برای هزاران سال، انسان‌ها در مکان‌هایی سکونت داشته‌اند که در برابر تأثیرات تغییراقلیم، زلزله و سیل بسیار آسیب‌پذیر هستند. گسل شمال تهران به طول حدود ۱۱۰ کیلومتر در شمال تهران و جنوب البرز مرکزی گسل پردیسان و گسل وردآورد به‌عنوان روندهای همراه سامانهٔ گسلی شمال تهران بر شکل افت دشت جنوب‌غربی و غرب تهران اثر گذاشته‌اند. به‌سمت غرب اثر تغییرات محیطی هولوسن بر تکامل فرهنگی، داده‌های زمین‌شناختی و ژئومورفیک از دشت قزوین در نزدیکی بوپین‌زهرا از سکونتگاه‌های مجاور زاغه (۶۳۰۰ تا ۷۱۷۰ سال قبل)، قبرستان ( ۴۹۵۰ تا ۶۲۱۵ سال قبل) و سگزآباد (۲۳۵۰ تا ۴۰۵۰ سال قبل) در چهار دههٔ اخیر مطالعه شده است.

حادثهٔ معدن ۳۱ شهریور ۱۴۰۳ با انفجار گاز متان در معدن زغال‌سنگ موجب فاجعهٔ کشته شدن کارگران مظلوم معدن در ژرفای زمین شد. ولی طبس یادآور کانون زمین‌لرزه ۲۵ شهریور ۱۳۵۷ طبس با بزرگای ۷.۴ نیز است. آیا لرزه‌خیزی بر انتشار گاز متان اثر می‌گذارد؟ گسل‌های فعال می‌توانند بر انتشار گاز متان در معادن زغال‌سنگ، به‌ویژه در زمین‌لرزه‌ها اثر بگذارند. هنگامی که زلزله رخ می‌دهد، امواج لرزه‌ای در اثر جنبایی و حرکت در امتداد گسل منتشر می‌شوند. این حرکت توزیع تنش را در سازندهای سنگی اطراف از جمله رگه‌های زغال‌سنگ تغییر می‌دهد.

توضیح چمران: