|پیام ما| خبرگزاری دانشجویان ایران دیروز با تیتر «ترک خوردن «سد آتاتورک» به دنبال زلزله شدید ترکیه» مطلبی کوتاه دراین‌باره نوشت و سایر سایت‌ها و پایگاه‌های خبری نیز این خبر را بازنشر دادند اما رسانه‌های ترکیه چنین خبری را تایید نکردند. تنها سی.ان.ان ترک خبری کوتاه درباره سدی با نام «سلطانسویو» منتشر کرد. برخی کانال‌های تلگرامی نیز این خبر را دستمایه انتشار مطالبی درباره پروژه سدسازی ترکیه تحت عنوان گاپ که موجب خشک شدن بین‌النهرین و تالاب‌های مختلف از جمله بخش عراقی هورالعظیم شده، قرار دادند. در این مطلب ضمن مرور بر آخرین وضعیت زلزله‌زدگان ترکیه ماجرای انتشار این خبر را پیگیری کرده‌ایم.

زلزله‌های ویرانگر ترکیه در چهل و هفتمین روز از زمستان در حالی موجب کشته‌ شدن دستکم ۳هزار و ۳۸۱ نفر شده است که محل وقوع آن با محل سدهای مهم ترکیه به ویژه سدهای موسوم به پروژه گاپ نزدیک بوده است. در حالی که مقامات ترکیه مشغول امدادرسانی به زلزله‌زدگان هستند و رئیس‌ جمهور این کشور ۱۰ استان زلزله‌زده را «منطقه فاجعه‌زده» تعیین کرده خبری با این عنوان که «سد آتاترک» ترک برداشته در رسانه‌های ایران منتشر شد.
ایسنا در خبری که در آن صرفا نقل ‌قول از مقامات محلی ذکر شده بود این خبر را منتشر کرد و در انتهای متن خود سابقه‌ای به نقل از بی‌.بی.سی آورد. این در حالی است که بی.بی.سی هیچ خبری با جست‌وجوی ترک برداشتن یا آسیب سد آتاترک در فاصله ۱۷ و ۱۸ بهمن منتشر نکرده است.
این خبرگزاری نوشت: «مقامات محلی می‌گویند: به نظر می‌رسد که سد آتاتورک در جنوب شرقی ترکیه پس از دو زمین‌لرزه ویرانگر روز گذشته (دوشنبه) در وضعیت بحرانی قرار دارد. گزارش‌هایی از ترکیه حاکی از آن است که در پی زلزله‌های شدید شکاف‌های زیادی در سد ایجاد شده است.
کارشناسان هشدار دادند که سد هر لحظه ممکن است بشکند و ویرانی ناشی از آن می‌تواند منطقه‌ای به وسعت ۳۰ کیلومتر مربع در نزدیکی سد را تحت تأثیر قرار دهد. به گزارش بی بی سی، سد آتاتورک یکی از اصلی‌ترین سدهای پروژه GAP و پنجمین سد بزرگ جهان از لحاظ حجم کار ساختمانی است و از لحاظ تولید برق‌آبی نیز در رتبه سوم دنیاست.»

خبرگزاری سی.ان.ان ترک با تیتر «شکست یا ترکیدگی سد پس از زلزله چیست؟ سد چگونه می‌ترکد؟ سد سلطانسویو کجاست؟» به اقدامات احتیاطی فرمانداری مالاتیا اشاره کرد و خبر داد: فرمانداری مالاتیا اعلام کرد که سد سلطانسویو که در اثر زلزله۷.۷ریشتری در منطقه «پازارجیک کوهرامانماراش» تحت تاثیر قرار گرفته است، برای احتیاط به تدریج تخلیه می شود

به نظر می‌رسد این خبر از پایگاه یا وب‌سایت خبری «آتن‌نیوز» رصد و ترجمه شده باشد. این وب‌سایت نیز خبر خود را مستند به یک توییت از یک اکانت با نامی عجیب (ایزلامیک تروریست) منتشر کرده است. آتن‌نیوز در خبر خود که هفدهم بهمن منتشر شد، نوشت: «به نظر می‌رسد سد آتاتورک در جنوب شرقی ترکیه پس از دو زمین‌لرزه ویرانگر ۷.۵ و ۷.۸ در مقیاس ریشتر نسبتاً نزدیک به آن در وضعیت بحرانی قرار دارد. گزارش‌هایی از ترکیه می‌آید که می‌گوید «در پی زلزله‌های شدید شکاف‌های زیادی در سد ایجاد شده است». مناطق اطراف قبلا تخلیه شده است. کارشناسان هشدار دادند که سد هر لحظه ممکن است بشکند و ویرانی‌های ناشی از آن می‌تواند منطقه‌ای به وسعت ۳۰ کیلومتر مربع در نزدیکی سد را تحت تأثیر قرار دهد.»
اما رسانه‌های ترکیه درباره آسیب به سدهای این کشور هیچ خبری منتشر نکرده‌اند. تنها سی.ان.ان ترک خبری کوتاه درباره اقدام‌های احتیاطی در محدوده «سد سلطانسویو» داده است. این سد نسبت به سد «آتاترک» شمالی‌تر است ولی هر دو در منطقه «قهرمان‌مرعش» که کانون زلزله بوده قرار گرفته‌اند.
هشدار درباره سد سلطانسویو
زمین‌لرزه بزرگی که بامداد دوشنبه ساعت ۴ و ۱۷ دقیقه جنوب ترکیه و شمال سوریه را لرزاند ۷.۸ در مقیاس ریشتر بزرگا داشت. خبرگزاری آناتولی ترکیه دراین‌باره نوشت: مرکز مقابله با حوادث غیرمترقبه «آفاد» ترکیه شمار قربانیان زلزله‌های روز گذشته را ۳ هزار و ۳۸۱ نفر و مصدومان را ۲۰ هزار و ۴۲۶ نفر اعلام کرد.
اورهان تاتار، مدیرکل زلزله و کاهش خطر مرکز مقابله با حوادث غیرمترقبه «آفاد» ترکیه در توصیف وضعیتی که تا کنون از آثار این زلزله برآورد شده است گفت: تا کنون تخریب ۱۱هزار و ۳۰۲ ساختمان گزارش شده اما تا هجدهم بهمن تخریب ۵ هزار و ۷۷۵ ساختمان تایید شده است. هم‌اکنون ۲۴ هزار ۴۴۳ نیروی امداد و نجات در مناطق زلزله‌زده در حال فعالیت‌ هستند.
در چنین وضعیتی خبرگزاری سی.ان.ان ترک با تیتر «شکست یا ترکیدگی سد پس از زلزله چیست؟ سد چگونه می‌ترکد؟ سد سلطانسویو کجاست؟» به اقدامات احتیاطی فرمانداری مالاتیا اشاره کرد و خبر داد: فرمانداری مالاتیا اعلام کرد که سد سلطانسویو که در اثر زلزله۷.۷ریشتری در منطقه «پازارجیک کوهرامانماراش» تحت تاثیر قرار گرفته است، برای احتیاط به تدریج تخلیه می‌شود. در بیانیه این نهاد دولتی ترکیه آمده است که سدها و حوضچه‌ها توسط تیم‌های اداره منطقه‌ای DSI کنترل می‌شود که در این زمینه گفته شد اقداماتی انجام خواهد شد.
«Sultansuyu» سدی است که بین سال‌های ۱۹۸۶ تا ۱۹۹۲ برای اهداف آبیاری در مالاتیا ساخته شده است. حجم بدنه سد که از نوع خاکی پرکننده است ۳ میلیون و ۲۰۵هزار متر مکعب، ارتفاع آن از بستر رودخانه ۶۰ متر، حجم دریاچه در سطح آب معمولی ۵۳.۳۰ میلی متر مکعب و مساحت دریاچه در آب معمولی است.
10استان فاجعه‌زده
رجب‌طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در آخرین اظهارنظرهایش درباره وضعیت زلزله با تاکید بر اینکه ۱۰ استان زلزله‌زده را «منطقه فاجعه‌زده» اعلام می‌کنیم گفت: دولت با تمامی نهادها، نیروها و وسایل نقلیه توام با روحیه بسیج در منطقه زلزله‌زده فعالیتش را آغاز کرده است.
به گزارش خبرگزاری آناتولی اردوغان همچنین توضیح داد: با یک فاجعه بزرگ روبه‌رو هستیم که نه تنها در طول تاریخ جمهوری ترکیه، بلکه در جغرافیای ما و جهان نیز کم‌سابقه است. در حال حاضر ۵۳ هزار و ۳۱۷ نیروی امداد و نجات و نیروهای پشتیبانی در مناطق زلزله‌زده در حال فعالیت هستند.
اردوغان در بخش دیگری از توضیحاتش گفت: به منطقه حدود هزار آمبولانس، ۲۴۱ تیم ملی امداد پزشکی «اومکه» و ۲ آمبولانس هوایی و ۵ هزار پرسنل بهداشتی اعزام شدند.
نگرانی‌هایی که بی‌دلیل نیست
با توجه به شدت زلزله و میزان تخریب آن در ترکیه و سوریه به نظر می‌رسد آسیب‌دیدگی تاسیسات بزرگ و مهمی چون سدها نیز باید بررسی شود. شاید با توجه به میزان فشار روحی وارده به مردم ترکیه انتشار خبرهایی که بر رعب و وحشت مردم بیفزاید با مراقبت بیشتر انجام می‌گیرد. این در حالی است که ظرف ۴۸ ساعت اخیر در ترکیه شایعه‌هایی مبنی بر وقوع زلزله‌های بزرگتر و اخباری مبنی بر هشدار وقوع سونامی در غرب ترکیه به ویژه در استانبول داده شد که مردم را نگران می‌کرد. حال باید منتظر شد و دید که آیا ممکن است سدها به ویژه سدهای مهم ترکیه در این زلزله‌های ویرانگر آسیب دیده باشند؟

|پیام ما| زلزله مرگباری که روز دوشنبه خاورمیانه را به صدر اخبار کشاند، علاوه بر گرفتن جان هزاران نفر از مردمان ترکیه و سوریه، صدها ساختمان را آوار کرد و به بناها و محوطه‌های تاریخی هم آسیب زد. میان این مرگ و آوار، بناهای باارزشی فرو ریختند؛ بناهایی که یادگار تاریخ بودند و قرن‌ها از جنگ‌ها و بسیار بلایای طبیعی دیگر جان به در برده بودند؛ شهر تاریخی حلب در سوریه، قلعه دوهزار ساله غازیان‌تپه (غازی‌عنتاپ) و کلیسای قرن هفدهمی در همسایگی آن و بسیاری آثار دیگر. در پی این ویرانی، دیروز سازمان جهانی یونسکو با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که علاوه بر آسیب به شهر تاریخی حلب در سوریه و قلعه‌ غازیان‌تپه ترکیه، حداقل سه سایت جهانی دیگر هم ممکن است از این زمین‌لرزه‌ها آسیب دیده باشند.

آنچه بامداد دوشنبه رخ داد، یکی از بزرگترین زلزله‌هایی بود که در بیش از یک قرن اخیر در منطقه اتفاق افتاده است. شمار قربانیان زلزله و پس‌لرزه‌هایی که مرکز و جنوب ترکیه و شمال غرب سوریه را لرزاند، تا لحظه تنظیم این گزارش از 5 هزار نفر گذشته است. حداقل 3419 نفر در ترکیه جان خود را از دست داده‌اند و تلفات سوریه حدود 1600 نفر است. این زلزله به بناهایی خسارت زده و بعضی‌شان را ویران کرده که پیش از این در برابر جنگ‌ها و بلایای طبیعی دیگر مقاومت کرده بودند؛ این ویرانی‌ها یادآور زلزله بزرگ بم در سال 82 و تخریب ارگ تاریخی این شهر است که میراثی جهانی شمرده می‌شود.
ویرانی‌های ترکیه
قلعه غازیان‌تپه، در جنوب شرقی ترکیه، قابل‌توجه‌ترین بناهای آسیب دیده از زمین‌لرزه است؛ قلعه‌ای سنگی که در تمام این سال‌ها یکی از جاذبه‌های گردشگری ترکیه بود. گاردین گزارش داده که سنگ‌های دیوار این بنای بازمانده از دوران روم باستان، به پایین سقوط کرده است. عکس‌ها و فیلم‌های قلعه غازی‌عنتاپ که یکی از بهترین قلعه‌های حفظ‌شده در ترکیه به حساب می‌آید، این را تایید می‌کند. آنادولی، خبرگزاری دولتی ترکیه گزارش داده است: «بخش‌هایی از شرق، جنوب و جنوب شرقی قلعه تاریخی غازی‌عنتاپ در منطقه شاهین‌بی مرکزی در اثر زلزله ویران شدند و آوارش در خیابان پراکنده شد.» این گزارش اضافه می‌کند: «نرده‌های آهنی اطراف بنا در پیاده‌روهای اطراف پراکنده بود، دیوار حائل کنار قلعه نیز فروریخت و در برخی نقاط، شکاف‌های بزرگی دیده می‌شود.» از یک سال پیش این بنا به «موزه پانورامیک دفاع و قهرمانی غازی‌عنتاپ» تبدیل شده بود تا آثار مربوط به مقاومت نظامی شهر در برابر اشغال فرانسوی‌ها و انگلیسی‌ها در سال 1920 و جنگ استقلال ترکیه در آن به نمایش در بیاید.

