| پیام‌ما | شمال غرب استان فارس از دو هفته قبل در آتش می‌سوزد و دو روز قبل این آتش جان یک همیار طبیعت را گرفت. «یعقوب حسن‌پور»، از اهالی روستای جمال کر بخش ماهور میلاتی از توابع شهرستان ممسنی در حال مهار آتش بود که از ارتفاع کوهی به پایین پرتاب شد و 47 سالگی‌، آخرین سال عمرش شد. آتش، امسال برای بسیاری از فعالان محیط زیست نگرانی بیشتر از گذشته به همراه دارد. مراتع و علف‌ها به خاطر بارش‌های فراوان بلند شده‌اند و بیم آتش‌سوزی در چنین فضایی بسیار جدی است. با این حال فعالان منطقه همچنان از بی‌برنامه‌گی سازمان‌های زیربط گله دارند و می‌گویند در چنین فضایی چرا همچنان بدون برنامه و دیر به فکر آتش‌سوزی افتاده‌اند.

آتش حدود 16 روز قبل بود که در شمال غرب فارس شروع شد. نیروهای بومی و مردمی از جمله اولین افرادی بودند که برای مهار آتش حاضر شدند. یعقوب حسن‌پور هم از جمله این افراد بود. آنطور که یکی از خبرگزاری‌های محلی فارس گزارش داده این داوطلب، در ساعت ۱۹:۳۰ دقیقه یکشنبه (۲۳ اردیبهشت) در پی سقوط از ارتفاع حین تلاش برای خاموش کردن آتش در منطقه زیربند ماهور دچار حادثه شد.
سیروس گرجی‌زاده، بخشدار ماهور میلاتی با تایید این خبر گفت: «شادروان حسن پور از نیروهای داوطلب مردمی در جریان اطفای حریق این روستا بر اثر حادثه جان باخته است.»
حسین خسروی، رئیس منابع طبیعی شهرستان ممسنی هم گفت: «از شنبه شب تلاش‌ها برای سیر مراحل اداری در راستای تامین دیه آن مرحوم و مسائلی از این دست در قالب بیمه حوادث آغاز شده و تا حصول نتیجه نهایی ادامه خواهد داشت.»

بهمن ایزدی، فعال محیط زیست: آمار ضد و نقیض برای از بین بردن جنگل‌ها و مراتع زیاد است. مسئولان برای کوچک نشان دادن عمق فاجعه می‌گویند چندان آسیب‌ها جدی نبوده اما در سال 99 و 1400 حدود 14 شهید برای حفاظت از طبیعت داده‌ایم. یکی از آنها خانواده بهزادی در فیروزآباد فارس است که چهار شهید داشت. اما بخش دولتی نمی‌خواهد به صورت اصولی و جدی در خصوص بهره‌برداری از مشارکت مردمی وارد عمل شود

