یک فوریت طرح «جداسازی محل گردش حیوانات خانگی از محل بازی کودکان در بوستان‌های شهر تهران» دیروز بیست تیرماه در شورای شهر تهران به تصویب رسید. طرحی که بسیاری آن را گامی بلند در راستای به رسمیت شناسی صاحبان حیوانات خانگی می‌دانند و بسیاری دیگر آن را محدودیتی تازه برای صاحبان حیوان خانگی به ویژه صاحبان سگ‌های خانگی تلقی می‌کنند. موضوع به نظر تازه نمی‌آید و نسخه مشخصی نیز در سال‌های اخیر برای آن پیچیده شده است. زیرا بسیاری از متولیان امر شهری در سال‌های اخیر به صراحت اعلام کردند که ورود حیوانات به فضای بوستان‌ها ممنوع است.

طرح «جداسازی محل گردش حیوانات خانگی از محل بازی کودکان در بوستان‌های شهر تهران» از سوی کمیسیون فرهنگی و اجتماعی شورای شهر تهران، مطرح شد. طرحی که بیش از آنکه جنبه محیط زیستی ورود حیوانات به پارک‌ها را مدنظر قرار دهد، بر روی جنبه‌های اجتماعی آن تاکید داشت و آن را یکی از بخش‌های الزامی برای ایجاد «شهر دوستدار کودک» تلقی کرد. حجت نظری، سخنگوی کمیسیون اجتماعی و فرهنگی شورای شهر تهران، دیروز در جریان بررسی یک فوریت این طرح خطاب به شورا گفت: در تمام بوستان‌ها با وجود ممنوعیت ورود حیوانات، حیوان‌گردی صورت می‌گیرد و همه جا حیوانات در کنار انسان‌ها حضور دارند، اما به هر دلیلی ممکن است فردی نسبت به حیوانات فوبیا داشته باشد، یا نسبت به حیوانات حساسیت داشته باشد، این مسئله چه برای کودکان و چه برای بزرگسالان وجود دارد. او تاکید کرد: آنچه لازم است این است که جایی برای بازی کودکان و برای حضور آرامش بخش خانواده‌ها در بوستان‌ها و پارک‌های شهری ایجاد کنیم، آن‌چیزی که حائز اهمیت است این است که امکانی برای همه شهروندان فراهم کنیم تا همگی شرایط حضور داشته باشند. نظری این طرح را در راستای اجرای مصوبه شهر دوستدار کودک دانست و گفت اجرای آن سبب تامین سلامت و آرامش همه شهروندان می‌شود. بنابر محتویات پیوست طرح که در سایت شورای شهر تهران، منتشر شده است، این طرح پیشنهادی 5 ماده دارد که در ماده دوم آن تاکید شده، شهرداری ملزم است تا از ورود حیوانات به فضای بازی کودکان خودداری کند: «در این راستا شهرداری مکلف است، اگر فاصله میان دو بوستان همسایگی یا محله‌ای در یک محله یا دو محله مجاور کمتر از هزار متر باشد، یکی از دو بوستان را به فضای بازی کودکان، ورزش شهروندان و … اختصاص دهد، همچنین ورود حیوانات به این قبیل پارک‌ها به هر نحو ممنوع است.» همچنین در ماده سوم این طرح نیز آمده است: «در هیچ شرایطی حیوان بدون متصرف در بوستان رها نشود و همچنین متصرف حیوان ملزم به جمع‌آوری فضولات حیوان به طرق مناسب باشد.»