در بیانیه یونسکو آمده است که به‌طور ویژه نگران شهر تاریخی حلب است که از سال 2013 به دلیل جنگ داخلی سوریه در فهرست میراث جهانی در خطر قرار گرفته است. طبق این بیانیه نقاطی که تحت تاثیر زلزله قرار گرفته، مراکز مهم دوره‌های روم، ساسانی، بیزانس، اسلامی و عثمانی بوده است

اعتقاد بر این است که قدمت بخش‌هایی از این قلعه، که در ارتفاعات مرکز غازی‌عینتاپ امروزی واقع شده، به امپراتوری هیتی‌ها بازمی‌گردد. هیتی‌ها احتمالا نخستین ساکنان ناحیه آناتولی کنونی بوده‌اند و امپراتوری هیتی‌ها یکی از قدیمی‌ترین تمدن‌های آناتولی است که در دوران قبل از میلاد حکمرانی می‌کرده است. اما بنای اصلی قلعه را رومیان در قرن دوم و سوم به عنوان یک برج دیده‌بانی ساخته‌اند. بر اساس اطلاعات وب‌سایت دولتی موزه‌های ترکیه این قلعه که 12 برج دارد و یک خندق در اطراف آن است، بعدها در قرن پنجم و در دوره امپراتوری بیزانس، ژوستینین یکم، که «معمار قلعه‌ها» نامیده می‌شود، گسترش یافت.
علاوه بر این بنا، اینطور که پایگاه خبری دیلی صباح گزارش داده، گنبد و دیوار شرقی مسجد تاریخی شیروانی مربوط به قرن هفدهم که در کنار قلعه قرار دارد هم در جریان این زمین‌لرزه فروریخته است و این بنا به شدت آسیب دیده است. این مسجد که یکی از قدیمی‌ترین مسجدها در غازیان‌تپه است، نه تنها به‌عنوان یک بنای مذهبی بلکه از دیرباز یک شگفتی معماری شناخته می‌شد و برخلاف مناره‌های بیشتر مساجد، برج‌های مسجد شیروانی دو بالکن دارند.
در همین حال طبق گزارش رسانه‌های محلی، کلیسای جامع بشارت در شهر اسکندرون در جنوب ترکیه هم تقریبا به طول کامل ویران شده است. این کلیسای کاتولیک در ابتدا بین سال‌های 1858 تا 1871 ساخته شد و پس از وقوع یک آتش‌سوزی، در سال 1901 بار دیگر بازسازی شد. مسجد نو (ینی) در مالاتیا هم یکی دیگر از بناهایی است که تحت تاثیر زلزله قرار گرفته. این مسجد قرن هفدهمی در شهر باستانی مالاتیا در منطقه آناتولی شرقی ترکیه در چندین زلزله آسیب دیده است. این مسجد یک بار در زلزله 1894 ویران شد و دوباره بازسازی‌اش کردند و بار دیگر در زلزله 1964 خسارت دید. حالا در زلزله اخیر، بسیاری از دیوارهای این بنا فروریخته و مسجد بار دیگر آماده نبردی دوباره برای بقاست.
تخریب تاریخ در سوریه
کشورهای سوریه و ترکیه مهد تمدن بشری و جایگاه برخی از ارزشمندترین آثار باستانی جهان هستند که چندین سایت میراث جهانی یونسکو را نیز در خود جای داده‌اند، از جمله شهر باستانی حلب که پیش از این در جنگ داخلی سوریه ویران شده بود. گزارش‌های تایید نشده در رسانه‌های اجتماعی حاکی از آن است که زمین‌لرزه‌های بزرگ و ویرانگر روز دوشنبه احتمالاً به دروازه غربی شهر کهن حلب آسیب رسانده است.
بخش‌هایی از سوریه که تحت تأثیر این زلزله‌ها قرار گرفته‌اند، آثار معماری ارزشمندی را در بر می‌گرفتند اما از جنگ 12 ساله رنج می‌بردند؛ قلعه حلب یکی از آنهاست، یکی از قدیمی‌ترین قلعه‌های جهان که از زلزله در امان نماند. این قلعه، کاخی عظیم و مستحکم مربوط به قرون وسطی است که در مرکز شهر قدیمی حلب قرار دارد. اینطور که الجزیره گزارش داده، اداره کل آثار باستانی و موزه‌های سوریه در بیانیه‌ای اعلام کرده است: «بخش‌هایی از آسیاب عثمانی در داخل ارگ باستانی حلب فرو ریخته است، در حالی که بخش‌هایی از دیوارهای دفاعی شمال شرقی این بنا هم ترک خورده و سقوط کرده است.» طبق این اطلاعیه بخش‌هایی از گنبد مناره مسجد ایوبیان در داخل ارگ حلب نیز فروریخته و ورودی این بنای تاریخی از جمله ورودی برج ممالیک نیز در جریان زلزله آسیب دیده است.» ارگ حلب، بخشی از شهر باستانی حلب است که نامش از سال ۱۹۸۶ در فهرست میراث جهانی یونسکو جای گرفته. این اثر تاریخی که در جنگ حلب هم خسارات بسیاری را متحمل شد و اوایل سال ۲۰۱۷ با بازسازی و مرمت بخش‌های آسیب‌دیده، به روی عموم بازگشایی شده بود اما اکنون ویرانی دیگری رخ داده است.
در استان حما هم شماری از بناهای داخل قلعه باستانی المرقاب در شهر بانیاس آسیب دیده‌اند و بخش‌هایی از استحکامات و یک برج این قلعه نیز سقوط کرده است. در طرطوس هم بخشی از قلعه قدموس آسیب دیده و پیگیری‌ها برای بررسی آسیب‌های زلزله به شهر تاریخی پالمیرا ادامه دارد.
یونسکو به کمک می‌آید
تخریب بخشی از قلعه تاریخی شهر غازی‌عنتاپ ترکیه این نگرانی را ایجاد کرده که در زلزله‌های مهیب روز دوشنبه، دیگر بناهای تاریخی ارزشمند ترکیه و سوریه که غنی از میراث فرهنگی‌اند، هم آسیب دیده باشند. ترکیه ۱۹ محوطه و سوریه ۶ محوطه ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو دارند و دیروز آژانس فرهنگی سازمان ملل متحد یونسکو اعلام کرد که پس از آسیب دیدن دو مکان ثبت شده در فهرست میراث جهانی در سوریه و ترکیه در زلزله ویرانگر، این سازمان آماده ارائه کمک است. طبق اعلام یونسکو، علاوه بر آسیب به شهر تاریخی حلب در سوریه و قلعه‌ای در جنوب شرقی شهر دیرالزور ترکیه، حداقل سه سایت جهانی دیگر هم ممکن است تحت تاثیر قرار گرفته باشند. به گزارش خبرگزاری فرانسه، آدری آزولای، مدیر‌کل یونسکو گفت: «سازمان یونسکو در چارچوب وظایف خود کمک خواهد کرد.» در بیانیه یونسکو آمده است که به‌طور ویژه نگران شهر تاریخی حلب است که از سال 2013 به دلیل جنگ داخلی سوریه در فهرست میراث جهانی در خطر قرار گرفته است. «آسیب‌های قابل‌توجهی در ارگ حلب دیده شده است. برج غربی دیوار قدیمی شهر، فروریخته و چندین بنای دیگر در بازارهای سرپوشیده سست شده است.» یونسکو گفته که فروریختن چندین و چند بنای تاریخی ترکیه در سایت جهانی قلعه دیاربکر و باغ‌های هِوسِل در مجاورت آن غم‌انگیز بوده است. طبق این بیانیه نقاطی که تحت تاثیر زلزله قرار گرفته، مراکز مهم دوره‌های روم، ساسانی، بیزانس، اسلامی و عثمانی بوده است.

محدود کردن تخصیص انرژی مورد نیاز صنایع بزرگ در کشور مانند صنایع پتروشیمی و فولاد تقریبا از ماه آذر شروع شد. این موضوع در دی امسال به اوج رسید و شهرک‌های صنعتی را نیز شامل شد. با وجود اعلام دولت مبنی بر رفع بسیاری از مشکلات در توزیع برق و گاز مورد نیاز صنایع اما در نیمه اول بهمن نیز هنوز بسیاری از واحدهای تولیدی و صنعتی با این مشکل دست به گریبان هستند. همچنین در بسیاری از استان‌ها مصوبه‌ای به همه واحدهای صنعتی که ماشین‌آلات گازسوز دارد ابلاغ شد که ظرف یک بازه معین باید ماشین‌آلات خود را مجهز به ادوات سوخت جایگزین یعنی گازوییل کنند و این موضوع در حالی است که مدت‌هاست پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌های تولید برق نیز از مازوت سوختی با آلایندگی بالا به عنوان سوخت جایگزین استفاده می‌کنند. حمیدرضا صالحی، نایب رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی و دبیرکل فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته در گفت‌وگو با «پیام‌ما» علاوه بر تبیین وضعیت کنونی کشور در حوزه تخصیص سوخت و انرژی به صنایع، تصویری از چشم‌انداز آتی آن ارائه می‌کند.

با توجه به وضعیت تخصیص برق و گاز به صنایع، میزان تولید، مصرف و تخصیص به هر بخش، شرایط فعلی را چطور ارزیابی می‌کنید؟
ناترازی در حوزه برق و گاز در کشور وجود دارد و هر سال بیشتر می‌شود اما این یک سوی ماجراست. آن سوی داستان سیاست‌هایی است که دنبال می‌شود. یکی از این سیاست‌ها جلوگیری از قطع برق و گاز خانگی است که منجر به قرارگیری صنایع در اولویت بعدی می‌شود. برق و گاز در صنعت تبدیل به ارزش افزوده، قیمت، اشتغال و صادرات و البته بسیاری محصولات پایین‌دستی می‌شود. بنابراین باید تلاش شود برق و گاز به صنعت برود تا اقتصاد را رونق ببخشد اما متاسفانه در کشور ما، نخست صنایع نشانه گرفته می‌شوند. صنعتی مانند فولاد بر پایه وجود گاز استوار است اما به تامین آن توجهی نمی‌شود و در اولین روزهای شکل‌گیری بحران کمبود دیدیم که گاز فولاد قطع شد. حقیقت این است که ضرر این صنایع هم به معنای ضرر عمومی است؛ نکته‌ای که دولت به آن توجه نمی‌کند. میزان آسیب و خسارت بخش‌های گوناگون ارزیابی شده است.

بخش خصوصی می‌تواند طی دو یا سه سال پروژه‌های توسعه گاز را انجام دهد و این مشکل را رفع کند اما عملا دولت اجازه ورود بخش خصوصی به این زمینه را نمی‌دهد

مثلا در بخش فولاد انجمن فولاد و مجموعه‌هایی مشابه اعلام کرده‌اند که حدود 6 میلیون تن و حدود 6 میلیارد تومان از این وضعیت خسارت دیدند. بنابراین برای کاهش ضرر میزان تولید کاهش پیدا کرد. صنعت پتروشیمی ما هم همین شرایط را می‌گذراند. در بخش شهرک‌های صنعتی هم ما شاهد هستیم که در هفته فقط دو روز برق دارند. یعنی حجم تولید به شدت کاهش پیدا کرده است. این نکته را هم در نظر بگیرید که بسیاری از صنایع بزرگ ما در بورس کشور هم حضور دارند و سهامداران آنها بسیاری از مردم هستند. در زمان قطع انرژی چه برق چه گاز حتی نماد این صنایع در بورس آسیب می‌بیند. یعنی کاهش تولید و گزارش‌های مالی ناشی از این کاهش، طبیعتا در بیلان شرکت‌ها تاثیر گذاشته و موجب افت قیمت سهام و متضرر شدن مردم می‌شود. تنها راه ممکن تلاش برای کاهش این ناترازی تا رساندن آن به صفر است. این هم راهی جز اهتمام ورزیدن به توانایی‌های داخلی و تامین منابع مالی از محل اقتصاد درست انرژی ندارد. به ویژه در حوزه‌های نیروگاهی، گازی، باید استخراج گاز از معادن زیرزمینی و شیرین‌سازی گاز را توسعه دهیم. ما رتبه دوم ذخایر گاز دنیا را داریم. ایران باید هاب انرژی منطقه باشد اما این اتفاق رخ نداده است. بسیار دردناک است که می‌بینیم کشورهایی که باید گاز را از ما تهیه کنند خودشان تولیدکننده گاز هستند و قراردادهای انرژی دارند. به عنوان مثال عمان قرار داد بلندمدت با ترکیه برای تامین گاز منقد کرده است. از کشوری صحبت می‌کنیم که پیشتر ما صادرکننده گاز به او بودیم. ما متاسفانه عقب نگه داشته شده‌ایم.

از زمان برنامه چهارم و جلوگیری از افزایش قیمت‌ها در مجلس هفتم، کشور دچار چالش جدی شد. قیمت تعیین شده یک قیمت تکلیفی بود نه حقیقی و میان قیمت اعلامی و قیمت تمام شده فاصله زیادی افتاد. طی برنامه‌های پنجم و ششم هم همین روال دنبال شد یعنی اجازه ندادند که قیمت‌ها با تورم افزایش پیدا کند

چشم‌انداز سال آینده چگونه است؟ آیا شاهد تدوام این ناترازی خواهیم بود؟
بله. صد درصد. همین سیاست‌هایی که می‌بینید در حوزه انرژی دنبال می‌شود، مدیریت اقتصاد انرژی ما و بحث خروج دولت از معادلات اقتصاد انرژی که می‌تواند کمک‌کننده توسعه صنعت انرژی ما باشد و دولت در برابر آن مقاومت دارد؛ ادامه این روند را نشان می‌دهد. دولت نه سرمایه لازم برای توسعه این بخش را دارد یعنی شرایط مانند گذشته نیست که بتواند پول نفت را برای این بخش خرج کند و نه اجازه می‌دهد بخش خصوصی سکان موضوع را به دست بگیرند. همچنین اجازه اصلاح قوانین و اصلاح معادلات مصرف انرژی که می‌تواند ارزش‌آفرین باشد را نمی‌دهد. می‌بینیم که در اقتصاد برق، دولت فقط حضور دارد. اجازه نمی‌دهد که نیروگاه‌ها مستقیما با صنایع معامله‌های عرضه و تقاضا انجام دهند. در حوزه گاز نیز همین طور است. بخش خصوصی می‌تواند طی دو یا سه سال پروژه‌های توسعه گاز را انجام دهد و این مشکل را رفع کند اما عملا دولت اجازه ورود بخش خصوصی به این زمینه را نمی‌دهد. دولت باید اجازه سرمایه‌گذاری و تعیین قیمت کالای ارائه شده را به سرمایه‌گذاران بدهد و مدام نقش خودش را در این معاملات کمرنگ کند. اما این اتفاق‌ها نه تنها رخ نداده که به نظر باز هم رخ نخواهد داد. چون رویکرد فعلی نمی‌تواند منجر به این اتفاقات شود.
بحث اصلاح قیمت حامل‌های انرژی همواره بحث داغ کارشناسان این صنعت بوده است. فکر می‌کنید طی یک یا دو سال آینده شاهد تغییر قابل اعتنا یا شوک ناشی از افزایش قیمت ناگهانی در این بخش خواهیم بود؟
قطعا. اگر دولت‌ها می‌توانست در یک روال طبیعی حرکت کنند و قیمت‌ها به تدریج بالا می‌رفت ما شاهد شوک‌های هزینه‌ای و قیمتی نبودیم. موضوعی که تا برنامه سوم 5 ساله توسعه کشور دنبال می‌شد و معمولا نگران رخداد ویژه‌ای در این بخش نبودیم. اما از زمان برنامه چهارم و جلوگیری از افزایش قیمت‌ها در مجلس هفتم، کشور دچار چالش جدی شد. قیمت تعیین شده یک قیمت تکلیفی بود نه حقیقی و میان قیمت اعلامی و قیمت تمام شده فاصله زیادی افتاد. طی برنامه‌های پنجم و ششم هم همین روال دنبال شد یعنی اجازه ندادند که قیمت‌ها با تورم افزایش پیدا کند. دولت‌ها تا جایی که می‌توانستند از افزایش قیمت جلوگیری می‌کردند و موجب می‌شد که فنر قیمت بسیار فشرده شود. هر چند سال یک بار هم اجازه می‌دهند تا این فنر پرش کند. مثال ملموس آن قیمت بنزین است که شاهد بودیم کشور را متحمل چه آسیب‌هایی در آبان 98 کرد. من فکر می‌کنم که در دو سال آینده دوباره این اتفاق در مورد بنزین خواهد افتاد. تنها راه چاره هم این است که اجازه بدهند قیمت حاملان انرژی طی برنامه‌ها با تورم افزایش پیدا کند تا شوک‌های ناگهانی ضرر کمتری به کشور و معیشت مردم وارد کند.
توصیه شما به دولت برای عبور عاجل از بحران تامین انرژی مورد نیاز صنایع در شرایط فعلی چیست؟
اجازه دهند صاحبان تکنولوژی، صنایع و سرمایه‌گذاران و نخبگان این حوزه با هم کنسرسیومی تشکیل دهند و مدیریت اقتصاد انرژی را به دست بگیرند. این اتفاق شدنی است چون صنایع مصرف‌کنندگان برق و گاز هستند و حاضرند قراردادهای بلندمدتی برای تامین انرژی مورد نیازشان با سرمایه‌گذاران این حوزه منعقد کنند. حتی می‌توانند خودشان به عنوان سرمایه‌گذار عمل کنند. در حال حاضر ما پروژه‌های مختلفی به ویژه در حوزه گاز تعریف کرده‌ایم. در صورت تشکیل این کنسرسیوم در یک بازه زمانی کوتاه‌مدت می‌توان تا حدود زیادی به این حوزه سامان داد. همه اینها نیازمند این موضوع است که دولت بپذیرد از این حوزه خارج شود و بخش‌های دیگری آن را اجرا کنند.

«علیرضا زاکانی نباید شهردار تهران می‌شد.» این یک جمله در یک سال و نیم اخیر ، برخی فعالان حوزه شهری و سیاسی با گرایش‌های مختلف فکری را گرد هم آورد. آنهایی که منتقد حکم شهردار تهرانند و مخالف حضور او در خیابان بهشت. برخی در مخالفت با مصوبه شورای شهر و امضای وزیر کشور پای حکم زاکانی، چند کارزار ثبت کردند، پای یکی از این کارزارها ۳۱ هزار امضا جمع شد. برخی دیگر اما شکایت‌های رسمی ثبت کردند و ایراداتشان به حکم شهردار منتخب را به دیوان عدالت عمومی و شعب چند دادگاه بردند. اصرار بر غیرقانونی بودن حکم شهردار به حدی بود که حتی شورای شهر نیز این موضوع را در کمیسیون حقوقی خود بررسی کرد و البته از انتخاب زاکانی به عنوان شهردار تهران دفاع کرد. با این حال و بعد از حضور بیش از یک ساله زاکانی در بلدیه اما هنوز بین برخی از چهره‌های حقوقی این ابهام مطرح است که آیا زاکانی با طی کردن تمام فرایندهای قانونی شهردار شد؟ یکی از شاکیان حکم زاکانی که چهره‌ای اصولگرا هم است که پاسخش به این پرسش منفی است، علیه حکم زاکانی شاکی است. او به روزنامه «پیام ما» درباره آخرین وضعیت پرونده شکایتش توضیحاتی می‌دهد، شکایت او بعد از رفت و آمدهای بسیار در نوبت رسیدگی در دیوان عدالت اداری است.

وقتی که علیرضا زاکانی، در انتخابات ریاست جمهوری ۱۴۰۰ به نفع ابراهیم رئیسی از گردونه انتخابات کناره‌گیری کرد، کمتر کسی فکر می‌کرد که او در نهایت راهی بهشت و ساختمان بلدیه تهران شود، زیرا تحصیلات و سابقه اجرایی او با «آیین‌نامه اجرایی شرایط احراز تصدی سمت شهردار» همخوانی نداشت. اواسط شهریور پارسال وقتی زاکانی در بلدیه مستقر شد، مخالفان حکم زاکانی با استناد به اینکه مدرک تحصیلی او پزشکی هسته‌ای است و او ۹ سال سابقه اجرایی ندارد به حکم او ایراداتی وارد کردند.
وزیر کشور اما همان زمان با استناد به یک استعلام از سازمان امور اداری و استخدامی، حکم شهردار تهران را صادر کرد. در نامه استعلامی وزارت کشور از سازمان امور استخدامی کشور به ماده ۷۱ قانون مدیریت خدمات کشوری استناد شد، در متن این نامه که تابستان پارسال در فضای مجازی دست به دست شد، آمده بود که نمایندگان مجلس در زمره مدیران سیاسی تلقی می‌شوند و علیرضا زاکانی هم پیش از آن نماینده مجلس بود: «نمایندگان مجلس شورای اسلامی در زمره مدیران سیاسی اطلاق شده‌اند که بدیهی است با توجه به حوزه فعالیت و نقش سیاست‌گذاری این سمت بالاتر از سطح مدیریت ارشد موضوع دستورالعمل اجرایی نحوه انتخاب و انتصاب مدیران حرفه‌ای است.»
رئیس سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور نیز همان زمان با استناد به متن این نامه تاکید کرد: «سازمان امور اداری و استخدامی کشور صراحتا در پاسخ به استعلام وزارت کشور، طی نامه‌ای رسمی، شرایط آقای زاکانی برای تصدی سمت شهردار تهران را کافی و او را واجد شرایط قانونی لازم برای این جایگاه دانست.» همین استعلام راه را برای صدور حکم زاکانی باز کرد. آیین‌نامه اجرایی شرایط احراز تصدی سمت شهردار تغییر نکرد و وزیر کشور هم بعد از این استعلام نامه‌ای به معاون اول رئیس جمهور نوشت و از هیئت دولت استفسار کرد. بعد از این استفسار بود که هیئت وزیران اعلام کردند که تصدی سمت شهردار برای زاکانی بدون اشکال است. رئیس سازمان شهرداری‌ها تابستان پارسال اعلام کرد که صدور حکم شهرداران کلانشهرهای بالای یک میلیون نفر به پشتوانه قانون و تایید مجوز هیئت وزیران انجام شده است و این جملات یعنی از نظر آ‌نها ایراد قانونی به حکم علیرضا زاکانی در بلدیه وارد نبود.

بنابرگفته‌های این فعال سیاسی بخشی از پرونده شکایت او هم بعد از این کشمکش‌ها در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرار گرفت و باید به آن در آنجا رسیدگی شود. حالا اما پرونده هنوز در نوبت رسیدگی به دیوان عدالت اداری است، چه شکایت از شورای شهر و چه شکایت از وزیر کشور

منتقدان از پا ننشستند
منتقدان حکم شهردار تهران که در میان آ‌نها چهره‌های اصولگرا نیز دیده می‌شد از این توضیحات قانع نشدند و چند شکایت ثبت کردند، در یکی از مکاتبه‌هایی که وزارت کشور با سازمان اداری استخدامی کرده بود، شاکی بود و خواستار ابطال آن شد. یکی از مصوبه شورای شهر درباره شهردار شدن زاکانی شکایت کرد و یکی دیگر هم از وزیر کشور که چرا حکم زاکانی را امضا کرده است. سجاد کریمی پاشاکی، پژوهشگر حقوق عمومی یکی از همین شاکیان بود. او ۷ شهریور پارسال شکایتی ثبت کرد و خواست تا کل مکاتبه رئیس مدیریت امور مدیریت مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان امور و استخدامی باطل شود، او به استعلام از سازمان اداری استخدامی اشاره کرد و در بخشی از دادخواست خود نوشت: «بر اساس تبصره ذیل ماده ۱۱۱ قانون استخدام کشوری رئیس سازمان امور اداری و استخدامی می‌تواند قسمتی از وظایف خود را به معاونان تفویض کند این درحالیست که رئیس امور مدیریت مشاغل و نظام‌های پرداخت، معاون استخدامی نیست.» در بخش دیگری از این شکواییه که این پژوهشگر حقوق عمومی نوشته است به چند ماده از قانون مدیریت خدمات کشوری هم اشاره شده بود. در متن این شکواییه همچنین تاکید شده بود: «طرف شکایت در مکاتبه خـود افـراد دارای سابقـه مـدیریت سیاسی را در انتصابات مـدیریت حرفه‌ای، بی‌نیاز از التزام به اجرای مفاد دستورالعمل اجرایی نحوه انتخاب و انتصاب مدیران حرفه‌ای دانسته و استدلال کرده است که چون مقام سیاسی اولی از مدیریت حرفه‌ای محسوب می‌شود، سوابق آن اکتفا کننده در انتصاب موضوع مدیران حرفه‌ای است که این امر مغایر مواد ۵۴ ،۵۷ و ۷۱ قانون مدیریت خدمات کشوری است؛ چراکه در خصوص پست‌های مدیریت حرفه‌ای وفق ماده ۵۷ قانون مدیریت، شرایط تخصصی و عمومی پست‌های مدیریت حرفه‌ای و نحوه ارتقا مسیر شغلی به تصویب شورای عالی اداری رسیده است و در این دستورالعمل سوابق مدیریت سیاسی موثر در احراز پست‌های مدیریت حرفه‌ای دانسته نشده است.»
هیات عمومی دیوان عدالت اداری زمستان سال ۱۴۰۰ به این شکایت پاسخ داد و رای نهایی را صادر کرد. در این رای تاکید شد که رئیس امور مدیریت مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان اداری استخدامی کشور برای تعیین سمت‌های هم‌سطح در مدیریت‌های پایه، میانی و ارشد و معادل‌سازی سابقه مدیریت در بخش خصوصی افرادی که از سوی شوراهای اسلامی شهرها برای تصدی سمت شهردار انتخاب می‌شوند، اختیاری پیش‌بینی نشده است. بنابراین توضیحات و با توجه به رای دیوان: «نامه رئیس امور مدیریت مشاغل و نظام‌های پرداخت سازمان اداری و استخدامی کشور خارج از حدود اختیار مرجع صادرکننده آن بوده و مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.» باطل شدن این نامه برای منتقدان حکم شهرداری زاکانی یک معنا داشت، آنها می‌گفتند که وزیر کشور با استناد به این نامه بوده که حکم شهرداری زاکانی را صادر کرده است.
روابط عمومی دیوان عدالت اداری اما چند روز بعد از حکمی که صادر کرده بود، اطلاعیه‌ای منتشر کرد، اطلاعیه‌ای که خیال طرفداران زاکانی از حکم شهرداری او را جمع کرد. این اطلاعیه تاکید داشت که حکم شهردار تهران ابطال نشده است و برخی از آن برداشت‌های نادرست کرده‌اند: «بنابراین رأی مذکور هیأت عمومی دیوان عدالت اداری اساساً ارتباطی به ابطال حکم شهردار تهران ندارد.»
شهردار تهران: حکم من قانونی است
بهار امسال اما زاکانی با حضور در یک برنامه تلویزیونی حکم خود را بار دیگر قانونی خواند. زاکانی اردیبهشت امسال گفت: مشکل این است که منتقدان به آیین‌نامه و دستورالعملی که ناظر بر انتخاب شهرداران غیر کلانشهرهاست استناد می‌کردند تا انتخاب بنده را در این حوزه غیرقانونی جلوه دهند. این درحالی است که دستورالعمل فوق، ناظر بر نحوه انتخاب شهرداران شهر‌های زیر یک میلیون نفر بود و با این آیین‌نامه در نظر داشتند برای اداره شهر تهران تصمیم بگیرند، در صورتی که حتی نمی‌توان با این دستورالعمل برای شهر‌های بالای یک میلیون تن نیز تصمیم گرفت، چه برسد به شهر تهران! او انتقاد مخالفان به حکمش را غیرواقعی خواند و گفت: منتقدان با این جریان و با استفاده از ظرفیت رسانه‌هایی که داشتند، ابهام‌آفرینی کردند. شورای شهر تهران نسبت به شفاف‌سازی این مسئله ورود پیدا کرد و معلوم شد، این انتخاب قانونی است. از سوی دیگر بررسی‌های دیوان عدالت اداری، مشخص کرد انتخاب شهردار تهران مستثنی از دستورالعمل انتخاب شهرداران غیر کلانشهرهاست.
پرونده شکایت از حکم زاکانی بسته نشد
با وجودی که بیش از یک سال است که زاکانی در شهرداری تهران حضور دارد اما پرونده شکایت‌ها از حکم او به پایان نرسیده است. تابستان امسال هم دیوان عدالت اداری یک رای صادر کرد که این‌بار خیال مخالفان و منتقدان به حکم شهرداری تهران را جمع کرد. در این رای که حتی روزنامه همشهری، ارگان رسمی شهرداری تهران هم آن را منتشر کرده بود، تاکید شد که آیین‌نامه انتخاب شهرداران، فاقد اشکال قانونی تشخیص ‌داده ‌شده و همه شهرداران شهرهای بالای یک میلیون نفر جمعیت از جمله تهران باید دارای سابقه مرتبط شغلی باشند. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران البته همان زمان در پاسخ به پرسش خبرنگاران تاکید کرد که این رای ارتباطی به شهرداری تهران ندارد و زاکانی ماندنی است. روزنامه شهرداری تهران در توضیح این اتفاق مرداد امسال نوشت که «پیش‌تر هم دادنامه‌ای به شماره 273 از سوی هیأت تخصصی اداری و امور عمومی دیوان عدالت اداری منتشر و توضیحاتی مبنی بر وجاهت قانونی حکم شهردار تهران در آن ذکر شده بود.»
یکی از جدی‌ترین منتقدان به حکم زاکانی اما یک چهره اصولگراست که در تمام مدت حضور زاکانی در شهرداری تهران از پا ننشسته است. محمد صالح مفتاح، فعال سیاسی رسانه‌ای اصولگرا که می‌گوید هیچ دعوای شخصی با زاکانی ندارد اما دغدغه قانونمداری دارد و می‌گوید باید مقابل این نوع از حکمرانی که قانون در آن کمرنگ است، ایستاد و انتقاد کرد تا تبدیل به رویه نشود. او در گفت‌وگویی با روزنامه‌ «پیام ما» درباره روند بررسی پرونده شکایتش توضیحاتی می‌دهد: «در مرحله اول یک‌بار دادگاه شکایت ما را رد کرد به این واسطه که گفت شما در این ورنده منفعت شخصی ندارید و رسیدگی به پرونده‌ها در شعب دیوان عدالت اداری منوط به داشتن منفعت مستقیم و شخصی در پرونده است.» این فعال سیاسی می‌گوید غیر از شکایتی که او مطرح کرده بود، پرونده‌های دیگری نیز همزمان با همین موضوع در هیات عمومی دیوان عدالت اداری شکل گرفت: «هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شکایت‌هایی می‌پردازد که لزوما در آن نیازی نیست تا منفعت شخصی و مستقیم اثبات شود اما پرونده‌هایی که در این موضوع یعنی صلاحیت آقای زاکانی برای شهرداری تهران مطرح بود، در هیات عمومی متوقف مانده بود. بعد از اینکه شکایت من در شعب رد شد، من شکایت دیگری به طرفیت هیات عمومی دیوان طرح کردم. پرونده دو قسمت داشت، یکی شکایت از مصوبه شورای شهر و یکی هم وزیر کشور که حکم شهردار تهران را صادر می‌کرد.» او که به گفته خودش در نهایت دو شکایت علیه نهاد و فرد خطاب به هیات عمومی دیوان عدالت عمومی ثبت کرد. مفتاح می‌گوید بخشی از پرونده که شکایت از شورای شهر بود عدم صلاحیت رسیدگی خورد: «دیوان عدالت نظرش این بود که بر اساس ماده ۱۰ قانون تشکیلات دیوان عدالت اداری صلاحیت رسیدگی به مصوبات شورای شهر و ابطال آنها را ندارد زیرا آنجا اسمی از شورای شهر نیامده است. این را به دادگاه عادی فرستاد، دادگاه عادی هم گفت که این در صلاحیت دیوان است و وقتی اختلاف نظر درباره صلاحیت دادگاه پیش می‌آید پرونده به دیوان عالی کشور می‌رود و دیوان عالی هم نظری داد و گفت رسیدگی به پرونده‌هایی که درباره شورای شهر است در صلاحیت دیوان عدالتی است.» بنابرگفته‌های این فعال سیاسی بخشی از پرونده شکایت او هم بعد از این کشمکش‌ها در صلاحیت دیوان عدالت اداری قرار گرفت و باید به آن در آنجا رسیدگی شود. حالا اما پرونده هنوز در نوبت رسیدگی به دیوان عدالت اداری است، چه شکایت از شورای شهر و چه شکایت از وزیر کشور. اما غیر از شکایت مفتاح و شکایت سجاد کریمی شکایت‌های دیگری هم همزمان علیه حکم زاکانی طرح شده است، مفتاح می‌گوید: «نزدیک به یک و سال و نیم است که این شکایت‌ها طرح شده است، شکایت من متاخر بوده است و به این شکایت‌ها احتمالا ضمیمه می‌شود. اما آن چیزی که فعلا می‌بینیم این است که دیوان عدالت اداری هنوز به این موضوع رسیدگی نکرده است.»
حالا بعد از گذشت ماه‌ها از حضور زاکانی در شهرداری تهران آیا شاکیان هنوز از رسیدگی به پرونده شکایتشان علیه حکم زاکانی خوش‌بینند؟ پاسخ مفتاح به این پرسش مثبت است. او می‌گوید: «من به دیوان عدالت اداری خوش‌بینم، اگر آنها در جایگاه هیات عمومی دیوان قرار بگیرند و بخواهند موضوع را از دید قانونی بررسی کنند، به عنوان کسانی که سال‌ها در حوزه حقوق عمومی کار کردند، نظر مبتنی بر قانون خواهند داد. اما آن چیزی که فعلا می‌بینیم این است که پرونده هنوز در هیات عمومی طرح نشده است در حالیکه پرونده‌هایی که خیلی دیرتر از این پرونده به دیوان عدالت اداری رفتند به سرانجام رسیدند.»
مفتاح اما غیر از خوش‌بینی، به سرانجام این پرونده خوش‌بین نیز است: اگر بخواهند به این پرونده رسیدگی کنند، قوه قضاییه نقش خودش را ایفا کند: «قوه قضاییه نقطه پایانی است که باید درباره جایی که قانون نادیده گرفته شده، تصمیم بگیرد و دقیقا نقطه پایانی باشد بر جایی که رویه سیاسی پیدا می‌کند درحالیکه مسئله کاملا حقوقی است.»

