشگری |

باید کلی‌تر به موضوع نگاه کنیم چون اساسا اعضای هیات دولت انتصابی هستند و حق شخص رئیس جمهور است که یک فرد را انتخاب کند. چنین رفتاری مبنی بر انتخاب این افراد هم نمایشی بیش نیست و به نظر می‌رسد که تا مدتی بخش دولتی و خصوصی به آن سرگرم خواهند شد. 

هر چند که معتقدم که به احتمال زیاد فردی خارج از این فهرست و کمیته به عنوان وزیر انتخاب خواهد شد. هر فردی که به این حوزه ورود می‌کند روزمه‌‌‌دار هستند اما باید به کارنامه آنها هم توجه کرد، چون افرادی که در مقام وزیر نام آنها مطرح می‌شود در گذشته در سمت‌هایی از جمله وزیر، رئیس شورای شهر، معاون میراث و… چه کارنامه‌ای از خود ثبت و در آن سابقه چه کرده‌اند؟ صرف این که یک نفر برنامه‌ای آماده کند، چند نفر تایید کنند و به آن امتیاز دهند، کافی نیست و باید موارد دیگری در نظر گرفت. 

با این شرایط نام خیلی از افراد مطرح شده نباید در این لیست قرار می‌گرفت. بنابراین می‌توان جوانگرایی کرد، اما نباید اصرار داشت فردی که در میراث برند است گزینه وزارتخانه باشد. باید ببنیم میراث و گردشگری، امروز در چه وضعیتی قرار گرفته و برنامه‌ریزی برای این حوزه به زندگی مدیریتی، عملکرد و کارنامه قبلی او مرتبط باشد و نشان دهد که موفقیت چندانی نداشته‌اند.

از سوی دیگر درباره افراد جوان‌تر که سابقه وزارت ندارند هم باید مهارت شرکت در جلسات سطح یک و دو کشور و قدرت چانه‌زنی داشته باشد.  آنها باید بتوانند با یکسری افراد کارکشته و خبره دور یک میز بنشینند و این هم یک ملاک مهم است. بنابراین رجلی که جامع‌الشرایط باشد کارش سخت است و فکر می‌کنم در این فهرست نامی از او وجود ندارد.

البته امیدوارم وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی مشابه دهه‌های گذشته به سیاست‌زدگی گرفتار نشود!