«در یک مقطعی مجبوریم یک صنف را فدا کنیم. صنف گردشگری در ایتالیا و اسپانیا تعطیل شده‌اند. در بعضی جاها باید دندان روی جگر بگذاریم، مثلا در بخش گردشگری» همین چند جمله ایرج حریرچی، در یک گفت‌و‌گوی تلویزیونی، کافی بود تا داغ دل فعالان گردشگری تازه شود. کسانی که از آبان 98 تا نوروز 1400 تاوان تمام اتفاقاتی را دادند که نقشی در آن نداشتند و کسی جویای احوالشان نشد، اما دندان سر جگر گذاشتند. حالا که گردشگری در دنیا آرام آرام به شرایط نرمال باز می‌گردد، باز هم آنها را دعوت به گذاشتن دندان بر جگری می‌کنند که از تمام بی‌مهری‌ها خون است. در روزهای اخیر این اظهارات حریرچی در میان فعالان گردشگری در فضای مجازی بازتاب بسیاری داشت. توصیه‌های معاون وزارت بهداشت به فعالان گردشگری در حالی مطرح می‌شود که وجود استانداردهای دوگانه‌ در تصمیم‌گیری‌ها دندان سر جگر گذاشتن را سخت‌ می‌کند.در روزهایی که جدال بر سر پیدا کردن مقصر در بحرانی شدن شرایط کرونا بعد از تعطیلات نوروز بالا گرفته است، همچنان مدیران در بخش‌های مختلف دولت مترصد اتخاذ تصمیمی به فراخور منافع سازمان و وزارتخانه متبوع خود هستند. در این میان اختلاف نظر میان دو وزارتخانه بهداشت و میراث‌فرهنگی هم بالا گرفته و قرار است در میان استانداردهای دوگانه در امر سفر، دندان سر جگر گذاشتن سهم فعالان بخش خصوصی گردشگری شود. هرچند این روزها خبری از وزیر گردشگری نیست و تنها رسانه این وزارتخانه، در حال انتشار آمار مسافران نوروزی در شهرهای مختلف است و گویا مسائل دیگر چندان اهمیتی در این وزارتخانه ندارند، اما وضعیت کرونا در نتیجه لجاجت و بی‌توجهی متولیان گردشگری به مشکلات اصناف این حوزه و اصرار بر انجام سفرهای نوروزی برای جبران خسارات اقتصادی بخش گردشگری، باز هم بحرانی شده است.
فعالان گردشگری و کادر درمان قربانی تصمیمات غلط و سیاست‌های دوگانه
«گفتیم: می‌دانیم تاب‌آوری مردم مهم است ولی تاب‌آوری مدافعان خسته سلامت پس از چهارده ماه کار بی‌وقفه و جان فشانی برای مدیریت پیک‌های پیوسته نیز مهم است. گفتیم: اقتصاد گردشگری اهمیت دارد ولی سرمایه اجتماعی نظام سلامت و هزینه‌های شیوع مجدد بیماری و اثراتش بر اقتصاد خرد و کلان کشور نیز بی‌اهمیت نیست. گفتیم: اگر به حرف‌های کارشناسی ما را گوش ندهند بهار سختی در پیش است. شاید بدین دلیل باور نکردند که اولا وزن ویروس موتاسیون یافته را در محاسبات اپیدمیولوژیک ما نمی‌شناختند و ثانیا سه پیک سنگین قبلی را آرام، بی‌صدا و مظلومانه همکارانمان مدیریت کردند و گروهی فکر کردند که فراز و فرود منحنی‌ها شاید به شیوه فوتوشاپ است!» این جملات بخشی از یادداشت گلایه‌آمیزی است که سعید نمکی در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد. او در روزهای پایانی سال بارها نسبت به انجام سفرهای نوروزی هشدار داده بود.
متولیان گردشگری بی‌توجه به تمام هشدارها در خصوص سلامت و جان مردم، معتقد بودند که اصناف این حوزه در یک سال و نیم گذشته متضرر شده‌اند و باید به نوعی آسیب‌های وارد شده به این بخش را جبران کرد. مسئولان دولتی گردشگری اما به این نکته توجه نداشتند که اگر حمایت‌های کافی و درست از بخش خصوصی گردشگری در این ماه‌ها انجام شده بود، حالا در وضعیت بحرانی موجود نیازی به اصرار برای انجام سفرهای نوروزی با هدف جبران خسارات فعالان گردشگری نبود. بسیاری از فعالان بخش گردشگری در سراسر کشور که از فعالیت در این حوزه امرار‌معاش می‌کردند، از آبان 98 تا امروز نه درآمدی داشتند و نه حمایتی از دولت دریافت کردند.
در سوی دیگر سکه باید این نکته را هم در نظر گرفت که هشدارهای نمکی نسبت به انجام سفر در حالی بیان می‌شود که بسیاری از فعالان گردشگری نسبت به انجام سفرهای ورودی گردشگران سلامت به کشور انتقاداتی را مطرح می‌کنند. هرگز از سوی وزارت بهداشت که در گردشگری سلامت ذی‌نفع است، توضیح قانع‌کننده‌ای درباره چرایی انجام این شکل از گردشگری در ایامی که کشور با کرونا درگیر بود، ارائه نشده است. فعالان گردشگری این سوال را دارند که آیا مسافرانی که از عراق و دیگر کشورهای همسایه برای درمان به ایران می‌آیند و تنها گروه مسافران خارجی هستند که ویزا دریافت می‌کنند، نمی‌توانند ناقل ویروس کرونا باشند؟
در میان این استانداردهای دوگانه اما نمی‌توان به خطر افتادن جان مردم و باری که به دوش کادر درمان تحمیل می‌شود را نادیده گرفت. آنها قربانی تصمیماتی هستند که منافع دیگری را دنبال می‌کنند.