| پیام ما| زمین لرزه ۷.۸ ریشتری ساعت ۰۴:۱۷ دقیقه بامداد دوشنبه ترکیه و سوریه را لرزاند. زلزله‌ای که به جز دو کشور محل وقوع زلزله همه کشورهای همسایه و دنیا را متوجه خود کرده است. آمار جان‌باختگان همچنان رو به افزایش است. در آخرین اظهار نظر رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه طی سخنانی در عصر روز گذشته در مرکز هماهنگی اطلاعات دولتی در آنکارا اظهار داشت: بیش از ۵ هزار نفر متوفی و ۲۲ هزارو ۱۶۸ مجروح داریم. او گفت: نجات بیش از 8 هزار نفر از شهروندان‌مان از زیر آوار، بزرگترین تسلی ما است.

رئیس جمهوری ایران در گفت‌وگوی تلفنی با رئیس‌جمهوری ترکیه از اعلام آمادگی ایران برای اجابت فوری نیازهای امدادی ترکیه با همتای ترک خود صحبت کرد. آن‌گونه که «پانا» گزارش داده، رئیس‌جمهوری ضمن تسلیت و ابراز همدردی با دولت و ملت ترکیه گفته که ایران و ترکیه علاوه بر همسایگی دوست و برادر هستند و ملت و دولت ایران در این هنگامه سخت، در کنار دولت و ملت ترکیه هستند. سید ابراهیم رئیسی بعد از ظهر دیروز( سه‌شنبه) در گفت‌وگوی تلفنی با «رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه، ضمن تسلیت و ابراز همدردی با دولت و ملت ترکیه ابراز امیدواری کرد که با تلاش و تدابیر دولت ترکیه آلام مردم این کشور هر چه سریع‌تر تسکین یابد.
«رجب طیب اردوغان» رئیس جمهور ترکیه نیز در این مکالمه ضمن قدردانی و تشکر از حسن نیت و ابراز همدردی رئیسی با دولت و ملت ترکیه اظهار داشت: این بزرگترین زلزله در ۵۰ سال اخیر ترکیه بوده است. رئیس جمهور ترکیه همچنین اظهار امیدواری کرد که بتوانند هر چه سریع‌تر اقدامات امدادی اولیه را به پایان برسانند.

اردوغان: هم‌اکنون 53 هزار و 317 نیروی امداد و نجات و نیروهای پشتیبانی در منطقه در حال فعالیت هستند و این تعداد با تیم‌هایی که از داخل و خارج از کشور می‌پیوندند در حال افزایش است

اعلام وضعیت فوق‌العاده در ۱۰ استان ترکیه به مدت ۳ ماه
اردوغان رئیس جمهور ترکیه به مدت 3 ماه وضعیت فوق‌العاده در مناطق زلزله‌زده ترکیه اعلام کرد. رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه در مرکز هماهنگی اطلاعات دولتی درباره آخرین تحولات در مناطق زلزله قهرمان‌مرعش گفت: به دلیل شدت و وسعت بحرانی که در مناطق زلزله‌زده رخ داده٬ در 10 استان زلزله‌زده به مدت 3 ماه وضعیت فوق‌العاده اعلام می‌کنیم
آنگونه که آناتولی نوشته، اردوغان درباره عمق بحران ناشی از زلزله ابراز داشت: با یک فاجعه بزرگ روبرو هستیم که نه تنها در طول تاریخ جمهوری ترکیه، بلکه در جغرافیای ما و جهان نیز کم‌سابقه است. اردوغان اظهار داشت: دولت با تمامی نهادها، نیروها و وسایل نقلیه توام با روحیه بسیج در منطقه زلزله‌زده فعالیتش را آغاز کرده است.
رئیس‌جمهور ترکیه در خصوص فعالیت‌های انجام شده در مناطق زلزله‌زده گفت: هم‌اکنون 53 هزار و 317 نیروی امداد و نجات و نیروهای پشتیبانی در منطقه در حال فعالیت هستند و این تعداد با تیم‌هایی که از داخل و خارج از کشور می‌پیوندند در حال افزایش است. او با تاکید بر اینکه ترکیه تمامی امکانات را برای نجات زلزله‌زدگان به خدمت خواهند گرفت، اظهار داشت: نیروهای مسلح با تمام امکاناتش در کنار هزاران تن از نیرو، 10 کشتی و 54 هواپیمای حمل و نقل در فعالیت‌های امداد و نجات و کمک رسانی مشارکت دارد.
کارشناس ایتالیایی: زلزله اخیر، ترکیه را سمت غرب حرکت داد
یک کارشناس زمین‌شناسی ایتالیایی اعلام کرد که زلزله‌ها در ترکیه شبه‌جزیره آناتولی را 3 متر جابجا کرده است. کارلو دوگلیونی، رئیس موسسه ملی ژئوفیزیک و آتشفشان‌شناسی ایتالیا (INGV)، بنا بر گزارش «آناتولی» اعلام کرد که زمین‌لرزه‌های مهیب در جنوب ترکیه، شبه‌جزیره آناتولی را 3 متر به سمت غرب حرکت داده است. دوگلیونی با اشاره به اینکه زمین‌لرزه‌ها در نقطه تلاقی صفحه‌های آناتولی شرقی، عربی و آفریقا رخ داده، گفت: یکی از دو گسل بزرگی که از شرق تا غرب ترکیه گسترده شده، حرکت کرده است.همچنین در محل تلاقی یکی از فعال‌ترین گسل‌ها در خاورمیانه یعنی گسل دریای مرده (از اردن، اسرائیل، لبنان و سوریه تا شبه‌جزیره عربستان) است.
او با بیان اینکه زمین در امتداد این گسل حرکت کرده، افزود: در حال حاضر اولین برآوردها حاکی از جابجایی 3 متری است، اما زمانی که داده‌های ماهواره‌ای را دریافت کنیم در این خصوص مطمئن‌تر خواهیم شد.
تهران: زلزله‌های اخیر ایران و ترکیه ارتباطی با هم ندارند
رئیس بخش زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی کشورمان هم در خصوص ارتباط زلزله‌های ایران و ترکیه اعلام کرد که زلزله خوی، بر اثر گسل «سیاه‌چشمه-خوی» رخ داده و کاملا متفاوت از گسل مسبب زلزله اخیر در ترکیه است.
علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله‌شناسی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی ایران ارتباط عامل زمین‌شناسی زلزله‌های اخیر در شمال ‌غرب این کشور و جنوب‌ شرق ترکیه را منتفی دانست.
به گزارش خبرگزاری «ایلنا» او گفت: اینکه بگوییم فعالیت گسل آناتولی شرقی ترکیه و بحرالمیت می‌تواند گسل شمال تبریز را فعال کند، بی‌ربط است. فاصله این دو گسل بیش از 850 کیلومتر است و به همدیگر ربطی ندارند.
او درباره زلزله ترکیه هم گفت: گسلی مسبب این زلزله، گسلی با حدفاصل صفحه‌های تکنونیکی است؛ یعنی بین صفحه عربی و اوراسیا مرز مشترکی وجود دارد که در این مرزها زلزله‌های متعددی رخ می‌دهد.
رئیس کارگروه ملی شبکه زلزله‌نگاری کشور افزود: ادامه این روند در ترکیه، گسل آناتولی شرقی است که در تلاقی با یک گسل بحر‌المیت یک گره «تکتونیکی» ایجاد می‌کنند و موجب این زلزله بزرگ اخیر شد.
او در پایان اظهار داشت: تراکم جمعیت در کانون زلزله ترکیه بالا نبود، اما در فاصله 40 کیلومتری آن، شهر بیش از یک میلیونی غازی‌عنتاپ با ساختمان‌های قدیمی و نوساز قرار دارد که در معرض این زلزله قرار گرفت.
احتمالا تا ۲۳ میلیون نفر تحت تأثیر زلزله ترکیه قرار بگیرند
سازمان جهانی بهداشت (WHO) اعلام کرد که نزدیک به ۲۳ میلیون نفر ممکن است تحت تأثیر زمین‌لرزه قدرتمندی که بامداد روز دوشنبه ترکیه و سوریه را لرزاند و بیش از ۵۰۰۰ کشته و هزاران زخمی برجای گذاشت، قرار بگیرند.
«ادلهید مارشانگ»، افسر ارشد اورژانس سازمان جهانی بهداشت در نشست هیئت اجرایی آژانس بهداشت سازمان ملل در ژنو گفت: نقشه‌های اجمالی نشان می‌دهند که به طور بالقوه ۲۳ میلیون نفر از جمله ۱.۴ میلیون کودک در معرض خطر هستند. همچنین دبیر کل سازمان جهانی بهداشت نیز از این وضعیت ایجاد شده ناشی از زلزله‌های روز گذشته ابراز نگرانی کرده است.
«تدروس آدهانوم قبریسوس» دراین‌باره گفت: ما به ویژه در مورد مناطقی که هنوز اطلاعاتی درباره آنها منتشر نشده، نگران هستیم.
سقوط بازار سهام استانبول پس از زلزله مرگبار
دیروز سه‌شنبه، در اولین روز فعالیت بازارهای مالی پس از وقوع زلزله مرگبار در ترکیه، ارزش لیر این کشور در برابر دلار سقوط قابل توجهی را تجربه کرد و بازار سهام استانبول نیز آشفته بودند. به گزارش «اکو ایران» پس از زلزله‌ بامداد دوشنبه، لیر ترکیه به پایین‌ترین سطح خود در برابر دلار آمریکا رسید و بازارهای سهام این کشور دچار آشفتگی شدند. این اتفاق ضربه دیگری به اقتصاد آسیب دیده این کشور از تورم فزاینده بود. نرخ برابری لیر در برابر دلار تا 18.85 کاهش یافت و همزمان شاخص اصلی سهام ترکیه تا 4.6 درصد کاهش یافت و بانک‌ها نیز بیش از 5 درصد سقوط کردند.
پیوتر ماتیس، تحلیلگر ارشد FX، در این ارتباط گفت: «این زمین‌لرزه در آستانه یک انتخابات مهم، که قرار است در ماه مه برگزار شود، بازار ترکیه را در معرض ابهامات بیشتری قرار داده است.» «بورسا استانبول»، بازار سهام ترکیه، صبح دیروز از توقف موقت معاملات سهام چند شرکت مستقر در مناطق زلزله زده خبر داد و با گذشت روز اسامی بیشتری را به لیست اضافه کرد.
دستور رئیس‌ امارات برای کمک ۱۰۰ میلیون دلاری به سوریه و ترکیه
شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات عصر دیروز (سه‌شنبه) دستور کمک ۱۰۰ میلیون دلاری به آسیب‌دیدگان زلزله ویرانگر سوریه و ترکیه را صادر کرد. به گزارش خبرگزاری امارات (WAM)، طرح بن زاید شامل کمک ۵۰ میلیون دلاری به مردم زلزله‌زده سوریه و ۵۰ میلیون دلار دیگر به مردم ترکیه است. در ۴۸ ساعت گذشته از زلزله کشورهای مختلفی از سراسر دنیا تیم‌های امدادی و کمک‌های مورد نیاز به ترکیه اعزام کرده‌اند
سفیر ایران در ترکیه: پیگیر وضعیت ورزشکاران ایرانی در«مالاتیا» هستیم
محمد فرازمند سفیر ایران در ترکیه گفت: پیگیر وضعیت ورزشکاران ایرانی در«مالاتیا» هستیم. او با بیان اینکه شهرداری مالاتیا همکاری خوبی برای پیگیری وضعیت دارد و مرتب به ما اطلاع رسانی می‌کند، تصریح کرد: هنوز تعدادی در زیر آوار هتل محل سکونت ورزشکاران زنده هستند و آواربرداری ادامه دارد.
فرازمند در مورد وضعیت سه ورزشکار ایرانی در ترکیه که گفته می‌شود بعد از وقوع زلزله در ترکیه از آن‌ها خبری نیست، اظهار کرد: از دوشنبه پیگیر وضعیت ورزشکاران در مالاتیا هستیم و با خانواده تعدادی از آنها از جمله خانواده آقای میر احمدی (یکی از این ورزشکاران) هم همکاران در سفارت تماس داشته‌اند.
این دیپلمات ارشد ایرانی در آنکارا با بیان این که در سفارت و سرکنسولگری همه همکاران برای پیگیری وضعیت شهروندان ایرانی بسیج شده‌اند و با ایرانی‌های مناطق زلزله‌زده تماس می‌گیرند، گفت: با توجه به حضور تعدادی دانشجویان در«غازی‌عنتاپ» و «دیاربکر» درحال هماهنگی برای تهیه وسیله نقلیه جهت عزیمت آنها به ایران هستیم، تعدادی را نیز هماهنگ کردیم که با هواپیماهای حامل کمک‌های هلال احمر بازگردند.
سفیر ایران در آنکارا با بیان اینکه مشکل مهر خروجی اضطراری مشمولین هم با پیگیری وزیر امور خارجه و حسن نیت ستاد کل نیروهای مسلح برای دانشجویان مناطق زلزله‌زده حل خواهد شد، تاکید کرد: برای هموطنانی که مدارک‌شان زیر آوار مانده است نیز برگه عبور الکترونیکی صادر می‌شود.

