آیا گربه‌ماهی‌ها به پیش بینی زلزله کمک می‌کنند؟در روزهای 13 و 25 فروردین خبرهایی از مشاهده گربه‌ماهی‌های مرده در ساحل جاسک در ساحل دریای عمان، توجه متخصصان را به دلیل این پدیده جلب کرد.

در روزهای ۱۳ و ۲۵ فروردین خبرهایی از مشاهده گربه‌ماهی‌های مرده در ساحل جاسک در ساحل دریای عمان، توجه متخصصان را به دلیل این پدیده جلب کرد. البته مسئولان محلی محیط زیست و اداره بهداشت و دامپزشکی شهرستان جاسک موضوع را به کشتی‌ها ماهیگیری ربط دادند. نگارنده بر اساس اهمیتی که ساحل مکران به عنوان منطقه‌ای با خطر رخداد زمین‌لرزه شدید دارد و همچنین وقوع زمین‌لرزه ۲۹ فروردین ۱۴۰۰ در شمال بندر گناوه بوشهر – که با مرگ گربه‌ماهی‌های جاسک و مرگ ماهی‌ها در اسفند‌ماه در عسلویه بی‌ربط به نظر می‌رسد- به بازخوانی مساله پایش رفتار گربه‌ماهی‌ها به عنوان شاهد پیش نشانگری زلزله ها پرداخته است.
زلزله ۱۸۵۵ آنسی ادو، Ansei Edo ژاپن نقطه عطف مهمی در تاریخ زمین‌لرزه‌ها در توجه به مساله گربه‌ماهی‌هاست. این زلزله تاریخی که بزرگای آن ۷.۰ تخمین زده شد، حدود ساعت ۱۰ شب ۱۱ نوامبر ۱۸۵۵ پایتخت ادو (توکیو کنونی) را لرزاند و باعث کشته شدن حدود ۱۰هزار نفر شد.
این رخداد موجب تغییرات مهمی در نظر و دیدگاه ژاپنی‌ها در مورد مساله زمین‌لرزه شد و آنها آماده شدند تا بررسی پدیده‌های طبیعی جدید را به عنوان عوامل زمین‌‌لرزه‌ها بسنجند. با وجود سابقه طولانی ژاپن در زمین‌لرزه، از سال ۱۸۵۵ توکیو حدود ۱۵۴ سال بود که یک زمین‌لرزه بزرگ را تجربه نکرده بود. از نظر شهروندان آن زمان، زمین‌لرزه‌ها مربوط به گذشته بودند و بعید بود که دوباره رخ دهند. این عدم آمادگی ساختاری‌، همراه با این واقعیت که بیشتر مناطق پرجمعیت توکیو در تالاب‌های سابق و بر روی خاک دستی ساخته شده بود که به طور مصنوعی با خاک آبرفتی ناپایدار پر شده بود، این شهر را از در برابر زلزله “آنسی ادو” بسیار آسیب‌پذیر کرد.
دو روز پس از زلزله ۱۸۵۵، چاپ پوسترهایی آغاز شد، که گربه‌ماهی غول‌پیکری را به تصویر می‌کشید که مورد حمله مردم قرار گرفته بود – چون مردم گربه‌ماهی را عامل وقوع زلزله می‌دانستند. ژاپنی‌ها هنوز در آن زمان تصور می‌کردند که زمین‌لرزه‌ها به دلیل حرکت و ضربه زدن یک گربه‌ماهی اسطوره‌ای در زیر زمین ایجاد می‌شوند، و عدم رخداد آن نیز با نگه داشته شدن گربه‌ماهی با سنگ مقدس کاشیما از طریق نگهبانی که خدای «ابیسو» می‌دهد مربوط است.
ولی از نظر مردم خدای «ابیسو» هنگام محافظت از سنگ کاشیما به خواب می‌رود و به گربه‌ماهی اجازه می‌دهد زمین‌لرزه‌ای را ایجاد کند که «ادو» را نابود کرد! کاشیما با استفاده از یک سنگ بزرگ بر سر گربه‌ماهی باید همچنان نگهبانی می‌داد . چاپ این تصویر ها عصبانیت مردم از کاشیما را نشان می‌داد که با همین زلزله، و ناکارآمدی کاشیما در کنترل «گربه‌ماهی» خدای خورشید را جایگزین آن کردند!
