سیروان‌ خسروی پنجشنبه در سخنانی از لغو کنسرت‌هایش و کنسرت ایهام کاخ در نیاوران خبر داد. مجله موسیقی «بیلبورد» ویدئویی از او منتشر کرده که از افزایش فشارها از سوی میراث‌فرهنگی برای لغو کنسرت‌هایشان گفت: «در این مسیر فشارها به‌حدی بود که همه‌چیز از دست ما خارج بود و ادامه راه برایمان ممکن نیست.» 

او در ادامه صحبت‌هایش اشاره کرد که از همان روزهای اول، نامه‌ای از وزارت میراث‌فرهنگی دریافت کردند که دستور لغو کنسرت را داده بود: «اما ما ایستادیم و کنسرت را لغو نکردیم. تا همین لحظه جنگیدیم برای اینکه اجراها لغو نشود. متأسفانه ۳۰ شهریور نامه دوم را فرستادند و فشارها چندین برابر شد. این دفعه نه من و نه تیم‌مان هیچ توان جنگیدنی نداریم و ادامه اجراها دیگر ممکن نیست.» 

پس از این اتفاق بلیت فروشی این کنسرت‌ها و شب‌های تمدیدی از روی سامانه حذف شد.

در شرایط سخت اقتصادی و فشارهای روانی روزافزون که جامعه با آن مواجه است، مردم بیش از هر زمان دیگر به فضاهای شاد و انرژی‌بخش نیاز دارند. لغو چنین رویدادهایی، به‌ویژه به‌دلایل غیرشفاف یا فشارهای بیرونی، برگزاری کنسرت‌ها را به یک کلاف سردرگم تبدیل کرده است که نمونه آن در برگزاری کنسرت همایون شجریان در میدان آزادی هم اتفاق افتاد. کنسرتی که به‌دلیل آنچه نبود زیرساخت‌های لازم عنوان می‌شد، به سرانجام نرسید، در دبی برگزار شد و ۱۵ هزار ایرانی توانستند به تماشای آن بنشینند.

«پیام ما» در پیگیری‌های خود از وزارت میراث‌فرهنگی به نتیجه نرسید و معاونت فرهنگی کاخ نیاوران نیز پاسخگو نبود. همچنین، مدیرعامل شرکت موسیقی «آوای فروهر» که برگزارکننده کنسرت سیروان خسروی است نیز به تماس‌های مکرر پاسخی نداد.

مخالفان که بودند؟

در روزهای ابتدایی آغاز کنسرت سیروان خسروی انتشار ویدئوهایی از این کنسرت، سبب اعتراض بسیاری شد. طی روزهای گذشته، ویدئوهایی از فضای پرشور این کنسرت‌ها در فضای مجازی دست‌به‌دست شد و توجه زیادی را جلب کرد. عده‌ای مخالف برگزاری این کنسرت در فضای حاکم کشور بودند و عده‌ای که به نحوه شادی اعتراض کردند. «مسعود پزشکیان»، رئیس‌جمهوری، بر اهمیت برپایی جشن‌های ملی از سوی دولت تأکید کرده بود، اما با وجود این موضع‌گیری، برخی اجراهای هنری با محدودیت و لغو مواجه شدند.

به‌دنبال اعلام خبر لغو کنسرت سیروان خسروی و ایهام، معاونت امور هنری وزارت فرهنگ توضیحاتی را منتشر کرد. 

«بابک رضایی»، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد، دلیل را اعتراض اهالی نیاوران عنوان کرد: «برای ما آرامش ساکنان محل اهمیت زیادی دارد. اهالی نیاوران اعلام کرده بودند چندین‌ بار با مشکل آلودگی صوتی روبه‌رو شده‌اند و اعتراضشان نتیجه‌ای نداشته است.»

او گفت با توجه به اهمیت ایمنی، آتش‌نشانی و رفاه مردم، تلاش کردیم در دو سه شب نخست با کاهش حجم صدا و تغییر ساعت برگزاری، رضایت اهالی را جلب کنیم تا برنامه طبق بلیت‌های فروخته‌شده تا سوم مهر ادامه یابد: «اما نهایتاً موفق به کسب رضایت ساکنان نشدیم.»

تلاش برای برگزاری پس از حاشیه‌سازی

با وجود اظهارات سیروان خسروی، مدیرکل دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد لغو کنسرت‌ها را تکذیب کرد. رضایی در صحبت‌های خود تأکید کرد «کنسرت‌ها لغو نشده است»، بلکه ادامه اجراها در مکانی مناسب‌تر دنبال خواهد شد: «ازاین‌پس نیز مجوز اجرا با چنین وسعت و در همان محدوده صادر نخواهد شد، چراکه آرامش و آسایش مردم برای دفتر موسیقی در اولویت است.»