رئیس قوه قضاییه خطاب به رؤسای کل دادگستری‌ها و دادستان‌های سراسر کشور گفت: هیئت‌هایی را جهت تطبیق مصادیق با معیارهای پیش‌بینی شده تشکیل دهید تا این هیئت‌ها هر چه سریعتر فهرست زندانیان و محکومان مشمول عفو قرار گرفته را به خود آنها و جامعه اعلام کنند و در همین روزهای اعیاد دینی و ملی، حلاوت و شیرینی به کام مردم بنشیند.

حجت‌الاسلام والمسلمین محسنی اژه‌ای، دیروز دوشنبه در سخنانی در نشست شورای عالی قوه قضاییه با اشاره به رأفت اسلامی و عفوی که از سوی مقام معظم رهبری شامل طیف قابل توجهی از محکومان و زندانیان به‌ویژه محکومان و زندانیان اغتشاشات اخیر شده است، اظهار کرد: مقام معظم رهبری بر مبنای نگاه مبتنی بر رحمت و رأفتی که دارند از همان ابتدای اغتشاشات تاکید می‌فرمودند که خیلی از این افراد و جوانان که تحت تاثیر تبلیغات سوء و القائات دشمنان قرار گرفته‌اند، در زمره عناصر ضدانقلاب نیستند و اینها همچون فرزندان خود ما هستند و باید صف آنها را از عناصر اصلی اغتشاشات جدا کرد؛ لذا ما نیز در قوه قضاییه به تأسی و پیروی از ولیّ‌ امر از همان ابتدای اغتشاشات بر جداسازی صف افراد فریب‌خورده و اغفال‌شده با عناصر اصلی اغتشاشات تاکید کردیم و اعلام کردیم آنهایی که در روزها و هفته‌های نخست اغتشاشات، هنوز متوجه توطئه دشمنان نشده بودند و احیاناً دست به اقدامات مجرمانه‌ای نیز زدند، صف‌شان از عناصر اصلی اغتشاشات جداست.
به گزارش میزان، رئیس قوه قضاییه بیان کرد: اخیراً نیز مقام معظم رهبری بسیاری از کسانی را که در وادی غفلت، دست به اقداماتی زدند، مشمول عفو قرار دادند و اجازه دادند تا ما در دستگاه قضایی بر مبنای معیارهای پیش‌بینی شده، بررسی‌ها و تطبیق مصادیق را در قبال محکومان و زندانیان برای مورد عفو قرار گرفتن انجام دهیم تا بر همین مبنا، زندانیان واجد شرایط، آزاد شده و پرونده‌های تشکیل شده برای افراد در هر مرحله‌ای که قرار دارد، بسته شود.

معاون قوه قضاییه: بنا شد کارگروه‌های تخصصی با قید فوریت ضمن تطبیق مصادیق با معیارهای اعلام شده، آمار متهمان و محکومان که با اجرای این عفو آزاد می‌شوند و یا مجازات آنها تخفیف می‌یابد را در پایان هر روز به مدیرکل عفو و بخشودگی معاونت قضایی اعلام کنند و نتایج نهایی اجرای این دستورالعمل را حداکثر ظرف ۱۵ روز ارائه دهند

قاضی‌القضات در همین راستا به تمامی رؤسای کل دادگستری‌ها و دادستان‌های سراسر کشور دستور داد: در راستای تسریع در جامه عمل پوشاندن به فرمان عفو اخیر مقام معظم رهبری، هیئت‌هایی را جهت تطبیق مصادیق با معیارهای پیش‌بینی شده تشکیل دهند تا این هیئت‌ها هر چه سریعتر فهرست زندانیان و محکومان مشمول عفو قرار گرفته را به خود آنها و جامعه اعلام کنند و در همین روزهای اعیاد دینی و ملی، حلاوت و شیرینی به کام مردم بنشیند.
رئیس دستگاه قضا افزود: این عفو که از جانب مقام معظم رهبری بر مبنای رویکرد رأفت اسلامی در قبال محکومان و زندانیان غفلت‌زده اغتشاشات و طیف‌های دیگری از محکومان و زندانیان واجد شرایط اِعمال شد، به مناسبت اعیاد پر خیر و برکت رجبیه و ایام‌الله دهه فجر است؛ لذا امیدواریم این عفوشدگان نیز از این فرصت و این رویکرد رأفت‌آمیز نهایت استفاده و بهره را ببرند و دیگر در وادی غفلت و ارتکاب جرم فرونیفتند.
او ادامه داد: این عفوشدگان و محکومانی که با تخفیف مجازات مواجه شدند باید بسیار مراقبت کنند تا مجدد از جانب شیطان‌صفتان و بنگاه‌های تبلیغاتی آنها تحریک و اغفال نشوند؛ چراکه در آن صورت کار را برای خود سخت کرده و راه را برای دیگران سد می‌کنند.
محسنی اژه‌ای با بیان اینکه اغتشاشات تمام شده اما توطئه‌های دشمن تمام نشده و ممکن است دشمن درصدد انجام اقدامات ایذایی باشد، گفت: مسئولان ذیربط قضایی همانطور که از ابتدای اغتشاشات با تدبیر و عقلانیت و صبر و حوصله عمل کردند، از این به بعد نیز با همین روش و مشی، کار را پیش ببرند و به هیچ وجه دچار احساسات نشوند؛ آنجا که باید حکم خداوند را اجرا کنیم، نباید کوچکترین اغماضی کنیم و از هیاهوی دشمن نیز هیچ نگران نباشیم؛ در آنجایی هم که بر مبنای حکم الهی و آموزه‌های دینی، ارفاقی در قبال محکومان و زندانیان اِعمال می‌شود و از این بابت از ناحیه کسانی شماتتی صورت می‌گیرد، نگران نشویم و خداوند را شاهد و ناظر اعمال خود بدانیم.
رئیس عدلیه در این نشست با اشاره به زلزله اخیر در شهر خوی و روستاهای اطراف آن نیز گفت: بلافاصله در همان ساعات اولیه وقوع زلزله از مسئولان قضایی استان آذربایجان غربی خواسته شد که به مردم و همکاران قضایی در مناطق زلزله‌زده کمک کنند و طی روزهای گذشته نیز تماس‌های مکرری با مسئولان ذی‌ربط در راستای تسهیل و تسریع کمک‌رسانی به هموطنان زلزله‌زده و همکاران قضایی در آن مناطق برقرار شد.
رئیس دستگاه قضا در ادامه به معاونت مالی و پشتیبانی قوه قضاییه دستور داد برآوردی از میزان خسارت‌های وارده به ابنیه و مراکز قضایی مناطق زلزله‌زده خوی جهت انجام مساعدت‌های لازم برای بازسازی و مرمت آنها داشته باشد.
محسنی اژه‌ای در این نشست با اشاره به وقوع زلزله در کشورهای ترکیه و سوریه که موجب جان باختن و مجروح شدن تعداد قابل توجهی از مردم این دو کشور شد، اظهار کرد: ضمن اعلام همدردی خود با کشورهای ترکیه و سوریه و تسلیت به خانواده‌های جانباختگان، از خداوند متعال درخواست شفای کلیه مجروحان این زلزله را داریم.
در بخش دوم جلسه شورای عالی قوه قضاییه، حجت‌الاسلام والمسلمین رحیمی معاون قضایی قوه قضاییه با اشاره به موافقت رهبر انقلاب با عفو و تخفیف مجازات گسترده متهمان و محکومان، «سرعت و دقت در اِعمال عفو» و «‌تطبیق مصادیق با معیارها» را دو چالش از قبل پیش‌بینی عفو معیاری عنوان کرد و گفت: معاونت قضایی قوه قضاییه برای مدیریت این موضوعات‌، طی ابلاغیه‌ای که روز گذشته صادر کرد به مراجع قضایی استان‌های مختلف کشور ماموریت داد که کارگروه‌هایی تخصصی را با حضور معاون قضایی رئیس کل دادگستری، معاون دادستان مرکز استان در اجرای احکام، مدیر‌کل زندان‌های استان و حسب مورد سایر مدیران ذی‌ربط به تشخیص روسای کل دادگستری استان‌ها تشکیل دهند.
او افزود: بنا شد که این کارگروه‌های تخصصی با قید فوریت ضمن تطبیق مصادیق با معیارهای اعلام شده، آمار متهمان و محکومان که با اجرای این عفو آزاد می‌شوند و یا مجازات آنها تخفیف می‌یابد را در پایان هر روز به مدیرکل عفو و بخشودگی معاونت قضایی اعلام کنند و نتایج نهایی اجرای این دستورالعمل را حداکثر ظرف ۱۵ روز ارائه دهند. معاون قضایی قوه قضاییه با بیان اینکه فرایند تطبیق مصادیق با معیارها برای عفو و تخفیف مجازات متهمان و محکومان، از شب گذشته در مراکز قضایی سراسر کشور آغاز شده است، گفت: گزارش نهایی نتایج اجرای این عفو و تخفیف مجازات را تا پایان بهمن‌ماه ارائه خواهیم داد.
القاصی، رئیس کل دادگستری استان تهران هم در این جلسه با اشاره به بازدیدهای میدانی ۳۲ هیئت و گروه قضایی از ۸ زندان استان تهران گفت: این هیئت‌های قضایی ضمن ملاقات چهره به چهره با زندانیان، اجرای بخشنامه عفو و تخفیف مجازات را پیگیری می‌کنند؛ همچنین این هیئت‌ها ماموریت دارند به بررسی پرونده افرادی بپردازند که شرایط و استحقاق برخورداری از نهادهای ارفاقی مانند پابند الکترونیک، آزادی مشروط و تعلیق اجرای حکم را دارند.

| پیام ما | صبح روز دوشنبه ساعت 4 و 17 دقیقه بامداد به وقت محلی زلزله‌ای به بزرگی 7.8 ریشتر، جنوب شرق ترکیه و شمال غرب سوریه را لرزاند. به گزارش خبرگزاری الجزیره، بزرگی این زلزله در حدی بود که در سوریه تا عصر دوشنبه ۸۱۰ نفر کشته و در ترکیه نیز هزار و ۵۴۱ نفر جان خود را از دست دادند و حدود 7هزار و 3 نفر زخمی شدند. همچنین این زمین‌لرزه مخوف که در 33 کیلومتری شهر غازی‌آنتپ و عمق 18 کیلومتری زمین به وقوع پیوست؛ در کشورهای سوریه، قبرس، لبنان، یونان، رژیم صهیونیستی، مصر احساس شد. به علاوه سازمان زمین‌شناسی دانمارک و گرینلند از ثبت و احساس شدن واضح این زلزله در لرزه‌نگار‌های دانمارک و گرینلند خبر داد و گفت: «امواج این زمین‌لرزه تقریباً پنج دقیقه پس از شروع لرزش به لرزه نگار جزیره بورنهولم دانمارک و هشت دقیقه پس از آن، لرزش به سواحل شرقی گرینلند رسید و در سراسر گرینلند گسترش یافت.» «پیام ما» تا زمان نوشتن این گزارش، آخرین وضعیت زلزله‌زدگان در ترکیه و سوریه را گزارش می‌کند.