همزمان این موضوع با جدیدت به ویژه بعد از زلزله ۱۸۵۵ دنبال شد که یکی دیگر از علائم احتمالی زلزله قریب‌الوقوع ، فعالیت غیرمعمولی است که در گربه‌ماهی‌ها قبل از رخداد زلزله دیده می‌شود: این ماهی‌ها ، قبل از زلزله روی سطح آب شنا می‌کنند.
در اوایل قرن بیستم دانشمندان ژاپنی نشان دادند که گربه‌ماهی در شرایط طبیعی حدود ۶ ساعت قبل از ثبت اختلالات زلزله علائم بی قراری نشان می‌دهد. گربه‌ماهی‌ها در یک آکواریوم معمولا آزمایش می‌شوند. در آزمایشهای قدیمی دانشمندان با ضربه زدن روی میز نگهدارنده آکواریوم ، گربه‌ماهی‌ها را می‌آزمودند. وقتی هیچ زلزله‌ای قریب‌الوقوع نبود ، ماهی با تنبلی حرکت می‌کرد یا اصلاً حرکت نمی‌کرد. اما حدود شش ساعت قبل از زلزله ماهی‌ها در لب آب با شور و هیجان شنا می‌کردند . دانشمندان تصور می‌کنند که گربه‌ماهی از طریق تغییرات الکتریکی در زمین حساس می‌شود.
پیش بینی زمین‌لرزه بر پایه مطالعه پیش نشانگر ها در ژاپن از سال ۱۸۵۵ تا به امروز شامل جمع آوری پدیده‌های احتمالی طبیعی بوده است.
زمین‌لرزه «آنسی ادو» به عنوان یک کاتالیزور تسریع روند کار در مورد زمین‌لرزه ها بود چرا که یک ایده قدیمی احیا کرد: اینکه زمین‌لرزه ها را می‌توان با اطمینان از پدیده های طبیعی پیش بینی کرد – فقط اگر ما بدانیم که به دنبال چه چیزی بگردیم. از سال ۱۸۵۵ در هر زلزله لیست های طولانی از پیش نشانگر های احتمالی به روز می‌شود.
در دهه ۶۰ ، در ژاپن، این تصور عمومی وجود داشت که مطمئناً باید بتوانیم زمین‌لرزه‌ها را پیش بینی کنیم.
این موضوع فشار زیادی به جامعه زلزله شناسان وارد کرد تا قبول کنند که پیش بینی زلزله حتما امکان پذیر است اما وقتی زلزله کوبه در سال ۱۹۹۵ رخ داد و منجر به کشته شدن ۶۴۳۴ نفر شد و کاملاً پیش بینی نشده بود، این روند بررسی پیش نشانگرها با اشکالات جدی مواجه شد. در دهه های اخیر محققان کتاب‌های قدیمی و داستان‌های عامیانه را مطالعه کرده‌اند . گزارش‌های مکرر در ژاپن در تایید این باور گسترده هنوز وجود دارد که گربه‌ماهی قبل از زلزله فعال‌تر می‌شود. برای آزمایش با حسگرهای الکترونیکی، ماهی‌ها را ۲۴ ساعته پایش می‌کردند و اطلاعات مربوط به حرکات آنها را به کامپیوتر منتقل می‌کردند. این اطلاعات با سوابق زمین‌لرزه‌ها مقایسه شده است.
گربه‌ماهی‌ها معمولاً تنبل که در کف آکواریوم جمع می‌شوند، ده روز تا دو هفته قبل از حدود ۳۱٪ از زمین‌لرزه‌های شدید فعالیت خود را بسیار افزایش دادند. ماهی‌ها قبل از ۶۰ درصد زمین‌لرزه‌های متوسط نیز سریعتر شنا می‌کردند و به سطح آب می‌آمدند. از سوی دیگر نکته مهم دیگری در راهبرد مطالعات زلزله شناسی و پیش بینی زلزله باید بدان توجه نمود آن است که «زمین‌لرزه‌های سرشتی و شاخص» که فاجعه زمین‌لرزه و سونامی ۲۰۱۱ را به عنوان یک واقعه ۱۰۰۰ ساله قلمداد می‌کند، نباید به این اشتباه نتیجه گیری بیانجامد که «گویی گسیختگی گسل‌ها الزاما در فواصل منظم اتفاق می افتد و اکنون که این اتفاق افتاده، می‌توانیم برای هزار سال دیگر آسوده باشیم».

جاسکزلزلهگربه ماهیگسلیادداشت
مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *