|پیام ما | «ناصر باقری‌مقدم» قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در پاسخ به این پرسش که چه تعداد از ۲ هزار و ۷۰۰ نخبه‌ای که به کشور بازگشته و جذب شده‌اند در حل مشکلات اساسی کشور از جمله خشک شدن دریاچه ارومیه نقش دارند، گفت: در حال حاضر نمی‌دانم و این را باید بررسی کنم. این پرسش و پاسخ آن وقتی توسط خبرنگار «پیام ما» مطرح شد که موضوع به‌کارگیری نخبگان در بدنه دولت و پست‌های مدیریتی به میان آمد. باقری‌مقدم تأکید کرد که بنیاد ملی نخبگان مطالبه جدی دارد تا سازمان‌های دولتی اعلام کنند چه تعداد از نخبگانی که از سوی این نهاد به آنها معرفی شده استخدام شده‌اند.

سند راهبرد کشور در امور نخبگان که باید در سال ۱۴۰۴ محقق می‌شد تا این لحظه زیر ۴۵ درصد محقق شده و ۴۴ دستگاهی که در این زمینه وظیفه داشته‌اند به درستی پاسخگو نیستند که چرا وظایف خود را در این عرصه عملی نکرده‌اند. «ناصر باقری‌مقدم» قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در نشستی با حضور خبرنگاران از رسانه‌ها خواست تا در مورد برنامه‌های این بنیاد و مطالباتی که از دستگاه‌های دولتی و اجرایی دارند به آنها کمک کنند.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان تأکید کرد‌: کاری که بنیاد می‌تواند بکند این است که آمار بگیریم از نخبگانی که بنیاد ملی نخبگان به دولت معرفی کرده چه تعداد مشغول به کار شده‌اند و این کار را حتماً تا پایان سال انجام می‌دهیم تا با کمک رسانه‌ها اعلام کنیم دولت تا چه میزان نخبگان را جذب کرده است.
نخبگانی که مهاجرت کرده‌اند
ناصر باقری‌مقدم در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت مهاجرت نخبگان به سالنامه مربوط به این عرصه اشاره کرد و گفت: نرخ مهاجرت نخبگان در سه گروه المپیادی‌ها، رتبه‌های یک تا ۱۰۰ کنکور و رتبه‌های یک تا هزار کنکور دسته‌بندی می‌شود. براساس آخرین آمار که مربوط به سال ۱۳۹۹ است ۳۷ درصد از المپیادی‌ها، ۲۵ درصد از رتبه‌های یک تا ۱۰۰ و ۲۰ درصد از رتبه‌های یک تا هزار مهاجرت کرده‌اند. اما در پی این مهاجرت‌ها برنامه بازگشت نخبگان در بنیاد ملی نخبگان از سال ۹۵ اجرایی شده که ۲هزار و ۷۰۰ نفر به صورت ثابت به کشور بازگشته‌اند.
باقری‌‌مقدم همچنین در این‌ زمینه توضیح داد: بنا داریم بر اساس یک برنامه‌ریزی مشخص نرخ بازگشت نخبگان ایرانی غیرمقیم به کشور را به هزار نفر در سال افزایش دهیم.
او که در آستانه برگزاری دوازدهمین همایش ملی نخبگان با شعار «حکمرانی نخبگان؛ سرآمدی ایران» سخن می‌گفت، افزود: ما در این همایش به دنبال این هستیم که چگونگی در دست گرفتن مدیریت کشور توسط نخبگان بر اساس فرموده رهبری را بررسی و تسهیل کنیم.
این مقام مسئول با بیان اینکه بر اساس پایگاه اطلاعات بنیاد ملی نخبگان ۵۰ هزار نخبه شناسایی شده‌اند و زیرمجموعه بنیاد محسوب می‌شوند، گفت: این افراد جوایز نخبگانی را طی سال‌های مختلف دریافت کرده‌اند.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه بنابراین ۵۰ هزار نخبه شناسایی شده در بنیاد می‌تواند بیش از اینها باشد، گفت: در این راستا درصدد هستیم بر اساس برنامه‌های مختلفی ذیل بنیاد ملی نخبگان استعدادهای برتر را شناسایی کنیم؛ قرار است این برنامه‌ها طی سه سال اجرایی شود تا تعداد بیشتری از نخبگان مورد شناسایی و بازشناسایی قرار گیرند.