این زلزله به گزارش خبرگزاری آنادولو ترکیه، در 10 استان ترکیه احساس شده و ویرانی گسترده‌ای در شهرهای قهرمان‌مرعش، غازی‌آنتپ، شانلی اورفه، دیاربکر، آدانا، آدیامان، مالاتیا، عثمانیه، هاتای و کیلیس به جا گذاشته است. هزاران نفر هم در شهرهای مرزی ترکیه و سوریه از جمله استان‌های حلب، ادلب، حماه و لاذقیه سوریه آسیب دیده‌اند. این زمین‌لرزه همچنین باردار چند پس‌لرزه دیگر نیز بود که بزرگ‌ترین آن ساعاتی پس از وقوع اولین زلزله با شدت 7.5 ریشتر رخ داد و پس از آن ده‌ها پس‌لرزه دیگر این مناطق را لرزاند. به نقل از خبرگزاری الجزیره، سازمان زمین‌شناسی دانمارک و گرینلند از ثبت و احساس شدن واضح این زلزله در لرزه‌نگار‌های دانمارک و گرینلند خبر داد و گفت: «امواج این زمین‌لرزه تقریباً پنج دقیقه پس از شروع لرزش به لرزه‌نگار جزیره بورنهولم دانمارک و هشت دقیقه پس از آن، لرزش به سواحل شرقی گرینلند رسید و در سراسر گرینلند گسترش یافت.»
هزار و ۵۴۱ نفر در ترکیه و ۸۱۰ نفر در سوریه جان باختند
خبرگزاری آنادولی از کشته شدن هزار و ۵۴۱ نفر تا لحظه تنظیم گزارش (عصر دوشنبه) در ترکیه خبر داده است. همچنین وزارت بهداشت سوریه نیز تا این لحظه، کشته شدن ۸۱۰ نفر در سوریه بر اثر زلزله را اعلام کرده است. سازمان مدیریت بحران ترکیه از ثبت 120 پس‌لرزه در ترکیه و پیرو آن از تخریب شدن 2 هزار و 834 ساختمان خبر داده است.
هزار و 42 نفر در سوریه و 8 هزار و 533 نفر در ترکیه مجروح شدند
آنادولی به نقل از اردوغان تا این لحظه از مصدوم شدن حداقل 8 هزار و 533 نفر در ترکیه خبر داد. همچنین خبرگزاری سانای سوریه نیز به زخمی شدن حداقل هزار و 284 نفر در استان‌های لاذقیه، حلب، حماه و طرطوس اشاره کرد. همچنین به گزارش خبرگزاری الجزیره، در مناطق تحت کنترل شورشیان سوریه دست ‌‌کم هزار نفر مصدوم شده‌اند.
برگزاری جلسات اضطراری مدیریت بحران زلزله در سوریه و ترکیه
رجب طیب اروغان، رئیس جمهور ترکیه این زلزله را «فاجعه» خواند و اعلام کرد: «پس از زلزله ارزنجان در سال 1939، این زمین‌لرزه بزرگ‌ترین فاجعه‌ای بود که ترکیه با آن مواجه شد.» او هر چند به نجات 2 هزار و 470 نفر از زیر آوار اشاره کرده اما به دلیل شدت زلزله برای ادامه عملیات جست‌وجو و نجات و امدادرسانی زلزله‌زدگان نیاز به کمک‌های بشر دوستانه است به همین دلیل رئیس جمهور این کشور از نهادهای بین‌المللی و همه کشورها درخواست کمک انسان‌دوستانه کرد. به گزارش خبرگزاری سانا؛ بشار اسد، رئیس جمهور سوریه نیز در جلسه‌ای اضطراری به همه وزارتخانه‌ها، نهادها و مقامات ذی‌ربط و پدافند غیرنظامی، آتش‌نشانی، وزارت بهداشت و درمان، شرکت‌های عمرانی عمومی و شعب آنها در استانداری‌ها، کلیه نهادهای خدماتی و عمومی دستور داده تا آماده‌باش کامل باشند و جان افراد را نجات دهند و عملیات آواربرداری را نیز آغاز کنند.
کشورهای دنیا با زلزله‌زدگان اعلام همبستگی کردند
کشورهای انگلستان، ایران، چین، ایالات متحده آمریکا، واتیکان، اتحادیه اروپا، رژیم صهیونیستی با زلزله‌زدگان ابراز همدردی کردند. همچنین پیرحسین کولیوند، رئیس جمعیت هلال احمر ایران در نامه‌ای رسمی به ترکیه برای امدادرسانی در این کشور، اعلام آمادگی کرد. معاون بین‌الملل و حقوق بشردوستانه جمعیت هلال‌احمر از اعزام ۶ تیم امداد و نجات و درمانی به کشور ترکیه، خبر داد و گفت: «۶ تیم، در قالب تیم‌های جست‌‌وجو، امدادونجات، درمان اضطراری و مدیریت هماهنگی عملیات، جهت کمک به آسیب‌دیدگان زلزله ترکیه به این کشور اعزام می‌شوند.» معاون بین‌الملل و حقوق بشردوستانه جمعیت هلال‌احمر تصریح کرد: «کارهای اعزام تیم‌های امدادی و درمانی در کوتاه‌ترین زمان ممکن، برای حضور در مناطق زلزله‌زده، با وزارت امور خارجه در حال انجام است.» به گزارش الجزیره، انگلستان نیز تیم‌های فوریت‌های پزشکی را به ترکیه ارسال کرده است. وزارت خارجه انگلیس اعلام کرد که 76 متخصص جست‌وجو و گروه نجات به همراه چهار سگ جست‌وجو و تجهیزات لازم؛ عصر دوشنبه وارد ترکیه شدند. جو بایدن رئیس جمهور آمریکا نیز ضمن ابراز همدردی، قول ارسال کمک‌های لازم به مناطق زلزله‌زده را داده است. به گزارش خبرگزاری سانا، چین نیز آمادگی خود را برای ارسال کمک‌های بشردوستانه فوری به سوریه برای مقابله با اثرات زلزله‌ای اعلام کرد. به نقل از سخنگوی آژانس همکاری‌های توسعه بین‌المللی چین، شو وِی، روز دوشنبه گفت: «پکن آماده ارائه کمک‌های بشردوستانه فوری به سوریه بر اساس نیاز است.» ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه نیز به سوریه متعهد شد که تیم‌های امداد و نجات خود را برای قربانیان زلزله ارسال کند. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی نیز بدون اشاره به اینکه درخواست کمک از سوی دولت سوریه از چه مقامی به آنها رسیده، اعلام کرد که به دنبال یاری رساندن به آسیب‌دیدگان سوریه است.
برف و سرما نگرانی برای دریافت کمک‌های بین‌المللی را افزایش داد
به استناد از الجزیره، آب و هوای نامساعد، برفی و سخت؛ امدادگران زلزله در ترکیه و سوریه را با مشکل مواجه کرده است. مقامات این کشورها با توجه به آب و هوای بد نگران ایجاد مشکل در روند امداد و نجات هستند. معاون رئیس‌ جمهور ترکیه، فوات اوکتای گفت که، علاوه بر ویرانی‌های ناشی از زمین‌لرزه، شرایط آب و هوایی نیز بسیار سخت است. او به رسانه‌ها گفت: «ما در تلاش هستیم تا هر چه سریع‌تر به منطقه برسیم.» خبرنگار میدانی الجزیره از استانبول از شرایط سخت زمستانی و پیرو آن هوای نامساعدی که پروازها را تعطیل کرده خبر داد و گفت: «حالا امدادرسانی به مناطق زلزله‌زده تبدیل به چالش شده است.» همچنین خبرنگار الجزیره از بیروت لبنان و آغاز توفان شدید شمال سوریه خبر داده و این موضوع نگرانی را برای زلزله‌زده‌هایی که باید در چادر شب به صبح برسانند، افزایش داده است.

وقتی ولادیمیر پوتین برای پیوستن مردان به جنگ اوکراین بسیج نیمه‌عمومی اعلام کرد، هزاران نفر از کشور گریختند. اعتراضات خیابانی و اعتراضات اینترنتی به سرعت شکل گرفت و برای روزهایی به نظر می‌رسید که شاید با یک جنبش همه‌جانبه ضد جنگ در روسیه روبه‌رو باشیم. اما مقاومت فیزیکی و خیابانی علیه جنگ خیلی زود سرکوب و محو شد و امروز مقاومت مردم روسیه علیه جنگ بیشتر و در فضای مجازی ادامه دارد. جایی که اپلیکیشن تلگرام مهم‌ترین پلتفرم آن است.

با محدود و ممنوع شدن فیس‌بوک و اینستاگرام تحت قانون مبارزه با «افراطی‌گری» در روسیه و کنترل همه‌جانبه کرملین بر غول رسانه‌ای روسیه یعنی VK، تلگرام به فضایی تقریبا امن برای ابراز خشم، اندوه و ملال از جنگ تبدیل شده است. اما همین چرخش به فضای غیررسمی باعث ایجاد و چرخش روایت‌ها و اطلاعات گمراه‌کننده سیاسی از سراسر طیف سیاست در روسیه و محبوب و مقبول شدن بسیاری اطلاعات و قصه‌های پیچیده و نادرست از دنیای تاریک نظریه‌های توطئه شده است. همین بستر اجتماعی باعث شکل‌گیری سازمانی به نام «شورای مادران و همسران» شده ‌است.
این شورا در سپتامبر گذشته به عنوان یک کانال تلگرامی آغاز به کار کرد و حالا بیش از 23 هزار دنبال‌کننده دارد. آغازگر این کانال اولگا سوکانووا، مادری 46 ساله است که یکی از ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی پست کرده بود وایرال شد. در این ویدئو، او از فشار دولت بر پسرش برای امضا کردن قرار پیوستن «داوطلبانه» به جبهه می‌گوید. او در ویدئو تمامی مادران روسی را خطاب قرار می‌داد: «من با همه مادران روسی صحبت می‌کنم! مشت کردن و گریه کردن بر بالش را بس کنید. بیایید بهم بپیوندیم.» مادرانی که فرزندانشان را به جنگ فرستاده بودند با این ویدئو ارتباط برقرار کردند و این کانال تلگرامی که بعدا تبدیل به یک انجمن اجتماعی شد شکل گرفت.

مدتی بعد پوتین اعلام کرد که می‌خواهد با مادران و همسران سربازان در جنگ دیدار کند. اما تنها برخی سازمان‌های خاص و ان.جی.اوهای نزدیک به دولت به این جلسه دعوت شدند. ماکسیم آلوکوف که یک پژوهشگر در کینگز کالج است معتقد است که مسئله مادران و همسران از آنجا که می‌تواند با عموم مردم ارتباط برقرار کند، حتی از برخی انتقادات سیاسی برای دولت خطرناک‌تر است

با گذری در محتواهای کانال با گواه‌های زیادی از مادران و همسران مواجه می‌شویم که از شرایط خط مقدم و دشواری‌ها و غم‌های خانواده‌ها می‌گویند. دومین پست کانال مطالبه مشخصی مبنی بر اطلاعات درباره قشون نظامی بود: نیروها چقدر آموزش می‌بینند؟ کدام لباس‌های زمستانی در اختیار آنها قرار می‌گیرد؟ غذا و توزیع آن چگونه سازماندهی می‌شود؟
تمامی این مطالبه‌ها از آنجا که خبرها حاکی از کمبود جدی تجهیزات نیروهای روس هستند منطقی بودند. بعد از این پست‌ها عکس‌های زیادی از حامیان منتشر شد که مطالبات خود را روی کاغذ نامه می‌نوشتند و به دفتر شخصی پوتین ارسال می‌کردند.
اما این کانال سوی دیگری هم داشت که به مرور ظهور کرد. با کلیک بر لینک‌های پست‌ها به سازمان دیگری به نام «اتحاد ملی احیای روسیه (OSVR)» هدایت می‌شدیم. وب‌سایت این سازمان که برای «احیای دولت نابود شده شوروی» تاسیس شده شمایلی از گرافیک‌های دوران شوروی را دارد و در آن پر از اخبار جعلی و نظریه‌های توطئه درباره ویروس کرونا و تکنولوژی 5G است. درباره جنگ اوکراین، این سازمان پیشنهاد می‌دهد که آغازگران جنگ طرفداران چاباد (Chabad) برای ساختن «خزرستان جدید» در حاکمیت ارضی روسیه و اوکراین هستند. این نظریه توطئه سامی‌ستیز در جغرافیای تاریخی قرون وسطایی امپراطوری خزر شکل گرفت و افراد خطرناکی آن را تقویت و پخش می‌کنند. سازمان گفته شده را اسوتلانا لادا-روس که خود یک نظریه‌پرداز توطئه است و باور دارد یک «نیروی سوم» جنایات در اوکراین را مرتکب می‌شود هدایت می‌کند. لادا-روس قبلا ادعا کرده بود که خزندگان خطرناکی از سیاره نیبیرو به زمین پرواز و در زمین آشوب برپا خواهند کرد!
البته حمایت نسبتا پنهانی OSVR از شورای مادران آنچنان هم تصادفی نیست. سوکانوا پیشتر در رخدادهای OSVR شرکت و سخنرانی کرده بود. او همچنین در مصاحبه با نوایا گزتا (روزنامه پیشرو روسی) گفته بود: «تشکیل شورا تلاش زیادی می‌خواهد و بدون حمایت افرادی با ذهنیت مشابه تقریبا غیرممکن است. جنبش آنها از من حمایت کرد.» جالب توجه است که هر دو زن نامبرده شده از سامارا، شهر کوچکی در مرز روسیه و قزاقستان، هستند.
به عقیده یاروسلاوا باربیری که یک پژوهشگر دکتری از دانشگاه بیرمنگام انگلیسی است در سطح بین‌الملی نوعی کج‌فهمی و یا «درک سطحی» نسبت به شورای مادران و همسران وجود دارد. او می‌گوید حتی اگر پست‌های سوکانووا را قبل از اینکه به مادری مطالبه‌گر تبدیل شود با دقت بررسی کنیم بیشتر به نظریه‌های توطئه و مواضع سیاسی چالش‌برانگیز شبیه هستند. در کانال‌های آنها پر از محتواهای بی‌ربط ضد واکسن کرونا است که هیچ ارتباطی به جنگ اوکراین ندارد.
در واقع در اینجا با مخلوطی از اندوه حقیقتی مادران خسته از جنگ و نظریه‌های توطئه گروه‌های سیاسی مواجه هستیم که رسانه‌های مختلف از ظن خود یار آن می‌شوند! در خارج از روسیه آن را جنبش ضد‌جنگ مادران می‌نامند، در جایی احیاکنندگان شوروی و در جایی هم جنبش‌های ضد واکسن از آن حمایت می‌کنند. اما ارتباط آن با دولت و مقامات روسی چگونه بود و چرا محدود نشدند؟
سرانجام در ماه نوامبر شورا فراخوانی را برای تظاهرات صادر کرد. در این تظاهرات که در شهر سنت پترزبورگ برگزار می‌شد، بنیانگذاران گروه آنقدر تشنه توجه رسانه‌ها و بایکوت نشدن خبری بودند که در بیانیه‌ای اعلام کردند که «کانال به دنبال بیانیه ضد جنگ نیست» و فقط می‌خواهد درباره «برخی کمبودها» با مقامات دولتی «گفت‌وگو» کند. همین بیانیه باعث شد آنها بتوانند در رسانه‌های ملی روسیه پوشش خبری کسب کنند.
مدتی بعد پوتین اعلام کرد که می‌خواهد با مادران و همسران سربازان در جنگ دیدار کند. اما تنها برخی سازمان‌های خاص و ان.جی.اوهای نزدیک به دولت به این جلسه دعوت شدند. ماکسیم آلوکوف که یک پژوهشگر در کینگز کالج است معتقد است که «مسئله مادران و همسران از آنجا که می‌تواند با عموم مردم ارتباط برقرار کند حتی از برخی انتقادات سیاسی برای دولت خطرناک‌تر است.»
طبیعتا شورای مادران و همسران از دعوت نشدن به این جلسه خشمگین بودند و خشم خود را در کانال تلگرامی نیز ابراز کردند. آنها در پستی نوشتند: «آیا پوتین می‌خواهد مادران و همسران واقعی سربازان را ماموران سیا و افراد افراطی بنامند؟»
در این میان شبکه بی‌بی‌سی جهانی هم بدون اشاره به پیشینه این کانال درباره پخش نظریه توطئه اعتراض آنها را پوشش می‌داد و این سخن سوکانووا مبنی بر اینکه «دولتمردان روسیه از زنان می‌ترسند» را مدام پخش می‌کرد. در این زمان بود که تحقیقات وب‌سایت کودا استوری نشان می‌داد که مخاطبان کانال تلگرامی شورا به سرعت افزایش یافت.
دولت روسیه از این فرصت استفاده کرد و صفحه شورا در VK با دستور دادستانی بسته شد و سوکانووا به بهانه همراه داشتن مواد مخدر مورد بازجویی قرار گرفت. رسانه‌های طرفدار دولت روسیه هم کم نگذاشتند و با اشاره و پررنگ کردن سوابق دیگر وابستگان «شورای مادران و همسران»، آنها را تحریک‌کنندگان احساسات عمومی خواندند و به منابع مالی آنها در لهستان و اوکراین اشاره کردند. این تاکتیک معمولا توسط دولت روسیه برای محدود کردن افراد و گروه‌های ضد‌جنگ در روسیه به کار می‌رود و در جریاناتی آنها وابسته به اوکراین نامیده می‌شوند.
جاکوب کلنسکی یک کارشناس تهدیدهای هیبریدی، این نوع تهدیدها را شایع می‌داند و معتقد است که کرملین به سادگی می‌تواند از بخشی از پیشینه‌گردانندگان سازمان‌های ضد‌جنگ برای زیر سوال بردن کلیت مواضع آنها استفاده کند.
در چنین محیطی، کنشگری ضد-جنگ در روسیه بیش از پیش از هم پاشیده است. نیروهای دولتی سال‌ها نهادهای مدنی را تحت نظارت و کنترل نگه داشته و ضعیف کرده‌اند. در شرایطی که رسانه‌ها و فعالیت رسمی محدود می‌شود و کنشگران نمی‌توانند بدون محدود و سرکوب شدن ابراز عقیده کنند، غافلگیر‌کننده نیست که فعالیت انجمن‌های اجتماعی تا این حد پیچیده می‌شوند.
تا کنون بیش از 2300 نفر در جریانات اعتراض‌های ضد‌جنگ در روسیه دستگیر شده‌اند و بر اساس یک قانون تازه اعلام شده، پخش «اخبار جعلی» درباره عملیات‌های جنگی می‌تواند تا 15 سال زندان داشته باشد. در واقع هر سمت و سو از جنگ که باشید، جنگ اوکراین خطر را برای شما بیشتر می‌کند.
دنبال‌کنندگان کانال‌های تلگرامی با اهداف متفاوتی به آنها می‌پیوندند. برخی مخالف پوتین هستند، برخی مخالف جنگ، برخی به دنبال نظریه‌های توطئه و برخی هم می‌خواهند جلوی یک جنبش صلح‌طلب واقعی را بگیرند.
در همین حال مخاطبان شورای مادران و همسران روز‌به‌روز بالا می‌رود. یک سال بعد از آغاز جنگ [روسیه با اوکراین]، کانال‌ها هم با جنگ و فرستادن مردان جوان به جبهه مخالف هستند و هم همزمان انواع نظریه‌های توطئه و اطلاعات گمراه‌کننده در حال پخش شدن است.
این کانال‌ها برای بسیاری از مردمان خسته و ملول از جنگی که هیچ‌گاه خواستار آن نبودند آرامش و تسکین است. اما برای رهبران روسیه، باید بدانند که عملکرد آنها باعث می‌شود سازمان‌هایی از حاشیه‌های تاریک جامعه ناگهان مخاطبانی بزرگ‌تر و تاثیرگذارتر پیدا کنند.