از درخواست توقف پروازها تا ارزان شدن قیمت بلیت
یازدهم فروردین سعید نمکی در نامه‌ای به وزیر کشور، خواهان توقف پروازها به مقصد ترکیه و بسته شدن مرزها شد و نوشت: «با توجه به شیوع گسترده بیماری covid19 در کشور ترکیه با ویروس موتاسیون یافته، ضروری است، حداکثر تا 48 ساعت آینده به مدت یک هفته ایاب‌و‌ذهاب از طریق مرزهای هوایی و زمینی با کشور مذکور متوقف شود» سه روز پس از انتشار این نامه اما دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی به خبرگزاری مهر گفت: «پروازهای ترکیه طبق برنامه در حال انجام است و برنامه‌ای برای قطع پروازها بین ایران و ترکیه تا زمان ابلاغ رسمی ستاد مبارزه با کرونا وجود ندارد. قرار است در جلسه آتی ستاد مبارزه با کرونا موضوع قطع پروازها بررسی شود، در صورتی که ستاد برنامه قطع پروازها را ابلاغ کند پرواز شرکت های هواپیمایی در مسیر ترکیه لغو می‌شود» تا زمان تدوین این گزارش همچنان ستاد کرونا در این رابطه تصمیمی اتخاذ یا ابلاغ نکرده است. پرواز از شهرهای مختلف ایران به مقصد ترکیه علاوه بر بعضی شرکت‌های هواپیمایی داخلی، توسط تعدادی از ایرلاین‌های ترکیه‌ای و کشورهای منطقه انجام می‌شود، آن هم بدون الزام به رعایت قانونی که ایرلاین‌ها در داخل کشور ملزم به انجام آن هستند، یعنی پرواز با 60 درصد ظرفیت.
در حالی‌که در یک ماه اخیر آمار افراد مبتلا به کرونا در ترکیه حدود 4 برابر شده و وزارت بهداشت این کشور اعلام کرده که بیش از 70 درصد مبتلایان، با ویروس جهش یافته کرونا درگیر هستند و حدود 60 شهر در ترکیه وضعیت قرمز دارند، نرخ بلیت‌های پرواز به شهرهای مختلف ترکیه طبق روال هر سال، پس از اتمام تعطیلات نوروز به پایین‌ترین میزان خود رسیده و پروازها در جریان است. ایرانیان وفادارترین مسافران ترکیه هستند. مسافرانی که نه تنها با هدف تفریح و گذران تعطیلات بلکه با اهداف اقتصادی به این کشور سفر می‌کنند. نه تنها کرونا که حتی حملات تروریستی در نقاط مختلف ترکیه در سال 2016 هم نتوانست مسافران ایرانی را از سفر به این مقصد منصرف کند. در شرایط فعلی با قرمز شدن شهرهای مختلف ترکیه و همچنین بحرانی شدن دوباره وضعیت کرونا در ایران، پروازها به مقصد ترکیه -هرچند با کاهش چشمگیر نسبت به روزگار پیش از کرونا- همچنان در حال انجام است و مسئولان سازمان هواپیمایی توقف پروازها را منوط به تصمیم ستاد کرونا کرده‌اند.
ایرج حریرچی در سخنان خود در خصوص دندان سر جگر گذاشتن فعالان گردشگری به جمله‌ای اشاره کرد که نشان از بی‌اطلاعی او از حمایت‌ها و برنامه‌هایی که دولت‌ها در کشورهای دیگر از بخش گردشگری انجام دادند، دارد. او اظهار کرد: «در ایتالیا و اسپانیا هم همین اتفاق افتاده است، بخش گردشگری و هنر و تفریحات تعطیل شده است» اما خبر ندارد که بسیاری از دولت‌ها تمام تلاش خود را بعد از شیوع کرونا برای حفظ نیروهای متخصص و همچنین سرمایه‌های موجود در بخش گردشگری به کار گرفتند و در کنار آن حمایت‌هایی از فعالان این بخش انجام دادند. در ایران اما کسانی که در بخش گردشگری امرار‌معاش می‌کردند به کلی درآمد خود را از دست داده و با حمایت دولت در قالب وام‌های چهار درصدی روبه‌رو شدند. وامهایی که آنها را در شرایطی نامعلوم، بدهکارتر می‌کند.
بسیاری از این افراد ترجیح دادند علی‌رغم تخصص خود در حوزه گردشگری در بخش دیگری مشغول به کار شوند، اما زیر بار دریافت وام‌هایی با بهره‌های چهار درصد و بیشتر که دولت در اختیارشان می‌گذاشت نروند.
آمار مرگ و میر روزانه کرونا دوباره سه رقمی شد و این نتیجه تصمیمات غلطی است که در ماه‌های اخیر و بعد از کنترل نسبی کرونا، اتخاذ شده و روند کند واکسیناسیون عمومی نیز به آن دامن زده است.
پیش‌بینی مصطفی قانعی، رئیس کمیته علمی ستاد مقابله با کرونا این است که واکسیناسیون همگانی در کشور از حدود مهرماه شروع شود. این اظهارات نشان می‌دهد کرونا میهمان ناخوانده‌ای است که به این زودی دست از سرمان بر نخواهد داشت. امید که مسئولان با تصمیمات غلط و سومدیریت‌ها ماندگاری این ویروس را تداوم نبخشند تا باز هم مردم مجبور باشند دندان سر جگر بگذارند.