مشابه این موضوع پس از لغو کنسرت همایون شجریان هم اتفاق افتاد. در شهریور ۱۴۰۴، همایون شجریان بار دیگر از رؤیای قدیمی خود برای اجرای یک کنسرت خیابانی سخن گفت؛ رؤیایی که حدود هشت سال پیش مطرح شده بود، اما در تمام این مدت به نتیجه نرسیده بود. قرار بود این اجرا شب جمعه، ۱۴ شهریور، در میدان آزادی و با حضور پرشور مردم برگزار شود. او اعلام کرد برای اجرای این برنامه دستمزدی دریافت نخواهد کرد، هرچند برگزاری آن هزینه‌بر است و نوازندگان باید حق‌الزحمه خود را دریافت کنند. در ادامه اعلام این خبر، بازتاب‌های متفاوتی در فضای عمومی و رسانه‌ای شکل گرفت. برخی از مردم بااشتیاق از این تصمیم استقبال کردند؛ چراکه بلیت‌های گران مانع از حضورشان در کنسرت‌های رسمی بود. در مقابل، گروهی نیز به نیت واقعی این کنسرت رایگان شک داشتند و آن را صرفاً با حمایت مالی یک بانک، اقدامی تبلیغاتی می‌دانستند. در این میان، اختلاف‌نظرها میان نهادهای مختلف شدت گرفت؛ تا جایی که شهرداری از ورود تجهیزات به میدان آزادی جلوگیری کرد و اعلام شد وزارت ارشاد برنامه‌ریزی دقیقی نداشته است. درنهایت، با گذشت تنها چند روز از اعلام رسمی برگزاری، پروژه کنسرت خیابانی شجریان به‌دلیل نبود هماهنگی‌های لازم، صادرنشدن مجوزهای امنیتی و نگرانی از ازدحام جمعیت، لغو شد. پس‌ازآن، مسئولان مختلف به‌جای پاسخگویی، یکدیگر را مقصر دانستند و وعده‌هایی چون انتقال برنامه به ورزشگاه آزادی نیز درنهایت رنگ واقعیت به خود نگرفت. 

تا روز دوم مهرماه که «سیدعباس صالحی»، وزیر فرهنگ و ارشاد، در حاشیه جلسه هیئت دولت در جمع خبرنگاران در پاسخ به پرسشی درباره آخرین وضعیت برگزاری کنسرت همایون شجریان گفت: «تلاش داریم آنچه مدنظر ایشان است، انجام دهیم که به‌نظر می‌رسید کار خوبی است که در فضای اجتماعی اتفاق بیفتد.» صالحی ابراز امیدواری کرد پس از سفر دبی شجریان، بتوانند با او گفت‌وگو کنند. 

وزیر فرهنگ در پاسخ به این پرسش که آیا وضعیت کنسرت‌ها از جهت فرهنگی مناسب است، هم گفته بود: «قسمتی، خود محتوای کنسرت است و ما از چیزی که اجرا می‌شود دفاع می‌کنیم. به‌معنی اینکه شعر و نحوه آهنگ به شورای شعر و موسیقی می‌آید و مورد تأیید قرار می‌گیرد، اگر مشکلاتی داشته باشد تذکر داده می‌شود، اما در نحوه اجرا و مسائل دیگر، حواشی در محل اجرا رخ می‌دهد.»

*وزارت میراث‌فرهنگی کجای ماجراست؟

برگزاری این کنسرت‌ها و خبر لغو آنها، تنها حاشیه‌های این موضوع نیستند. برگزاری چنین رویدادهایی در اماکن تاریخی بارها مورد نقد کارشناسان میراث‌فرهنگی قرار گرفته است و محل مناقشه بوده که آیا این رویدادها در اماکن تاریخی می‌تواند خطری برای بناها ایجاد کند یا خیر. پس از برگزاری کنسرت «علیرضا قربانی» در محوطه تخت‌جمشید در سال ۱۴۰۳ هم گفته شد بررسی‌های علمی و کارشناسی صورت گرفته اما این بررسی‌ها هیچ‌گاه منتشر نشد.

به‌نظر می‌رسد برگزاری یک کنسرت در ایران، دیگر صرفاً یک رخداد فرهنگی یا هنری نیست، بلکه تبدیل به صحنه‌ای پیچیده از چالش‌های نهادی و البته ناهماهنگی‌های مدیریتی شده است؛ صحنه‌ای که در آن هنرمندان، مخاطبان و برگزارکنندگان در میانه کشاکش تصمیم‌گیری‌های گاه مبهم و متناقض، بیشترین آسیب را می‌بینند. از میدان آزادی تا کاخ نیاوران، از همایون شجریان تا سیروان خسروی، داستان‌ها متفاوت‌اند، اما نتیجه یکسان است: محرومیت مردم از تجربه لحظاتی از شادی جمعی. اگرچه مسئولان هر بار وعده «جبران» یا «تلاش برای ادامه مسیر» می‌دهند، اما تا زمانی که رویکردی روشن، شفاف و حمایتی نسبت به موسیقی و هنر شکل نگیرد، برگزاری کنسرت هم‌چنان در هاله‌ای از ابهام، کشمکش و توقف باقی خواهد ماند.