می‌دانی «سنگک» یعنی چه؟ این پرسش را بعد از سفری که به خوزستان داشتیم و برای صبحانه در قم توقف کرده بودم از همه می‌پرسیدم و می‌پرسم. جواب همه این بود و است: «نان سنگک». من قیافه‌ای دانای کل را به خودم می‌گرفتم و می‌‌گیرم و می‌گویم نه. سنگک نام یک نوع غذا در قم است، به عدسی شباهت دارد، اما حبوبات آن چیزی متفاوت و شبیه سنگ است. بعد توضیح می‌دادم و می‌دهم که در قم این صبحانه بسیار محبوب است و روزهای تعطیل مثل حلیم، مردم برای خریدنش صف می‌کشند. 

تجربه غذای محلی همیشه می‌تواند موضوعی برای گفت‌وگو باشد. چه از آن غذا خوشمان بیاید و چه نه، می‌توانیم درباره ترکیباتش‌، میزان محبوبیتش نزد جامعه میزبان،‌ مشابهت آن با غذای سایر شهرها،‌ روستاها و یا سایر کشورها صحبت کنیم. غذای محلی شناسنامه یک منطقه است؛ بخشی از فرهنگ آن،‌ مواد غذایی که در گذشته در آن منطقه  رواج داشته و شیوه قوت غالب مردم آن منطقه. این گزاره را قبول دارم که این گذشته چندان طولانی نیست؛ مگر سابقه انواع و اقسام غذاها با برنج‌ یا استفاده از گوجه‌فرنگی‌، هویج فرنگی و… چقدر سابقه دارد! 

بااین‌حال اگر سختگیر نباشیم، می‌بینیم پس از ورود انواع و اقسام مواد غذایی به شهرها، مردم آن منطقه براساس ذائقه غذایی‌شان یا موادی که در منطقه‌شان داشتند، شروع به ابداع و نوآوری کردند و همان مواد غذایی را به اشکال مختلف پخته و در سفره‌‌شان جای دادند. همین است که خراسان، رشته‌پلو دارد یا در جایی که محصولات باغی رواج دارد،‌ در برنجشان همان محصولات باغی را می‌گنجانند. عشایر بختیاری برنج را با شیر می‌پزند و گیاهان زاگرس را هم به آن اضافه می‌کند، محصول می‌شود یک شیربرنج کاملاً متفاوت با سایر مناطق.

در سفرهای جمعی که در بیش از یک‌دهه گذشته رفته‌ام، بارها دیده‌ام گردشگران وقت سفارش غذا می‌گویند نمی‌شود ریسک کرد‌، بهتر است همان جوجه‌کباب را سفارش دهیم. این گروه فرق نمی‌کند به جنوب سفر کنند یا شمال،‌ شرق و غرب یا مرکز، غذایی که سفارش می‌دهند همان است که در رستوران‌های شهرشان هم نمونه‌اش به‌وفور یافت می‌شود،‌ آن‌هم با کیفیت بالاتر. البته بی‌انصافی است اگر بگویم آنها از خیر قلیه‌ماهی یا مرغ و کباب‌ترش می‌گذرند. آنها درباره همه غذاها مته به خشخاش نمی‌گذارند؛ نمونه‌های آشنا را سفارش می‌دهند، اما سراغ گزینه‌های بسیار متفاوت نمی‌روند. دلیلش هر چه باشد، آنها پس از سفرشان نمی‌توانند درباره آن طعم و مزه‌های متفاوت حرف بزنند‌،‌ چه سنگک باشد،‌ چه شیربرنج عشایر بختیاری‌!