بهمن ایزدی، فعال محیط زیست و رئیس هیئت مدیره کانون سبز فارس از جمله افرادی است که از روز نخست آتش‌سوزی‌ها در منطقه بوده و حالا به «پیام‌‌ما» می‌گوید «در «نورآباد ممسنی» و «کوه‌چنار» بیش از دو هفته است که آتش زبانه می‌زند و نیروهای محلی از جمله نخستین افرادی بوده‌اند که در منطقه حاضر شده‌اند. فقط در کوه‌چنار تا روز دوشنبه 12 مورد آتش‌سوزی داشته‌ایم. همچنین در منطقه «دادنجان» هم شاهد آتش‌سوزی‌های فراوان بودیم که با حضور نیروهای مردمی تا حدودی مرتفع شد.»
بارش‌های بسیار امسال هرچند نوید کشاورزی پربار و هوای خوب داشت، اما بیم آتش برای بسیاری از اهالی زاگرس آنقدر جدی است که حالا مراتع و علف‌هایی که قدشان به یک متر رسیده را نگاه می‌کنند و هر لحظه بر نگرانیشان از روزهای گرم پیش رو افزوده می‌شود.
ایزدی می‌گوید از سال 99 سازمان‌های مردم‌نهاد وارد کار شدند و با توجه به لطمات جانی که به بچه‌ها برای خاموش کردن آتش رسیده بود، تصمیم گرفتند لوازم و پوشش مناسبی برای همیاران تهیه کنند. «نیروهایی مردمی و کنشگران محیط زیست از شمال غرب رشته کوه زاگرش تا جنوب شرق آن به اندازه وسع خودم لوازم ایمنی و دستگاه دمنده تهیه و در اختیار نیروها گذاشتند اما متولی ماجرا که سازمان منابع طبیعی و ارگان‌هایی چون مدیریت بحران است همیشه دیر حاضر شده‌اند.»
او می‌گوید حسین‌پور از عشایری بود که در هنگام همه سختی‌ها همیشه پای کار بود و حالا از دست دادن فردی چون ضایعه بزرگی برای طبیعت زاگرس است: «آمار ضد و نقیض برای از بین بردن جنگل‌ها و مراتع زیاد است. مسئولان برای کوچک نشان دادن عمق فاجعه می‌گویند چندان آسیب‌ها جدی نبوده اما در سال 99 و 1400 حدود 14 شهید برای حفاظت از طبیعت داده‌ایم. یکی از آنها خانواده بهزادی در فیروزآباد فارس است که چهار شهید داشت. اما بخش دولتی نمی‌خواهد به صورت اصولی و جدی در خصوص بهره‌برداری از مشارکت مردمی وارد عمل شود. این اتفاق نباید فقط به کارت همیار دادن ختم شود. نیروها باید شناخته شوند و به صورت مستمر آموزش ببینند نه اینکه سازمان‌ها برای شعار و شوآف از این افراد استفاده کنند».

کیان یزدانپور، فعال محیط زیست: «در این آتش‌سوزی ستاد بحران، منابع طبیعی و محیط زیست از تشکل‌های فعال دعوت کردند و فرمانداری و ستاد بحران از دهیاران خواستند تا مردم روستا را برای مقابله با آتش بسیج کنند. این در حالی است که هیچ برنامه دقیقی چیده نشده و مردم عادی که هیچ آموزشی ندید‌ه‌اند و حداقل لوازم و امکانات ایمنی شخصی را ندارند را وارد این مهلکه شدند.