نزدیک به 10 ماه است نیروهای منابع طبیعی در بخش حفاظت و سایر بخش‌ها که دارای قرارداد رسمی نیستند حقوق دریافت نکرده‌اند. با این وجود ترس از اخراج، موجب شده کمتر صدای اعتراضی از آنان شنیده شود. حالا با نزدیک شدن به روزهای پایانی سال، این کارگران و نیروهای حفاظتی می‌گویند دیگر نمی‌توانند فشار ناشی از بی‌حقوقی را تحمل کنند. نگرانی آنها نه روزهای سخت گذرانده بلکه از روزهای پیش روست. آنها می‌گویند هیچ پاسخ روشنی در مورد زمان تسویه حساب و تعیین وضعیت قراردادهایشان از سوی مسئولان منابع طبیعی استان دریافت نمی‌کنند.

آذر امسال بود که با صحبت‌های رئیس ستاد امر به معروف و نهی از منکر استان ایلام مسئله معوق ماندن حقوق کارکنان منابع طبیعی این استان آشکار شد. گرچه مطالبه حجت‌الاسلام کریمی‌تبار منجر به واکنشی از سوی مسئولان منابع طبیعی این استان شد ولی با گذشت 2 ماه دیگر حقوق معوق 130 نفر از کارکنان این دستگاه اجرایی به 10 ماه رسید.
متقاعد کردن این کارکنان برای انجام گفت‌و‌گو دشوار است چرا‌که می‌گویند تهدید به اخراج و عدم عقد قرارداد دوباره شده‌اند. آنها می‌گویند تلاش کرده‌اند موضوع حقوق و دریافتی‌هایشان را به آرام‌ترین شکل ممکن پیش ببرند تا هیچ کس نتواند برچسب دیگری جز پیگیری مطالبات را به آنان نسبت دهد.

روابط عمومی اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری ایلام: مشکل تامین اعتبار برای پرداخت حقوق نیروهایی است که طی سال‌های گذشته بدون قرارداد مشخصی جذب شدند یعنی نه قرارداد کارگری دارند نه شکل دیگری از قرارداد. طبیعتا حقوق از محل اعتبارات جاری پرداخت می‌شود که این اعتبار فقط برای افرادی است که قرارداد رسمی دارند

زندگی زیر بار قرض
«س‌.‌ملک‌شاهی» یکی از این نیروهاست که به «پیام ما» می‌گوید دیگر امکان ادامه و گذران زندگی با شرایط فعلی وجود ندارد: «ایلام جزو استان‌های محروم است. ما روزانه با شرایطی دست و پنجه نرم می‌کنیم که کمتر استانی درگیر آن است. مسیرهای دسترسی و جاده‌های ایلام نه به گفته ما بلکه به گفته خود مسئولان بدترین وضعیت را دارد. بیکاری، اعتیاد و مشکلاتی مانند آن در استان ما بیداد می‌کند. گرانی و هزار مشکل که گریبان کشور را گرفته ما را هم درگیر کرده است. در چنین شرایطی حقوق ما را هم نزدیک به یک سال است پرداخت نمی‌کنند. ما باید چطور زندگی کنیم؟ دور و بر ما را هم آدم‌‌های پولدار نگرفته‌اند که حتی بتوانیم مکرر از بقیه قرض کنیم. قرض و وام هم حد و اندازه‌ای دارد. من یک فرزند 3 ساله و یک نوزاد دارم. پول شیرخشک بچه‌ام را هم دیگر ندارم. پول پوشک ندارم. پول نان شب نداریم چه برسد به پوشک و رخت و لباس و اجاره‌خانه و مانند اینها.‌»
او اضافه می‌کند: «حالا معوقات را پرداخت نمی‌کنند بماند به کنار، زبانشان هم زبان تهدید و زور است. جواب نمی‌دهند اگر بخواهند جواب بدهند هم می‌گویند سکوت کنید، پیگیر هستیم اگر خبری و رسانه‌ای کنید اخراج می‌شوید. ما باید چه کنیم؟»
«‌عباس.‌و‌» یکی دیگر از نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی ایلام است. او نیز به «پیام ما» می‌گوید: «این نخستین بار نیست که ما درگیر پرداختی‌ها می‌شویم. ما قرارداد رسمی نداریم و نیروی رسمی نیستیم. به رغم ابلاغیه‌ای که وجود دارد اما ما را تعیین وضعیت نمی‌کنند و می‌گویند تعیین وضعیت برایتان برابر با تعدیل است. خب وضعیتمان حالا چه فرقی با تعدیل دارد؟ ما نزدیک یک سال است شرمنده زن و بچه‌مان هستیم. شب عید هم این شرمندگی دوچندان می‌شود. نمی‌خواهم بگویم ما کار شاقی انجام می‌دهیم که دیگران انجام نمی‌دهند اما ما شغلی داریم که با کمترین امکانات انجام می شود. خودتان می‌دانید که حقوق ما به اندازه یک پایه حقوق است و حتی برای پاس و گشت امکاناتی مانند خودرو نداریم. چند ماشین وجود دارد که باید صبر کنیم در نوبت استفاده باشد. لباس و پوتین را هر چند سال یک بار می‌دهند و اگر براثر حادثه‌ای مثلا کفشمان پاره شود یا باید شش ماه دنبال دو امضا و چک برای خرید کفش جدید بدویم یا عطای امکانات اداره را به لقایش ببخشیم و از جیب خرید کنیم. اینها را برای غر زدن نمی‌گویم به این دلیل می‌گویم که بدانید در شرایط عادی هم ما با مشکلات زیادی روبه‌رو بودیم و حالا همه چیز بدتر شده است.»
نخستین بارمان نیست
عباس به خاطر می‌آورد که در سال‌های 95 و 98 هم دریافت حقوق همین نیروها به تعویق افتاده بود. او می‌گوید: «در این دو سال هم مطالبات عقب افتاده بود. گرچه همه را یک جا پرداخت نکرده بودند اما در چند قسط خلاصه آب باریکه‌ای می‌آمد و می‌رفت. حالا همه تا گردن زیر قرض گرفتار شده‌ایم. یکی دم عروسی‌اش بود، یکی بچه ‌دارد، یکی مریض، هر کس گرفتاری‌ای دارد که حالا چند برابر شده است.»
در پیگیری «پیام ما» از اداره کل منابع طبیعی، جنگلداری و آبخیزداری استان، مدیر‌کل پاسخ مستقیمی نداد اما مدیر روابط عمومی این دستگاه می‌گوید: «مشکل تامین اعتبار برای پرداخت حقوق نیروهایی است که طی سال‌های گذشته بدون قرارداد مشخصی جذب شدند یعنی نه قرارداد کارگری دارند نه شکل دیگری از قرارداد. طبیعتا حقوق از محل اعتبارات جاری پرداخت می‌شود که این اعتبار فقط برای افرادی است که قرارداد رسمی دارند.»
جلیل کرمی ادامه می‌دهد: «با تغییر مدیریت در تلاش هستیم تا این مشکل رفع شود اما همان طور که می‌دانید این اقدام چندان آسان نیست. برای 70 نفر از نیروها که جزو نیروهای ایثارگر ما بودند تعیین وضعیت انجام شد اما تعداد نیروهای بلاتکلیف زیاد است و هنوز 130 مورد بلاتکلیف مانده است. یک مسئله این است که هر قرارداد باید عنوان مشخصی داشته باشد یعنی پست‌ها هم باید مشخص شود. در حال حاضر نیروهای قراردادی و طرحی اداره هم دچار مشکلاتی هستند و باید به امور آنان نیز رسیدگی شود. انشالله تا آینده‌ای نزدیک این مشکل را رفع می‌کنیم. متوجه مشکلاتی که کارکنانمان با آن مواجه هستند هستیم و تمام تلاشمان در مجموعه رفع هرچه سریعتر آن است.»
رفع یک مشکل قانونی
مشکل در تعیین تکلیف قرارداد این نیروها در حالی است که مجلس شورای اسلامی، پس از بررسی طرح ساماندهی کارکنان دولت، تصویب آن را تعویق انداخت و اعلام کرد که باید ابهاماتش رفع شود. طرحی که البته جذب نیروهای غیررسمی که فعلا در دولت مشغول هستند را نیز به منوط به ‌پذیرفته شدن در آزمونی کرده بود که جدا از آزمون استخدامی، به طور خاص و ویژه این گروه برگزار می‌شود. شاید خبری که یک عضو کمیسیون اجتماعی مجلس به تاریخ 8 بهمن در وب‌سایت خانه ملت اعلام کرد بتواند گشایشی در رفع مشکل نیروهای منابع طبیعی ایلام و بسیاری دیگر از کارکنان بلاتکلیف دولت باشد.
سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس گفته بود: ابهامات طرح ساماندهی کارکنان دولت در نشست امروز کمیسیون اجتماعی رفع شده است. حسین لطفی اعلام کرده بود: در نشستی با حضور اعضای وزارتخانه‌های مرتبط ابهامات وارد شده به طرح ساماندهی کارکنان دولت که هیئت رئیسه مجلس بر اساس ماده ۱۵۳ آیین‌نامه داخلی مجلس شورای اسلامی وارد دانسته بود به طور کامل رفع شد و امیدواریم به زودی سایر مراحل را طی کند.

آب راهش را به بختگان باز کرده و تالابی که در سال‌های گذشته بارها تصویر فلامینگوهای گیر کرده در نمک و خشکی‌اش در صدر خبرها بود، حالا میزبان آبی اندک درونش است. ۳۰ میلیون متر‌مکعب، میزان آبی است که وزارت نیرو به عنوان حقابه تالاب رهاسازی کرده اما این رهاسازی به گفته سیروس زارع، دبیر سازمان مردم‌نهاد احیاکنندگان تالاب بین‌المللی کمجان و عضو دبیرخانه تالابی کشور برای بختگان کم‌اثر است. او به «پیام ما» می‌گوید، علاوه بر بختگان، تالاب‌های «طشک» و «کمجان» هم در این منطقه قرار دارند اما کسی از آنها نام نمی‌برد. انتقاد زارع که برنده بیست و دومین جایزه جهانی انرژی در سال ۲۰۲۱ و قهرمان ملی تالاب در سال ۱۳۹۰ بوده، این است که از یک سو حالا فصل مناسبی برای رهاسازی حقابه نیست و باید این حقابه در خرداد ماه که زمان حضور و زادآوری پرندگان مهاجر است رها می‌شد از سوی دیگر میزان آبی که رها شده کم است و نحوه رهاسازی نیز باعث می‌شود بخش اعظمی از آب در مسیر رسیدن به تالاب از بین برود.

رهاسازی 30 میلیون متر‌مکعب حقابه برای بختگان در حال حاضر از نظر شما تا چه میزان برای این منطقه مفید است؟
حقابه محیط زیستی تالاب‌ها، حداقل نیاز آبی زیستگاه‌ها محسوب می‌شود که از سر استیصال محیط زیست این را می‌پذیرد و با این پذیرش می‌خواهد حقوق غصب شده تالاب‌ها را به آنها پس دهد. چرا که در طول سالیان متمادی عده‌ای قاصب پشت قانون پنهان شده و خودشان را فراتر از چرخه اکوسیستم و حاکم بلامنازغ آب دانسته‌اند و همین باعث شده حقابه محیط زیستی به وجود بیاید. در حالی که با هزاران کار غیرقانونی و اشتباه این چرخه نابود شده، کشور بیابان شده و کسی هم پاسخگو نبوده است. حالا در این شرایط می‌گویند 30 میلیون متر‌مکعب حقابه به بختگان داده‌ایم. اما سوال این است، چرا این میزان و چرا حالا؟ این میزان آب اصلا برای این منطقه کافی و مناسب نیست.

