پس از معاهده پاریس و تقسیم‌شدن سیستان به دو بخش سیستان داخلی و خارجی، شاهد کشیده شدن یک مرزی سیاسی در امتداد رودخانه «هیرمند» و «پریان مشترک» بودیم؛ ساکنان دو سوی مرز تا پیش از احداث دیوار امنیتی، مراودات اقتصادی، اجتماعی و… بسیار زیادی داشتند؛ در این میان مناقشه آبی هیرمند با توجه به زیاده‌خواهی دولت‌های مرکزی، موجب درگیری و اختلاف می‌شد.

پیوند‌های عمیق طایفه‌ای، قومی، مذهبی و فرهنگی میان اتباع افغانستان و ساکنان سیستان‌وبلوچستان، همواره عامل ارتباط صمیمانه‌ای میان آنها بوده و این موضوع سبب پذیرفتن اتباع افغانستان در سیستان‌وبلوچستان به‌شمار می‌رود. در خلال جنگ مجاهدین، تعداد بسیار زیادی از اتباع افغانستان به‌دلیل شباهت‌های فرهنگی و سایر پیوند‌ها، در سیستان‌وبلوچستان ساکن شدند؛ به‌گونه‌ای‌که «گلبدین حکمتیار»، رهبر حزب اسلامی افغانستان، در همان دوران در محل موسوم به جماعت تبلیغی شهرستان زاهدان برای مهاجران به‌منظور جذب در جنگ سخنرانی کرد. بررسی پیوند‌های عمیق اتباع افغانستان و اهالی سیستان‌وبلوچستان نیاز به مطلب مفصل دیگری دارد. اکنون با تصمیم دولت برای بازگرداندن مهاجران غیر مجاز به کشورشان و در نظر گرفتن مرزهای میلک در سیستان و مرز دوغارون در خراسان، شاهد موجی از کمک‌های مردمی در کنار خدمات‌دهی دستگاه‌های اجرایی بودیم. این کمک‌ها از انواع مواد غذایی سرد و گرم و مواد اولیه گرفته تا شیر‌خشک، پوشک بچه، کالاهای بهداشتی و سرگرمی شامل می‌شود. تشکل‌های مردمی و خیریه منطقه سیستان به‌رغم‌ اینکه به‌دلیل خشکسالی از اوضاع اقتصادی غنی برخوردار نیستند، اما تمام توان خود را پای کار آوردند تا مهاجران افغانستانی در لحظه خروج از کشور، با خاطره خوشی به وطن خودشان بازگردند. به‌رغم تلاش برخی از رسانه‌های خارجی برای محدودکردن کمک‌های مردمی به قوم بلوچ، کمک‌های مردمی محدود به یک قوم یا مذهب خاصی نبود.

تسهیل شرایط بازگشت مهاجران افغانستان، موجب شد کنسول افغانستان در زاهدان در حاشیه فرایند بازگشت اتباع از مرز میلک، از مقامات ایرانی قدردانی کند.

اهالی سیستان‌وبلوچستان و حتی ملت ایران، نگران وضع تحصیل و آینده دختران و زنان افغانستانی هستند. قوانینی که برخلاف حقوق بشر و صرفاً بر مبنای قرائت طالبان از اسلام درباره دختران و زنان وضع شده است، دل هر انسان آزاده‌ای را آزرده می‌کند.

برخی از رسانه‌های خارج از کشور و برخی از اشخاص و رسانه‌های داخلی با اهداف سیاسی سعی می‌کنند که با سیاه‌نمایی، نحوه خدمات‌دهی به اتباع را زیر سؤال ببرند و یا اینکه به‌گونه‌ای القا کنند که به مهاجران سخت گذشته و یا به‌اجبار و تضییع حقوق مهاجران ساکنان ایران شامل ودیعه مسکن و… به کشور خودشان بازمی‌گردند، این مباحث برای فاصله انداختن میان دولت و ملت مطرح می‌شود؛ موضوعی که «اشرف غنی»، رئیس‌جمهوری فراری این کشور با «اجنبی» خواندن ایرانی‌ها در آیین بهره‌برداری بند کمال‌خان، تشدید کرد. برخی مهاجران در زمین این رسانه‌ها بازی می‌کنند، اما پاسخ‌های برخی از مهاجران، بازی این رسانه‌ها را خراب می‌کند.

روزانه حدود ۳۰۰ دستگاه خاور، کامیون و تریلی، اسباب منزل اتباع افغانستان را از طریق پل ابریشم مرز میلک به ولایت نیمروز افغانستان منتقل می‌کنند.

در تمامی کشورها، پناهجویان در اردوگاه‌هایی با شرایط اسفناک اسکان داده می‌شوند و مشخص نیست که درخواست اقامت آنها تأیید شود یا خیر، اما پناهجویان افغانستانی در بدو ورود، وارد شهرها شدند؛ به‌نظر می‌رسد اتباع غیرمجاز در ایران، شرایط زندگی بهتری نسبت به سایر کشورها داشتند.