اتاق ایران با انتشار گزارشی از سلسله‌گزارش‌های «پایش تحولات تجارت جهانی»، مجموعه‌ای از تحولات اخیر در سه‌لایه جهانی و منطقه‌ای محیط ژئواکونومیک ایران را ارائه و آخرین روندها و پیش‌بینی‌های اقتصادی تهیه‌شده توسط نهادهای اقتصادی بین‌المللی را واکاوی کرد.

براساس این گزارش، در تحولات جهانی آمریکا و چین با امضای توافقنامه‌ای مهم در لندن، گامی بلند برای کاهش تنش‌های تجاری برداشتند. این توافقنامه، که حاصل ماه‌ها مذاکره در ژنو و پکن است، نقشه راهی مرحله‌ای برای بازسازی روابط تجاری، تسهیل کنترل‌های صادراتی و تضمین رعایت مقررات در زنجیره‌های تأمین حیاتی ترسیم می‌کند. در قلب این توافق، تعهد چین به ازسرگیری صادرات عناصر نادر خاکی به ایالات متحده قرار دارد؛ اقدامی که برای احیای صنایعی همچون هوافضا، انرژی پاک و الکترونیک پیشرفته در آمریکا حیاتی تلقی می‌شود. برای چین، این توافق دسترسی مجدد به بازار ایالات متحده و کاهش تهدید تحریم‌های تجاری را به‌همراه دارد و جایگاه پکن را در مذاکرات اصلاح ساختار سازمان تجارت جهانی و توافقنامه‌های منطقه‌ای تقویت می‌کند.

رکود در روسیه

وزیر توسعه اقتصادی روسیه هشدار داد اقتصاد این کشور در آستانه ورود به رکود قرار دارد. او با اشاره به نشانه‌های کاهش سرعت رشد اقتصادی بیان کرد: «براساس شاخص‌های کنونی و فضای روانی کسب‌وکار، به‌نظر می‌رسد در آستانه رکود هستیم». این اظهارات درحالی مطرح می‌شود که اقتصاد روسیه از سال ۲۰۲۲، با تشدید جنگ اوکراین و اعمال تحریم‌های گسترده غرب، تحت فشار شدیدی قرار گرفته است. با وجود این چالش‌ها، اقتصاد این کشور در دو سال اخیر عملکردی فراتر از انتظار داشته است.

همچنین رئیس کمیسیون اروپا، اعلام کرد اتحادیه اروپا پیشنهاد مکتوب جدیدی از دولت ایالات متحده برای توافق تجاری دریافت کرده است. این پیشنهاد گامی کلیدی در مذاکرات جاری برای جلوگیری از اعمال موج جدید تعرفه‌های است که قرار است از ۹ ژوئیه اجرایی شوند. او بدون افشای جزئیات پیشنهاد، تأکید کرد «همه گزینه‌ها روی میز است»، از جمله ادامه مذاکرات یا اعمال اقدامات تلافی‌جویانه، بسته به نتیجه بررسی‌ها.

جهش‌های ترکیه

در تحولات منطقه شرکت سعودی آکوا پاور قصد دارد دو نیروگاه خورشیدی بزرگ، هر یک با ظرفیت یک گیگاوات، در ترکیه احداث کند. این پروژه بخشی از برنامه گسترده این شرکت برای سرمایه‌گذاری چندمیلیارد دلاری در بخش انرژی‌های تجدیدپذیر ترکیه است. وزیر انرژی و منابع‌طبیعی ترکیه اعلام کرد مذاکرات نهایی برای امضای قرارداد این دو نیروگاه در جریان است.

او همچنین از گفت‌وگوهای هم‌زمان برای اجرای پروژه‌های خورشیدی دیگر با ظرفیت کلی سه گیگاوات خبر داد. این طرح‌ها در راستای هدف راهبردی دولت ترکیه برای افزایش ظرفیت انرژی تجدیدپذیر به ۱۲۰ گیگاوات تا سال ۲۰۳۵ تعریف شده‌اند.

