یکی از ساکنان محلی به «پیام ما» می‌گوید «اینجا چندین بار تخلف رخ داده، اما برخورد درستی نشده است. زمین برنج را کم کم به باغ پرتقال تبدیل کردند بعد داخلش آلاچیق‌هایی برای عکاسی و فیلمبرداری ساختند. نابودی زمین  برنج یعنی نابودی امنیت غذایی.» آنطور که گفته می‌شود، هفت روستا از آب‌بندان مرزون آباد استفاده می‌کنند و این منطقه متعلق به همه اهالی است «تالاب حیدرکلا هم همین وضعیت را دارد. آن تالاب در محدودهٔ شهری است و زیر نظر شهرداری؛ برای همین هم گفتند براساس طرح تفصیلی شهر می‌توانند تغییر بدهند و هرچه می‌خواهند بسازند. قانون جدی گرفته نمی‌شود.»

حفظ آب‌بندان، حفظ زیستگاه پرندگان مهاجر

«جواد یعقوب‌زاده»، کارشناس محیط‌زیست و پرنده‌شناس پیش از این در مطلبی که کانال بابلی‌ها منتشر کرده به اهمیت آب‌بندان‌ها اشاره کرده و می‌نویسد «حفظ زیستگاه آب‌بندان‌های مازندران برای پرندگان مهاجر بسیار مهم و حیاتی است. بسیاری از پرندگان مهاجری که به صورت بلندمدت یا کوتاه‌مدت و موقتی از آسمان این استان عبور می‌کنند بدون تردید از این سفره‌آرایی خوشه‌چینی می‌کنند. تغییر کاربری آب‌بندان‌های مازندران برای پرورش ماهی، جدی‌ترین تهدید برای پرندگان مهاجر محسوب می‌شود.» 

یعقوب‌زاده در ادامهٔ این مطلب نوشته «تعداد قابل‌توجهی از پرندگان مهاجر عبوری به‌خاطر تغییرات در زیستگاهشان در بابل، خط پروازی خود را از این استان تغییر دادند. پرندگان مهاجر عامل حیاتی برای عملکرد اکوسیستم‌ها هستند و زندگی روی زمین را از طریق پراکندن دانه، گرده‌افشانی، کنترل آفات و موارد دیگر از کاربردهای اکوسیستم و عملکرد آن پایدار می‌سازند. پرندگان مهاجر فواید اقتصادی زیادی هم از طریق گردشگری، تحقیقات و آموزش و فعالیت سرگرم‌کننده فراهم می‌سازند که باید از این فرصت در رونق گردشگری استفاده کنیم.»

سال ۱۳۹۹، «خسرو طالبی»، مدیرکل امور روستایی و شوراهای استانداری مازندران از هزینهٔ ۳۵۰ میلیارد ریالی طی دو سال برای تقویت کاربری گردشگری در آب‌بندان‌های مازندران خبر داده و به ایرنا گفته بود «آب‌بندان در شمال کشور یک پدیدهٔ منحصربه‌فرد است. ما در استان مازندران بیش از ۸۰۰ قطعه آب‌بندان داریم که به‌معنای در اختیار داشتن همین تعداد جاذبهٔ بالقوهٔ منحصربه‌فرد است که تاکنون بهره‌برداری گردشگری از آنها مورد توجه قرار نگرفته بود. وسعت آب‌بندان‌های مازندران بیش از ۱۷ هزار هکتار است، ولی در حال حاضر از این سازه‌های آبی برای تأمین آب کشاورزی و در برخی از آنها هم به‌صورت غیر هدفمند برای پرورش ماهی استفاده می‌شود.» از سال ۹۹ تاکنون اما تنها خبرهایی مبنی‌بر تسخیر و کوچک کردن آب‌بندان‌ها به گوش می‌رسد.

قلع‌وقمع ۶۴۰ مورد تغییر کاربری

«ساخت یک مرغداری و گلخانه در اطراف تالاب مرزون‌آباد داشتیم که متعلق به سال‌های قبل است، یک محوطه هم هست که گویا بدل به باغ شده و جهادکشاورزی از آن شکایت کرده است، اما آب‌منطقه‌ای هم مسئول است و آنها هم باید جواب دهند.» این جملات را یکی از مسئولان می‌گوید و تأکید می‌کند که تا به‌دقت مشخص نشده که این منطقهٔ جدید کجاست، نمی‌توان به‌دقت از آن صحبت کرد.

به‌گفتهٔ او، شهرستان بابل دارای بیش از ۱۸۰ قطعه آب‌بندان به مساحت حدود دو هزار و ۲۰۰ هکتار است که عمدتاً مابین اراضی شالیزاری واقع شده است و به‌منظور ذخیرهٔ آبی و تأمین آب شالیزارها مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرد. «علاوه‌برآن، آب‌بندان‌ها به‌عنوان زیستگاه پرندگان مهاجر نیز هستند که حفاظت از آن جزو وظایف سازمان محیط‌زیست است. اما ما به‌منظور افزایش بهره‌وری آب طی سال‌های اخیر به‌خصوص در دولت سیزدهم، پروژهٔ مرمت و لایروبی آب‌بندان‌ها را در دستورکار جهادکشاورزی قرار دادیم که در سال ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ تعداد ۱۱ قطعه آب‌بندان این شهرستان مرمت و‌لایروبی شد. این اتفاق ضمن افزایش ظرفیت ذخایر آبی، باعث کاهش اتلاف آب، پرورش ماهی و زراعت چوب نیز می‌شود که این امر درآمد روستاییان را اضافه کرده است.»

آهنگری همچنین به ارائهٔ آماری دربارهٔ حفظ کاربری اراضی و برخورد با متخلفین در سال ۱۴۰۲ پرداخته و اضافه می‌کند: «بیش از ۶۴۰ مورد تغییر کاربری در قالب تبصره ۲ ماده ۱۰ قلع‌وقمع شده که در استان مازندران بالاترین آمار برخورد با تغییر کاربری‌ها بوده است. همچنین، در قالب ماده ۳ بیش از ۲۸۰ مورد شکایت و تشکیل پرونده برای متخلفان صورت گرفت.» به‌گفتهٔ او، محدودهٔ آب‌بندان‌ها توسط دستگاه‌های ذی‌ربط مراقبت می‌شوند و گشت‌های مستمر در حاشیهٔ آب‌بندان‌ها وجود دارد که درصورت مشاهدهٔ تخلف بلافاصله اقدامات قانونی انجام‌ می‌شود. 

صحبت از برخورد با تخلفات و وجود گشت‌های مستمر درحالی مطرح می‌شود که محلی‌ها همچنان شاهد این ساخت‌وسازها و نگران از بین رفتن شالیزار و آلودگی آب‌بندان‌ها هستند. آنها می‌گویند ادامهٔ این روند، پرندگان مهاجر را از این منطقه دور می‌کند و جان تالاب مرزون‌آباد هر روز بیشتر از روز قبل تحلیل می‌رود.