به گفته او البته که افزایش تعداد نخبگان و شناسایی آنها به این معنی نیست که استانداردها در نظر گرفته نمی‌شود بلکه این اقدام بر اساس معیارهای تعریف شده انجام می‌گیرد.
او با بیان اینکه برای افزایش جامعه نخبگانی دو راهکار وجود دارد، گفت: شماری از نخبگان در کشور هستند که هنوز شناسایی نشده‌اند و ظرفیت‌های علمی، هنری، صنعتی، کارآفرینی و … آنها هنوز مورد شناسایی قرار نگرفته است؛ وظیفه بنیاد شناسایی چنین افرادی است که پیشتر به آن اشاره کردیم، برنامه‌هایی برای این منظور مدنظر قرار داده‌ایم.
باقری‌‌مقدم با اشاره به راهکار دوم افزایش جامعه نخبگانی گفت: ما درصدد هستیم بر اساس برنامه‌ای شیوه‌های شناسایی را تنوع‌بخشی کنیم؛ اکنون روش‌های شناسایی نخبگان علمی در بنیاد فراهم بوده اما باید به این فکر کنیم در تمام ساحت‌ها این نخبگان و استعدادهای برتر شناسایی شوند.
او با بیان مثالی توضیح داد: مثلاً شناسایی نخبگان رسانه، شناسایی نخبگان حوزه‌های مدیریت، کارآفرینی، صنعتی، هنری، قرآنی و… در دستور کار بنیاد قرار گرفته زیرا در این حوزه‌ها افراد مؤثری وجود دارند که تاکنون شناسایی نشده‌اند.
باقری‌‌مقدم با بیان اینکه براساس تأکیدات رهبری این نخبگان در جامعه می‌توانند نقش‌آفرینی کنند، گفت: با توجه به ظرفیت‌های کشور ما به فکر اثربخشی نخبگان در فرآیندهای مدیریتی و امور اجتماع به وسیله نخبگان کشور هستیم که این می‌تواند زمینه اشتغال نخبگان در کشور را فراهم کند.
او با بیان اینکه این اشتغال بر اساس فرموده مقام معظم رهبری می‌تواند در زمینه حل مسائل کشور باشد، گفت: همچنین این نخبگان و مستعدان برتر می‌توانند در بخش‌های خصوصی نقش‌آفرینی کنند.
باقری‌‌مقدم با تاکید بر اینکه توجه به نخبگان بخش علوم انسانی و علوم پایه نیز از محورهای فعالیت‌های بنیاد ملی نخبگان به شمار می‌رود، گفت: ما نیازمند مکانیزم‌های جدیدی هستیم که بتوانیم برخی از مسائل پایه‌ای کشور را به واسطه نخبگان علوم انسانی و پایه برطرف کنیم. این اقدام می‌تواند به واسطه حمایت از نخبگان در این عرصه انجام گیرد.
او تاکید کرد: برخی از این نخبگان در حوزه‌های مختلف نمی‌توانند در قالب شرکت‌های دانش‌بنیان فعالیت کنند و به نوعی این شرکت‌ها بستر مناسبی برای فعالیت چنین نخبه‌هایی خصوصاً در حوزه ریاضی و فیزیک نیستند. از این رو ما درصدد هستیم بستری فراهم کنیم که آیندگان در این زمینه‌ها بتوانند همچون نخبگان علم و فناوری فعالیت کنند.
باقری‌مقدم با بیان اینکه همچنین رشته‌های جامعه‌شناسی، فلسفه و علوم انسانی نیز از حوزه‌های مورد توجه بنیاد ملی نخبگان به شمار می‌روند، گفت: همچنین توجه ویژه به روش‌های مختلف بازگشت نخبگان از دیگر اقدامات بنیاد ملی نخبگان محسوب می‌شود.
او با تاکید بر اینکه مهاجرت نخبگانی تنها مختص ایران نیست و در کشورهای دیگر این اقدام انجام می‌گیرد، گفت: اما نکته مورد اهمیت گردش نخبگانی است زیرا ما تشویق و کمک می‌کنیم که این نخبگان برای فرصت‌های مطالعاتی و تحقیقات به خارج از کشور اعزام شوند اما باید زمینه بازگشت این نخبگان را به صورت دائم و موقت در قالب پروژه‌های تحقیقاتی و جذب و به‌کارگیری آنها در هیأت علمی فراهم کنیم.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان با بیان اینکه درصدد هستیم که در دولت سیزدهم بتوانیم اقدامات بنیاد ملی نخبگان را در این زمینه‌ها رشد و توسعه بدهیم، گفت: از ابتدای امسال نسبت به سال شروع فعالیت بنیاد ملی نخبگان حجم فعالیت این نهاد چهار برابر شده است. اگر قرار باشد به اهداف‌مان دست یابیم و یک میلیون نخبه را در کشور داشته باشیم باید این فعالیت‌ها به صورت تصاعدی افزایش یابد.