طرح بعد از تصویب یک فوریت حالا به کمیسیون فرهنگی و اجتماعی سپرده شده است تا آن را بررسی کند و در روزهای پایانی عمر شورای شهر پنجم، آن را به صحن برسانند. طرحی که مخالفان آن حالا دو دسته شدند، عده‌ای می‌گویند با تصویب این قبیل جداسازی‌ها امکان محدودیت افرادی که حیوان خانگی دارند، بیشتر می‌شود و در آن سوی ماجرا بسیاری با تمسک به قانون می‌گویند، ورود حیوانات به اماکن عمومی ممنوع بوده است. تمسکی که پیشتر مشاور معاونت خدمات شهری شهرداری تهران درباره آن و تابلوهای ورود سگ ممنوع گفته بود: نگهبانان پارک از ورود حیوانات جلوگیری می‌کنند، اما در برخی از پارک‌ها برای ورود سگ‌ها محدودیتی وجود ندارد. قانون مشخصی برای ورود حیوانات به پارک نداریم، فقط گفته‌اند در اماکن عمومی ورود این حیوانات ممنوع است، حتی نگفته‌اند جرم است؛ نگهبان پارک فقط این افراد را به بیرون پارک مشایعت می‌کند. با این وجود اما مسئولان نیروی‌ انتظامی چندباری اعلام کرده بودند که سگ گردانی ممنوع است و پلیس در صورت مشاهده برخورد جدی می‌کند.
مصائب محیط زیستی نادیده گرفته نشود
کارشناسان محیط زیست، نسبت به این طرح موضع‌گیری متفاوتی دارند.
مهدی نبی‌یان، کارشناس حیات وحش به روزنامه «پیام ما» می‌گوید که در نقاط مختلف دنیا قواعدی برای حضور سگ‌های صاحب‌دار در محیط‌های عمومی شهرها وجود دارد.
او می‌گوید: «در بسیاری از کشورها محدودیت‌ها بیشتر از محدودیت‌ها در ایران است، به طور مثال در بسیاری از کشورها نمی‌توان سگ با قلاده را تا حاشیه 500 متری و بعضا یک کیلومتری اطراف مدارس، نزدیک کرد.» نبی‌یان تاکید می‌کند: در کشورهای دیگر حتی مجوز داشتن سگ‌ هم به شدت سخت‌گیرانه است، محدودیت متراژ خانه و محدودیت نژاد وجود دارد. ممکن است در صورت نداشتن صلاحیت، حتی سگ از فرد گرفته شود. همانطور که می‌توانند بچه را از شما بگیرند و ببرند.
مثلا شما اگر بچه‌تان سرش را از سانروف بیرون ببرد، شما به بی‌صلاحیتی متهم می‌شوید. در کشورهای دیگر سگ حقوقی مانند حقوق بچه انسان دارد.» نبی‌یان تاکید دارد، در خارج از کشور نیز پارک‌هایی وجود دارند که ورود سگ به آن‌ها ممنوع است و حتی قواعدی برای نگهداری سگ در فضاهای بسته مانند اتومبیل نیز وجود دارد: «در آمریکا اگر سگ شما، سرش را از شیشه اتومبیل بیرون ببرد، سگ را از شما می‌‌گیرند اینگونه تلقی می‌شود که شما صلاحیت نگهداری از آن را ندارید. در اتومبیل سگ‌ها باید در بسته یا باکس باشند، در بعضی کشورها صندلی را می‌پذیرند و بعضی کشورها نه، اینگونه استدلال می‌شود که صندلی هم برای حیوان خطر دارد و هم برای راننده.» این کارشناس حیات‌وحش به تاثیرات محیط زیستی حضور سگ‌ها در فضاهای سبز و پارک‌ها نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: «من توصیه می‌کنم که شما یک گلدانی تهیه کنید و مدفوع سگ را پای آن بریزید، در درازمدت متوجه تاثیر آن در گلدان خواهید شد.
همچنین در زمین کشاورزی نیز این مساله رایج است، زمانی که سگ روی قسمتی از زمین گندم بخوابد، گندم آن قسمت از بین می‌رود. در کشورهای دیگر نمی‌شود، سگ را به پارک برد بدون اینکه نسبت به مدفوع آن بی‌تفاوت باشید، در آمریکا پلیس‌هایی وجود دارند که اجازه نمی‌دهند سگ رها شود یا مدفوعش توسط صاحبش جمع‌آوری نشود. همین الان مدفوع سگ در فضاهای عمومی بین 200 تا 1000 دلار جریمه دارد.