بدون برنامه، بدون آموزش
«دهیاری‌ها به اهالی روستاها اعلام کردند تا برای خاموش کردن آتش بیایند.» این را «کیان یزدانپور»، فعال محیط زیست منطقه به «پیام‌ما» می‌گوید و ادامه می‌دهد: «در این آتش‌سوزی ستاد بحران، منابع طبیعی و محیط زیست از تشکل‌های فعال دعوت کردند و فرمانداری و ستاد بحران از دهیاران خواستند تا مردم روستا را برای مقابله با آتش بسیج کنند. این در حالی است که هیچ برنامه دقیقی چیده نشده و مردم عادی که هیچ آموزشی ندید‌ه‌اند و حداقل لوازم و امکانات ایمنی شخصی را ندارند را وارد این مهلکه شدند. در جلسات مختلف می‌گویند بدون کارت همیاری و هماهنگی با منابع طبیعی کسی حق حضور ندارد اما دهیاران از روستاییان می‌خواهند در خاموش کردن آتش همکاری کنند. روستاییان هم به عواقب کار فکر نمی‌کنند چرا که منطقه و آسیب ندیدنش برایشان مهم است و این کار به نوعی سواستفاده از احساسات و بازی با جان آنهاست.»
به گفته او در دولت جدید ارتباط با سازمان‌های مردم‌نهاد قطع شده و از سویی می‌گویند برای مهار آتش بودجه هم ندارند و برای دریافت کمک مالی از خیرین طبیعت و سازمان مردم‌نهاد در تلاشند. «قانون بازدارنده نیست و به راحتی افراد خاطی که آتش را به راه‌ انداخته‌اند آزاد می‌شوند و یا اصلا دستگیر نمی‌شوند. همچنین مناطق قرق شده را آزاد کرده‌اند تا دامداران، دام خود را بیاورند و با چرا از حجم مرتع کاسته شود که این هم اشتباه بزرگی است. اشتباه دیگر ایستادگی نکردن مقابل تهدیدهاست. بسیاری از قاچاقچیان چوب و ذغال می‌گویند اگر کاری به کار ما داشته باشید ما منطقه را آتش می‌زنیم و این تهدیدها سبب شده تا آنها آزاد باشند و این روند اشتباه تکرار شود.»
مختار خندانی، یاسین کریمی، بلال امینی، البرز زارعی، احسان عزیزی، محمد مهدی حسینی؛ این‌ها نام فعالان محیط زیست و نیروهای مردمی است که در سال 99 برای نجات جنگل‌ها از آتش، سوختند و جان سپردند. علاوه بر این ۶ تن، شریف باجور، امید حسین‌زاده، محمد پژوهی و رحمت حکیمی‌نیا هم در سال ۹۷ در آتش جنگل‌های روستای پیله و سلسی مریوان کشته شدند. تا آن زمان خبری از شهید نامیدن آنها در میان نبود و وضعیت بیمه‌شان هم نامشخص. اسفند 1400 اما حسین میرزایی، مدیرکل دفتر آموزش، ترویج و مشارکت‌های مردمی سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از تلاش سازمان برای سازماندهی همیاران طبیعت خبر داد و گفت: «در قانون، حمایت‌های بیمه‌ای و مالی برای همیاران تعریف شده است.
این در حالی بود که سال 99 یکی از سال‌های سخت آتش در کشور بود و بر اساس آمار اعلامی از سازمان حفاظت محیط زیست، در آن سال شاهد افزایش سه برابری آتش سوزی در مناطق چهارگانه بودیم، در سه ماهه اول سال 99 هزار و ۶۵۴ هکتار با ۵۶ مورد آتش سوزی رخ داده است که بیشترین آنها در استان های فارس، خوزستان، بوشهر و کرمانشاه بود در حالیکه در مدت مشابه سال گذشته ۶۲۰ هکتار با ۸۲ مورد بوده است که این آمار نشان می دهد که افزایش سه برابری داشته‌ایم.
وضعیت در دو سال گذشته هم سخت بود و حالا امسال با افزایش بارش و بالا بودن رشد گیاهان خطر بیش از پیش است. از سویی سازمان محیط زیست و منابع طبیعی می‌گوید فقط همیاران و به درخواست سازمان‌ها می‌توانند برای خاموش کردن آتش به میدان بروند و از سوی دیگر درخواست‌ این سازمان‌ها از دهیاری‌ها دلیلی شده تا فضای سختی برای اهالی روستا ایجاد شود و آنها بخواهند برای رهایی طبیعتشان از هرم آتش به میدان بروند. تناقضی سخت که امسال جان یک همیار محیط زیست را هم گرفته است. حالا در این شرایط، حسن اکبری، معاون محیط‌زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان محیط زیست خبر از افزایش بودجه مهار آتش‌سوزی داده. او گفته «در سال آبی جاری بارندگی‌ها در منطقه زاگرس وضعیت مناسبی داشت و همین مسئله باعث رشد محسوس پوشش علفی زیر اشکوب جنگل‌های زاگرس شده و احتمال وقوع حریق در فصل گرم در این منطقه به شدت افزایش یافته است. البته در سال جاری ۴۰ میلیارد تومان بودجه ویژه مبارزه با حریق در مناطق تحت مدیریت سازمان محیط‌زیست توزیع کرده‌ایم که این رقم بیش از دو برابر اعتباراتی است که سال گذشته در این زمینه تخصیص دادیم. هرچند همین ۴۰ میلیارد تومان نیز در این زمینه اعتبارات چندان بالایی به حساب نمی‌آید.» بودجه‌ای که باید دید چه تاثیری در کاهش آتش‌سوزی‌ها خواهد داشت. آیا امکانات مهار آتش را بیشتر می‌کند و آیا کمک می‌کند تا خسارت جانی کمتری از آتش به مردم برسد یا خیر.