حقابه‌ طبیعی تالاب‌های «طشک»، «بختگان» و «کمجان» قبل از مداخلات انسانی خصوصا سدسازی افراطی بر روی سرچشمه‌های رودخانه کر غصب شده است. توسعه‌ کمی کشاورزی در بالادست رودخانه‌ کر خصوصا برنج‌کاری توازن اکولوژی حوضه‌ آبی رودخانه کر را به هم زده و بارگذاری مفرط به منابع آبی در محدوده‌ سدهای «درودزن»، «سیوند» و ملاصدرا منجر به خشکاندن مسیر اصلی رودخانه کر شده است

زمان رهاسازی حقابه به تالاب از جمله موارد مهم است. آیا الان زمان درستی برای این رهاسازی بود؟
فصل رهاسازی حقابه تابع شرایط و مولفه‌هایی است. از جمله این موارد میزان بارش سالانه، حوضه‌های آسیب‌پذیر و میزان تبخیر آب است. در منطقه بختگان که کریدور چند هزار ساله مهاجرت پرندگان است و یک درصد پرندگان مهاجر خاورمیانه را در خود جا داده، باید رهاسازی در فصل زادآوری یعنی خرداد باشد. از سوی دیگر عده‌ای معتقدند زمانی باید آب را به دریاچه برد که فصل کشاورزی نباشد و تعارض منافع به وجود نیاید. اما اگر ما الان آب را به این منطقه برسانیم، با این سرعت تبخیر، آیا آبی برای خرداد و فصل زادآوری پرندگان در سطح 150 هزار هکتاری باقی خواهد ماند؟ این دریاچه تبخیر بالایی دارد و اگر به نیاز کشاورزی هم نگاه کنیم، در انتهای رود کر که گندم‌کاری انجام می‌شود، آنها در اواخر اردیبهشت به آب نیاز دارند. در نتیجه بهترین زمان، همان اوایل خرداد ماه است که با توجه به گرمی هوا این آب از بروز ریزگرد هم جلوگیری کند. این زمان می‌تواند چرخه اکوسیستم را ثابت نگه دارد. اما به این موارد توجهی نمی‌شود. می‌گویند حالا که آب پشت سد زیادتر است رها کنیم چون ممکن است در ماه‌های دیگر آب کم باشد و وزارت نیرو حقابه‌ای به تالاب ندهد. رهاسازی بر اساس این تفکر انجام می‌گیرد که تفکر نادرستی است.
در سال‌های گذشته اما رهاسازی حقابه محیط زیستی تالاب با دقت رعایت نشده. سال 98 سیلاب آب را به بختگان رساند….
بله. همینطور است. سال 98 باران زیادی بارید و چون نمی‌توانستند آب را در پشت سدها مهار کنند، رهاسازی انجام شد. در سال آبی 99-1400 عدد کمی آب رها شد. در سال 1400-1401 رهاسازی انجام نگرفت و برای امسال هم این مقدار رهاسازی انجام گرفته است. واقعیت این است که برای حقابه محیط زیستی، با وجود قوانین، هیچ الزامی قائل نیستند و وزارت نیرو و شرکت آب‌منطقه‌ای که در ازای فروش هر لیتر آب درآمد کسب می‌کند، علاقه‌ای ندارد که آبی را مجانی به تالاب برساند. آنها نفعشان در کشت سبز حاشیه رودخانه است و هر درصدی که افزایش یابد، فارغ از اینکه آبش از کجا تامین شده، سازمان آب برایش بهایی دریافت می‌کند و در نتیجه در بسیاری از موارد نظارت جدی نیست. برای نمونه در «بند موان» افراد ذی‌نفوذ بسیاری تخلف می‌کنند و آب برداشت می‌کنند اما مورد بازخواست قرار نمی‌گیرند و همین دلیلی است که این میزان آب گرهی از مشکلات محیط زیست منطقه باز نمی‌کند. بر اساس قانون، ابتدا باید آب شرب، سپس محیط زیست و بعد صنعت و کشاورزی تامین شود اما در عمل اینطور نیست.
به میزان آب رها شده بازگردیم. آیا این میزان آب برای این حجم از تالاب خشک کافی است؟
نکته مهم که درباره‌اش صحبت نمی‌شود این است که بختگان تنها تالاب این منطقه نیست. تالاب «طشک» و تالاب «کمجان» هم دو تالاب دیگر در این منطقه هستند که در کنار بختگان در کنوانسیون رامسر ثبت شده‌اند. با این حال ما فقط نام بختگان را می‌شنویم. چرا که اگر نامی از هر سه به میان بیاید، آنها ملزم می‌شوند حقابه هر سه تالاب را در نظر بگیرند که در عمل شاهد چنین موردی نیستیم. عرصه این سه تالاب 150 هزار هکتار است و نیاز آبی‌اش بالای 450 تا 500 میلیون متر‌مکعب در سال‌های نرمال و 350 تا 400 میلیون متر‌مکعب در بدترین شرایط آبی. حالا از این میزان فقط 30 میلیون متر‌مکعب رها شده و همین میزان اندک هم باعث خوشحالی شده است. اما بار دیگر این سوال را باید از متولیان پرسید که چرا فقط حقابه به بختگان می‌دهند؟ چرا نگاه گزینشی به زیستگاه دارند و نامی از تالاب‌های دیگر نمی‌شنویم؟
حقابه‌ طبیعی تالاب‌های طشک، بختگان و کمجان قبل از مداخلات انسانی به‌ویژه سدسازی افراطی بر روی سرچشمه‌های رودخانه کر غصب شده است. توسعه‌ کمی کشاورزی در بالادست رودخانه‌ کر خصوصاً برنج‌کاری، توازن اکولوژی حوضه‌ آبی رودخانه کر را به هم زده و بارگذاری مفرط به منابع آبی در محدوده‌ سدهای «درودزن»، «سیوند» و ملاصدرا منجر به خشکاندن مسیر اصلی رودخانه کر شده است. رهاسازی مقطعی و کوتاه‌مدت به حیات تالاب‌ها و کاهش آلام وارده به طبیعت رنجور تالاب‌های سه گانه طشک، بختگان و کمجان نخواهد انجامید. متولیان امر لازم است به نیاز آبی جهت پایداری و تعادل بخشی تالاب‌ها توجه ویژه داشته باشند. آنچه تحت عنوان توسعه‌ کشاورزی با فروش سهم آب تالاب‌ها و پایین‌دست رودخانه کر در بالادست حوضه آبی صورت گرفته با میزان خسارت‌هایی که به پایین‌دست وارد شده قابل قیاس نیست و خسارت‌های طبیعی، اجتماعی و اقتصادی به مراتب بیشتر از توسعه‌ بالا دست است.
نحوه رساندن حقابه به تالاب هم بارها مورد نقد قرار گرفته و گفته می‌شود این آب تا به تالاب برسد یا از بین می‌رود و یا دزدیده می‌شود. نظر شما چیست؟
وزارت نیرو باید حقابه را در ورودی دریاچه به محیط زیست تحویل دهد. یعنی در ورودی تالاب اما آب در مسیر رها می‌شود و بسیاری از این میزان آب از بین می‌رود. برای شارژ آب رودخانه در حدود 7 تا 10 میلیون متر‌مکعب آب لازم است تا کف زمین کمی خیس شود و بعد آب باقی مانده در تالاب بماند. حالا با این تفاسیر ببینید چقدر این 30 میلیون متر‌مکعب اندک است.
از سوی دیگر مسئله تعارض منافع بسیار جدی است. کشاورزان اگر در زمانی که به آب نیاز دارند به آنها آب داده نشود، هر آبی که در منطقه رها شود را می‌خواهند بردارند. برای مثال سال گذشته اراضی حاشیه رود کر به دلیل ضعف مدیریتی به موقع آبرسانی نشدند و این باعث شد حداقل 20 هزار هکتار دشت گندم خشک شود و این ضرر بسیار بزرگی برای کشاورز است و برای همین هم انتظار داریم نیاز آبی زراعی مردم متناسب با فصل آبیاری از سد درودزن تامین شود و این مدیریت باعث می‌شود که تعارض هم کمتر از آنچه الان شاهدش هستیم رخ دهد.

زمین‌لرزه‌ای به بزرگای 7.8 ریشتر بامداد دوشنبه 17 بهمن 1401 (ششم فوریه 2023) جنوب ترکیه و شمال سوریه را لرزاند و ساختمان‌ها را واژگون کرد و جست‌وجوی دیوانه‌وار برای بازماندگان زیر آوار در شهرها و روستاهای سراسر منطقه آغاز شد. دست کم صدها کشته و صدها زخمی بر جای گذاشتند و آمار تلفات در حال افزایش است و بیم آن می‌رود که به هزاران نفر افزایش یابد. در دو طرف مرز، ساکنان که از زلزله قبل از سحر از خواب بیدار شده بودند، در یک شب سرد، بارانی و برفی زمستانی به بیرون هجوم آوردند. در شرق دیاربکر، در ترکیه و در سمت مرز سوریه، زمین‌لرزه مناطق تحت کنترل مخالفان دولت سوریه را که مملو از حدود 4 میلیون نفر آواره از مناطق دیگر سوریه به دلیل جنگ داخلی طولانی این کشور است، به شدت تخریب کرد. امدادگران سوری (کلاه‌سفیدها) و غیرنظامیان در میان آوارهای یک ساختمان فروریخته پس از زلزله، در حومه شمالی استان ادلب سوریه که تحت کنترل شورشیان است در مرز با ترکیه به جست‌وجوی بازماندگان پرداخته‌اند. داده‌های زمین‌شناسی جنوب شرقی آناتولی به دلیل مطالعات قابل توجه اکتشاف نفت گردآوری شده است. نوزمین‌ساخت (نئوتکتونیک) ترکیه نتیجه تداخل بین فرآیندهای فرورانش پیچیده در دریای مدیترانه، باز شدن دریای سرخ، خلیج عدن و شکاف آفریقای شرقی، برخورد ورقه عربی و ورقه آناتولی است. شهرهای قهرمان‌ماراش (قهرمان‌مرعش)، غازی عینتاب و شانلی اورفا در بخش غربی آناتولی جنوبی در نزدیکی کانون زمین 17-11-1401 قرار دارند. کانون زلزله در حدود 90 کیلومتری مرز سوریه، در 37 کیلومتری شمال شهر غازی عینتاب، مرکز استانی با بیش از 2 میلیون نفر جمعیت واقع بود. این منطقه با بیش از یک دهه جنگ داخلی در سوریه و میلیون‌ها آواره سوری که در ناحیه مرزی سوریه و در ترکیه زندگی می‌کنند، شناخته می‌شود. منطقه‌ای از سوریه که از این زمین‌لرزه متاثر شده است بین مناطق تحت کنترل دولت و مناطق تحت کنترل مخالفان تقسیم شده است. قوی‌ترین پسلرزه با بزرگای 6.7 ده دقیقه بعد از لرزه اصلی رخ داده است. ساختمان‌ها در محدوده‌ای از شهرهای حلب و حماه سوریه تا دیرالزور ترکیه در بیش از 330 کیلومتری شمال شرقی فرو ریختند. در استان‌های ادلب و حلب سوریه، زیرساخت‌های اساسی در اثر جنگ به شدت آسیب دیده است. این منطقه همچنین محل زندگی میلیون‌ها سوری است که از جنگ در سایر مناطق کشور گریخته‌اند. بسیاری از آنها در کمپ‌های پناهندگان یا چادرهای اولیه زندگی می‌کنند که در میان باغ‌های زیتون که در امتداد مرز با ترکیه قرار دارند، ایجاد شده‌اند. این زمین‌لرزه در حالی رخ داد که خاورمیانه شاهد طوفان برفی است که انتظار می‌رود تا روز پنجشنبه ادامه داشته باشد. پیامدهای زمین‌ساختی حرکت به سمت شمال ورقه عربی و فشار آن به ورقه آناتولی با در برهم‌کنش چهار صفحه (آفریقایی، عربی، آناتولی و اوراسیا) و گسیختگی گسل‌های اصلی در داخل و اطراف آناتولی توضیح داده می‌شود. حرکت در گسل‌های مرز آناتولی ورقه عربی به سمت شمال (5 سانتی‌متر در سال) و یک جابه‌جایی دیگر با حدود دو سانتی‌متر در سال حرکت به سمت غرب صفحه آناتولی در حال رخ دادن است. زلزله بامداد 17-11-1401 در مرز برخورد ورقه عربی و آناتولی، و در فاصله حدود هزار کیلومتری مرز‌های ایران رخ داده است. رخداد آن با گسل‌های امتداد اغز در مرز برخورد قابل توضیح است و نوع زمین‌ساخت منطقه با آنچه در منطقه آذربایجان و خوی ایران رخ می‌دهد به کلی متفاوت و از آن دور است (میزان جابه‌جایی در گسل‌های منطقه غازی عینتاب حدود 10 برابر گسل‌ها در منطقه خوی است).

آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط آمریکا برندگان جایزه گرمی 2023 را اعلام کرد. این در حالی بود که نام شروین حاجی‌پور،‌ خواننده آهنگ «برای» در میان برگزیدگان به چشم خورد. به گزارش خانه موسیقی ایران، شصت و پنجمین دوره جوایز گرمی برندگان سال ۲۰۲۳ خود را طی مراسمی که در شهر لس‌آنجلس ایالات متحده آمریکا برگزار شد، معرفی کرد. بر این اساس، هری استایلز برای «خانه هری» به‌عنوان برنده جایزه آلبوم سال در جوایز گرمی ۲۰۲۳ اعلام شد.
همچنین «سامارا جوی» برنده گرمی برای بهترین هنرمند جدید در مراسم گرمی ۲۰۲۳ شد. در ادامه، شروین حاجی‌پور از ایران با آهنگ «برای» به‌عنوان برنده جایزه جدید بهترین آهنگ برای تغییر اجتماعی معرفی شد. در سال‌های گذشته، هنرمندانی چون کیهان کلهر و حمید سعیدی به‌عنوان عضوهای گروه‌های برنده جایزه گرمی، نام «ایران» را در تاریخچه جایزه‌های گرمی ثبت کرده بودند.
محمدرضا شجریان و حسین علیزاده نیز با آثاری، سابقه نامزدی در جایزه‌های گرمی را داشته‌اند. در جریان شصت و پنجمین مراسم اهدای جوایز گرمی 2023، «بیانسه»‌ با کسب چهار جایزه گرمی از جمله بهترین ترانه R&B رکورد بیشترین دریافت جایزه را در تاریخ گرمی شکست. با احتساب جایزه‌هایی که «بیانسه»‌ شب گذشته کسب کرد،‌ تعداد کلی جایزه‌های گرمی این هنرمند به ۳۲ جایزه رسید. در این مراسم همچنین، «ادل» جایزه بهترین اجرای پاپ را برای ترانه «Easy on Me»‌ دریافت کرد و تعداد جایزه‌های گرمی خود را به ۱۶ جایزه رساند. «کندریک لامار» نیز در سه شاخه بهترین اجرای رپ،‌ بهترین ترانه رپ و بهترین آلبوم رپ به عنوان برنده معرفی شد. در مراسم اهدای جوایز گرمی ۲۰۲۳، «لیزو»‌ نیز جایزه بهترین رکورد سال را برای «About Damn Time» به خود اختصاص داد. جایزه بهترین ترانه سال نیز به «بانی ریت»‌ برای «Just Like That» رسید. «هری استایلز» با کسب جایزه بهترین آلبوم سال برای «خانه هنری»‌ به جمع برندگان بزرگ شب گذشته پیوست. جایزه گرمی که در اصل جایزه گرامافون نامیده می‌شود، یک جایزه موسیقی است که توسط آکادمی ملی علوم و هنرهای ضبط برای شناسایی دستاوردهای صنعت موسیقی ارائه می‌شود. مراسم امسال درحالی در لس آنجلس و به مجری‌گری «ترور نوا» برگزار شد که سال گذشته به دلیل افزایش شمار مبتلایان ویروس کرونا شهر لس آنجلس در لاس وگاس برگزار شده بود.