براساس مطالعات انجام‌شده سالانه بیش از ۵۰۰ میلیارد تومان در بخش‌های منابع زیستی، اقتصادی و زیرساختی خسارت گردوغبار برآورد شده که بیشتر در بخش کشاورزی، بهداشت و سلامت، جاده و تأسیسات برق است.
همچنین طبق آمار رسمی ۳۰ تا ۳۵ درصد گردوغبار موجود در استان خراسان‌جنوبی منشأ داخلی دارد و ۶۰ تا ۷۰ درصد گردوغبارها دارای منشأ خارجی و از کشورهای همسایه است.
دبیر ستاد ملی مقابله با گردوغبار اردیبهشت امسال در وبینار «آینده‌پژوهشی برنامه‌های حفاظت و احیای دریاچه‌ها و تالاب‌های کشور» با بیان اینکه ۲۳ استان کشور دارای کانون گردوغبار هستند، گفته بود: «به‌ترتیب شش استان خراسان‌جنوبی، کرمان، سیستان‌وبلوچستان، خراسان‌رضوی، خوزستان و هرمزگان ۸۵ درصد غبارخیزی کشور را دارند.»
به گفتۀ «علی‌محمد طهماسبی بیرگانی»خراسان‌جنوبی با شش میلیون هکتار غبارخیزی در صدر جدول مناطق گردوغبار قرار دارد و بالاترین میزان غبارخیزی در این استان در مرز ایران و افغانستان در «یزدان‌آباد» است.

مجاورت با دو کویر بزرگ و تحمیل ۲۲ سال خشکسالی در کنار کاهش بارندگی را از عوامل مؤثر بر فقر پوشش گیاهی و توسعۀ کانون‌های بحرانی فرسایش بادی این استان عنوان شده است

روزهای گردوغباری دو برابر شد
مدیرکل هواشناسی خراسان‌جنوبی اما از افزایش دو برابری روزهای گردوغباری از ابتدای امسال تاکنون نسبت به بلندمدت خبر می‌دهد: «در چهار ماه امسال به‌طور میانگین در شهرستان‌های استان ۲۷ روز گردوغباری به ثبت رسیده که این مقدار در مدت مشابه سال گذشته ۳۷ روز و در بلندمدت ۱۴ روز بوده است.»
طبق آنچه «رضا خندان‌رو» می‌گوید میانگین تعداد روزهای گردوغباری استان نسبت به سال گذشته به‌طور میانگین ۱۰ روز کاهش دارد، اما نسبت به بلندمدت حدود ۱۰۰ درصد افزایش دارد: «از ابتدای امسال بیشترین تعداد روزهای غبارآلود استان با ۷۰ روز در حاجی‌آباد زیرکوه به ثبت رسیده است. تعداد روزهای گردوغباری این شهرستان در مدت مشابه سال گذشته ۶۳ روز و در بلندمدت ۱۹ روز بوده است.»
به گفتۀ او بیرجند هم از ابتدای امسال ۲۳ روز گردوغباری داشته که این عدد در مدت مشابه سال قبل ۴۰ روز و در بلندمدت ۱۲ روز بوده است: «میانگین بارش ایستگاه‌های مراکز شهرستان‌ها از اول سال زراعی جاری (مهر ۱۴۰۱) ۹۷.۱ میلی‌متر بوده که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۱ درصد کاهش داشته است. این آمار نسبت به شرایط نرمال حدود ۲۵ درصد کاهش را نشان می‌دهد.»
غبار قره‌قوم در حلقوم خراسان‌جنوبی
رئیس ادارۀ امور بیابان اداره‌کل منابع‌طبیعی و آبخیزداری خراسان‌جنوبی نیز معتقد است خشکسالی‌های متمادی باعث ایجاد چشمه‌های تولید گردوغبار در استان شده و مراتع خشک‌شده نیز در افزایش ریزگردها اثرگذار است: «فعال‌ترین کانون‌های بحرانی شامل ریگ بشرویه، حلوان طبس، سهل‌آباد نهبندان، سه قلعه سرایان و شاهرخت زیرکوه است که در تولید گردوغبار سهم بیشتری دارند.»
«محمد یوسفی» توضیح می دهد با توجه به اینکه وزش باد در خراسان‌جنوبی فصل بهار و تابستان از سمت شرق و شمال است، بر همین اساس، بادهای ۱۲۰ روزه عامل مهم تولید گردوغبار است و توفانی که در حال حاضر استان را درگیر کرده از صحرای قره‌قوم ترکمنستان شروع می‌شود و مرز خراسان رضوی را رد می‌کند و وارد خراسان‌جنوبی می‌شود: «علاوه‌بر منشأ خارجی، وجود ۲ میلیون و ۱۰۰ هکتار کانون‌های بحران فرسایش بادی در تولید گردوغبار اثرگذار است، اما منشأ اصلی گردوغبار اخیر خارجی است و کانون‌های داخلی استان بر تشدید پدیده اثر داشته.»
پیشی گرفتن فرسایش بادی از برنامه‌های مقابله‌ای
اما به عقیدۀ مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان‌جنوبی برای سازگاری و مقابله با ریزگردها باید علاوه‌بر چاره‌اندیشی‌های درون‌استانی به‌دنبال راهکارهای ملی نیز باشیم.
«علیرضا نصرآبادی» مجاورت با دو کویر بزرگ و تحمیل ۲۲ سال خشکسالی در کنار کاهش بارندگی را از عوامل مؤثر بر فقر پوشش گیاهی و توسعۀ کانون‌های بحرانی فرسایش بادی استان می داند که از یک میلیون و ۳۰۰ هزار هکتار در گذشته اکنون به ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار هکتار رسیده و تعداد کانون‌های فرسایش بادی از ۲۸ به ۳۲ مورد افزایش یافته است: «از این حجم کانون بحرانی فقط در وسعت ۳۰۰ هزار هکتار توانسته‌ایم طرح‌های مقابله‌ای اجرا کنیم که متناسب با اعتبارات تخصیص‌یافته بوده است. بنابراین، برای تکمیل طرح‌ها نیازمند اعتبارات بیشتر، آن هم در سطح ملی هستیم.»
آنچه در حال کور و خفه کردن مردم خراسان است، تا چند سال قبل فقط متعلق به سیستان بود؛ انگار گردوغبار از بی‌توجهی مسئولان به مسائل زیست محیطی استفاده کرده است و تصمیم گرفته تا خود را به تهران برساند، دور از ذهن نیست که تهرانی‌ها تا سالی دیگر علاوه‌بر دود سوخت‌های غیراستاندارد گردوغبار را نیز تحمل کنند.