بعد از جریمه نقدی اگر چنین چیزی مجدد از سوی صاحب سگ مشاهده شود، سگ از شما گرفته می‌شود.»
به رسمیت شناختن همه افراد جامعه مانع بروز نزاع می‌شود
در آن طرف ماجرا اما گروهی روی توجه به دو گروه دارندگان سگ و مخالفان حضور سگ در فضاهای شهری تاکید دارند. نفیسه آزاد، جامعه‌شناس هنوز جزییات طرح را نمی‌داند اما معتقد است که سیاست‌گذار باید هم صاحبان حیوانات خانگی و هم آن‌هایی که به هردلیلی با حضور آن‌ها در محیط‌های عمومی مخالفند را در قانون ببیند. او به روزنامه «پیام ما» می‌گوید: «ما تقریبا با یک پدیده نوظهوری روبه‌رو هستیم که چالش برانگیز است، یک زمانی پدیده‌ای نوظهور است و جای خود را در جامعه باز می‌کند، بسیاری از آن استفاده می‌کنند و اتفاقی رخ نمی‌‌دهد، اما وقتی ما با پدیده‌ای روبه‌رو می‌شویم که در فضای عمومی جامعه رخ می‌دهد و چالش برانگیز است، نیاز به یک سیاستگذاری جامع و مانع دارد تا به نزاع اجتماعی منجر نشود.»
آزاد تاکید دارد: داشتن سگ هم پدیده نوظهوری است که بنوعی چالش برانگیز است. هم اینکه این مساله جدید است و هم اینکه سگ هم حرمت شرعی دارد و هم اینکه اصلا ما خیلی عادت نداریم سگ در اطرافمان باشد. اما اکنون این اتفاق افتاده است و مهم این است که سیاستگذار باید پدیده نوظهور را به رسمیت بشناسد و سازوکاری برای آن تعیین کند. این جامعه‌شناس تاکید دارد که باید هر دو گروه موافقان و مخالفان به رسمیت شناخته شوند، هم کسانی که سگ دارند و هم جامعه دیگری که با مساله مشکلاتی دارد، در غیر این صورت این مساله منجر به دعوا خواهد شد.
او از اختصاص مکان‌هایی به حیوانات خانگی می‌گوید:«ما تقریبا محدودیت مکانی خیلی زیادی نداریم در بسیاری از محلات می‌توان ساعت‌هایی بوستان‌هایی در محلات را به حیوانات اختصاص داد داد، این مساله هم گروه اول را به رسمیت می‌شناسد و هم قوانینی دارد.»
آزاد تاکید می‌کند که می‌توان فضای مسالمت آمیزی برای حضور هر دو گروه ایجاد کرد درحالیکه تاکنون سیاست‌گذار تاکنون یا گفته است که حضور سگ‌ها ممنوع است یا به آن بی‌توجه بوده است. او می‌گوید موضوع سگ‌های صاحب‌دار، گاهی با سگ‌های ولگرد در هم آمیخته می‌شود: «تاکنون در محلات بسیاری این سگ‌ها بروز مشکل کردند، من نمی‌گویم اینها باید معدوم شوند اما می‌گویم می‌توان با کمک ان‌جی‌اوهای محیط زیستی سازوکاری تعیین کرد، باید روی این مساله هم تاکید کرد که هیچ موضوعی در تمام محلات تهران راه‌حل یکسان ندارد.
اشکال دیگر سیاست‌گذار این است که ما همواره در تمام محلات نسخه واحد پیچیده می‌شود، درحالیکه این مساله باعث بروز مشکل می‌شود.»