چترود؛ شهر آسیاب های آبی

چَترود شهری خوش آب و هوا بوده و به داشتن بهترین انار در استان کرمان شهرت دارد. انار چترودی معروف‌ترین محصول کشاورزی این شهر است.

چترود در اواسط‌ سده چهارم‌، شهری‌ کوچک‌ و کم‌جمعیت‌ بود (حدودالعالم‌)؛ اما در اواخر همان‌ سده‌، مسجد جامع‌ و بازار داشت‌ و از شهرهای‌ پر میوه به ‌شمار می‌آمد. از این‌ دوره‌ به‌ بعد، دست کم‌ تا قرن‌ ششم‌، نام‌ چترود در منابع‌ تاریخی‌ دیده‌ نشده‌ است.‌

در جلد هشتم فرهنگ جغرافیایی ایران آمده است:چترود دهی است از دهستان زنگی آباد بخش مرکزی شهرستان کرمان که در ۶۴ هزار گزی شمال کرمان بر سر راه فرعی کرمان به راور واقع شده. جلگه و معتدل است.

آبش از قنات، محصولش غلات و حبوبات، شغل اهالی زراعت، مکاری، پیله‌وری و قالی‌بافی و راهش فرعی است. دبستان و پاسگاه ژاندارمری دارد. مولف مرآت‌البلدان درباره چترود نویسد:«قریه‌ای است از بلوک سرآسیاب کرمان که در نزدیکی هوتک و هشت فرسخی شمال شرقی کرمان واقع می‌باشد. جایی خوش آب و هواست. باغات مشجر زیاد دارد و انگور و انارش به خوبی ممتاز است. آب این قریه از دو رشته قنات و از چشمه‌ای است که از کوه جاری است. دارای هزار تن سکنه‌است(تقریباً) و حمام بزرگی دارد که وکیل‌الملک آن را بنا نموده، کاروانسرای خرابه‌ای دارد که از بناهای قدیم است. سه مسجد آباد و یک باب تکیه آباد در آن جا دیده می‌شود. این قریه یازده کارخانه شال‌بافی دارد که مشتمل بر چهل و یک دستگاه است. آسیاب های متعدد از قدیم و جدید متعلق به این قریه‌است. مزرعه اسماعیل‌آباد هم از توابع چترود می‌باشد که خراب بود و آن‌ را محمداسماعیل خان وکیل‌الملک آباد کرد. از آثار تاریخی شهر چترود می توان به: زیارتگاهی‌ به‌ نام‌ شاه‌مردان، دو حمام عمومی، درختان‌ چنار کهن ‌سال و…‌ اشاره کرد.

پنج آسیاب آبی

همچنین در گذشته ای نه چندان دور چترود دارای پنج آسیاب آبی به نام های:آسیاب تخمِ مرغی، آسیاب آقا، آسیاب میون(میان)، آسیاب عطاءالله و آسیاب سید حسن بوده است . آسیاب عطاءالله از قدیمی ترین آسیاب های چترود بوده که در حال حاضر تمامی آسیاب های ذکر شده مخروب و تنها آثار ناچیزی از آسیاب تخمِ مرغی باقی مانده است . در باب وجه تسمیه این آسیاب گفته شده است: درگذشته کسانی که توان پرداخت اجرت آسیابان را نداشتند به جای پرداخت پول به آسیابان تخم مرغ می دادند. گفتنی است در گذشته در حوالی چترود، روستایی به نام شاه سنجر وجود داشته که دارای قناتی بوده است. این قنات تا نزدیکی شهر زرند ادامه داشته و هم اکنون آثاری از آن به جا مانده است. به نقل از اهالی منطقه، در روستای شاه سنجر سنگی وجود داشت که آیاتی از قرآن مجید و شکل یک دختر بر روی آن حکاکی گردیده بود که امروزه اثری از این سنگ وجود ندارد. مام(محله قلعه) یکی از قدیمی ترین بناهای بخش چترود می باشد. قدمت این بنا به بیش از نیم قرن می رسد که توسط کربلایی علی صدقی(علی صادق) و خیرین بخش احداث گردیده است.

حمام  چترود

این حمام از قسمت هایی از جمله:کوره، حوض، رخت کن، اتاقک هایی جهت شستن بدن، خزینه و… تشکیل شده است. به گفته وی سوخت کوره در ابتدا از بوته ای به نام دورمون بوده که در کوه ها می روییده است. سپس توسط چراغی که فریموس نام داشته سنگ های زغال سنگ روی آن می گذاشته اند که این عمل باعث گرم تر شدن آب حمام می شده است. به گفته اهالی این حمام تا چند سال پیش مورد بهره برداری قرار می گرفته است. این بنا از نظر معماری شبیه بسیاری از حمام های معروف از جمله حمام ابراهیم خان و گنج علی خان می باشد. این حمام را می توان یکی از چندین آثار باستانی و دیدنی بخش چترود به حساب آورد.