او در ادامه عنوان کرد: توجه به راهبردهای دولت سیزدهم از جمله اقداماتی است که در بنیاد ملی نخبگان به آن توجه می‌شود، یکی از آنها مردمی سازی و دیگری عدالت است.
او گفت: استفاده از نهادهای میانجی در اجرای برنامه‌های بنیاد ملی نخبگان را در راستای محور مردمی‌سازی در دستور کار قرار داده‌ایم.
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان همچنین با اشاره به محور دوم راهبردهای دولت که «عدالت» است، گفت: در راستای این موضوع بنا داریم به مناطق محروم توجه ویژه‌ای داشته باشیم و طرح شهاب را با قدرت بیشتری اجرایی‌سازی کنیم.
باقری‌مقدم با بیان اینکه دو محور دیگر را برای کمک به مستعدان برتر در روستاها در نظر داریم، گفت: تسهیلات حمایتی برای مستعدان برتر در روستاها اختصاص داده‌ایم.
«هزار‌‌ها» برای حمایت از نخبگان
قائم مقام بنیاد ملی نخبگان با اشاره به طرح هزار در بنیاد ملی نخبگان گفت: بازگشت هزار نفر از نخبگان غیرمقیم به کشور، ایجاد هزار واحد مسکونی برای نخبگان، تربیت هزار دانشمند علوم پایه و انسانی جزو اهداف بنیاد ملی نخبگان بوده که قرار است با کمک دولت اجرایی شود.
او با بیان اینکه در طرح ایجاد هزار واحد مسکونی برای نخبگان قرار است برای هر هزار واحد سه سال زمان بگذاریم گفت: همچنین برای تربیت هزار دانشمند علوم پایه و انسانی بنا داریم دانش‌آموزان برتر را شناسایی کنیم و طی ده سال تا مقطع دکتری به آنها تسهیلاتی پرداخت کنیم.
مطالبه گری برای به‌کارگیری نخبگان
در همین حال در این جلسه «سید محمدصادق موحد» معاون مستعدان و آینده‌سازان بنیاد ملی نخبگان از ایجاد جریان‌سازی توسط نخبگان در مدیریت کشور خبر داد و گفت: بنیاد از نهادها و سازمان‌های مختلف برای به‌کارگیری نخبگان مطالبه‌گری می‌کند.
او همچنین افزود: دوران تأسیس، دوران گسترش، تحول و تثبیت بینش بنیاد ملی نخبگان با استفاده از افق‌های جدید بر اساس سند امور نخبگان در کشور طراحی شده است.
موحد افزود: اکنون بنیاد ملی نخبگان به دوران جدیدی وارد شده به طوری که توسعه و ورود به عرصه‌های مختلفی نخبگی و تاکید بر مطالبه‌گری بنیاد ملی نخبگان از نهادها و سازمان‌های مختلف برای به‌کارگیری مستعدان برتر و نخبگان در راستای نهادینه‌سازی حکمرانی نخبگان از اقدامات دوره چهارم فعالیت‌های بنیاد به شمار می‌رود.
معاون مستعدان و آینده‌سازان بنیاد ملی نخبگان ادامه داد: این مطالبه‌گری قرار نیست، به عنوان شعار باقی بماند؛ بنیاد ملی نخبگان اقداماتی را با فعالیت‌های مختلف در پیش می‌گیرد تا در حد شعار باقی نماند.
موحد در همین حال تأکید کرد: از آنجا که نحوه امور نخبگان در مدیریت کشور مهم است تلاش داریم در این زمینه جریان‌سازی‌هایی را ایجاد کنیم. این جریان‌سازی در فضای اجتماعی نخبگان، حوزه دانشجویان و طلاب، در حوزه دانش‌آموختگان، برگزیدگان حوزه‌های تخصصی و‌… با تاکید بر فعالیت‌های مبتنی بر حل مسائل راهبردی مسیرهایی است که منتج به هدف بنیاد می‌شود.