عمان با تصویب قانون مالیات بر درآمد افراد، به نخستین عضو شورای همکاری خلیج‌فارس تبدیل شد که مالیات مستقیم بر اشخاص حقیقی اعمال می‌کند. این قانون از ابتدای سال ۲۰۲۸ لازم‌الاجرا خواهد بود و افرادی را شامل می‌شود که درآمد سالانه آنها از ۱۰۹ هزار دلار فراتر رود. قانون جدید نرخ پایه مالیاتی پنج درصد را برای درآمدهای بالای آستانه تعیین کرده است. مدیر پروژه مالیات بر درآمد افراد در دستگاه مالیاتی عمان، اعلام کرد سقف معافیت مالیاتی این قانون از بالاترین سطوح جهانی است، به‌گونه‌ای‌که ۹۹ درصد شهروندان و مقیمان از پرداخت آن معاف خواهند بود. او این اقدام را ابزاری کلیدی برای تأمین مالی پایدار در بلندمدت توصیف کرد.

وخامت کسب‌وکار

براساس آخرین داده‌های اتحادیه اتاق‌ها و بورس‌های کالای ترکیه، تعداد شرکت‌های تعطیل‌شده در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۵ نسبت به دوره مشابه سال قبل بیش از ۱۲ درصد افزایش یافته است. در این بازه زمانی، بیش از ۱۱ هزار شرکت در سراسر ترکیه فعالیت خود را متوقف کرده‌اند، درحالی‌که ثبت شرکت‌های جدید با کاهشی حدود سه درصد مواجه بوده است. این آمار نشان‌دهنده وخامت محیط کسب‌وکار در ترکیه و تشدید فشارهای اقتصادی بر بخش‌های تولیدی و خدماتی است. شاخص نسبت تعطیلی به تأسیس شرکت‌ها از ۲۱.۷ درصد در سال ۲۰۲۴ به ۲۵.۱ درصد در سال جاری افزایش یافته است که حاکی از کاهش پویایی اقتصادی و افت خالص تعداد شرکت‌های فعال است.

در پژوهش‌های تازه گزارش چشم‌انداز تجارت جهانی منتشرشده توسط وزارت تجارت و بازرگانی بریتانیا، در برهه‌ای از تحولات ژئوپولیتیکی، اقتصادی و فناورانه چشمگیر تهیه‌ شده است. این گزارش تلاش دارد مسیر تحول تولید ناخالص داخلی و تجارت جهانی را تا افق ۲۰۵۰ ترسیم کند و درعین‌حال، پیچیدگی‌های ناشی از شوک‌های کوتاه‌مدت، نظیر تنش‌های تعرفه‌ای، تغییرات جمعیتی و نوسانات سیاستی را نیز تحلیل کند.

 در شرایطی که پویایی‌های جهان به‌سرعت در حال تغییر است، این گزارش چارچوبی تحلیلی ارائه می‌دهد که مبتنی‌بر داده‌های نهادهایی همچون صندوق بین‌المللی پول و دفتر مسئولیت بودجه بریتانیا است و تمرکز آن بر نیروهای ساختاری تأثیرگذار بر رشد اقتصادی بلندمدت، مانند جمعیت، بهره‌وری، فناوری و پیوندهای تجاری است. این سند همچنین تلاش می‌کند فرصت‌ها و مخاطراتی را که کشورهای توسعه‌یافته و نوظهور در آینده تجربه خواهند کرد، شناسایی کند و به سیاستگذاران و فعالان اقتصادی، ابزاری تحلیلی برای تصمیم‌گیری بهتر ارائه دهد.

رشد ناشی از واردات

گزارش شاخص تجارت کالایی منتشرشده در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ توسط دبیرخانه سازمان تجارت جهانی، به‌عنوان یک شاخص پیش‌نگر ترکیبی، مسیر کوتاه‌مدت تجارت کالایی را پیش از انتشار آمار رسمی نشان می‌دهد. نسخه کنونی شاخص که عدد ۱۰۳.۵ را در آوریل ۲۰۲۵ نشان می‌دهد، رشد چشمگیر حجم تجارت را در سه‌ماهه نخست سال منعکس می‌کند، رشدی که به‌احتمال زیاد ناشی از واردکنندگانی است که پیش از اجرای تعرفه‌های جدید، اقدام به پیش‌خرید کالا کرده‌اند.