چالش‌های زیرساختی و تأسیسات ناهماهنگ

یکی از موانع اصلی در مسیر ثبت جهانی ابیانه، وجود تأسیسات خدماتی نامتناسب با بافت تاریخی روستاست. از کابل‌های برق و تلفن گرفته تا علمک‌های گاز و دیگر تجهیزات که چهره روستا را مخدوش کرده‌اند. این مسئله مورد انتقاد کارشناسان میراث فرهنگی قرار گرفته و به‌عنوان یکی از دلایل اصلی توقف روند ثبت جهانی معرفی شده است. «سید احمد نجیبی»، مدیر پایگاه میراث‌فرهنگی ابیانه، معتقد است: «این تأسیسات بدون در نظر گرفتن هویت تاریخی روستا اجرا شده‌اند و باید در اسرع وقت اصلاح شوند.» او می‌گوید: «بافت سنتی ابیانه به‌دلیل ساختار معماری منحصربه‌فرد خود شهرت جهانی دارد. اما امروزه شاهد هستیم که وجود تأسیسات مدرن بدون طراحی مناسب، جلوه بصری این روستا را از بین برده است. کابل‌های برق و تلفن که در سراسر کوچه‌های باریک این روستا کشیده شده‌اند، به‌هیچ‌عنوان با فضای تاریخی آن هم‌خوانی ندارند و این موضوع در بررسی‌های کارشناسان یونسکو نیز مطرح شده است.»

نجیبی با اشاره به اقدامات صورت‌گرفته برای رفع این مشکل افزود: «ما بارها پیشنهاد داده‌ایم این تأسیسات به‌شکل زیرزمینی طراحی و اجرا شوند تا هویت منظری روستا حفظ شود. اما به‌دلیل هزینه‌های بالا، هنوز اقدام مؤثری در این زمینه صورت نگرفته است. اگر این روند ادامه پیدا کند، ممکن است روستای ابیانه شانس خود را برای ثبت در یونسکو از دست بدهد.»

دیدگاه مردم محلی درباره ثبت جهانی ابیانه

«حسن رضایی»، یکی از ساکنان قدیمی ابیانه، به مشکلات روستا اشاره کرد و گفت: «ما همیشه در ابیانه سعی کرده‌ایم بافت تاریخی روستا را حفظ کنیم. اما باوجوداین، تغییراتی که در سطح ابیانه اتفاق می‌افتد، ممکن است در بلندمدت اثر منفی روی هویت فرهنگی روستا بگذارد. من نگران این هستم که اگر این تغییرات بدون برنامه‌ریزی و نظارت دقیق صورت بگیرند، ابیانه دیگر آن روستای زیبای تاریخی که می‌شناسیم، نباشد.» او همچنین می‌گوید: «بااین‌حال، به ثبت جهانی ابیانه امید دارم و امیدوارم مشکلات ساخت‌وسازها حل شود و مردم محلی نیز بیشتر با برنامه‌های میراث فرهنگی همکاری کنند. این برای آینده روستا ضروری است.»

نگرانی‌های فعالان گردشگری و میراث فرهنگی در ابیانه

«محسن کاظمی»، فعال گردشگری و مشاور فرهنگی، درباره تأثیر ثبت جهانی ابیانه می‌گوید: «ثبت جهانی ابیانه می‌تواند موجب افزایش حضور گردشگران داخلی و خارجی در این روستا شود. این امر نه‌تنها به اقتصاد محلی کمک می‌کند بلکه موجب می‌شود مردم محلی نیز از مزایای توسعه پایدار گردشگری بهره‌مند شوند. بااین‌حال، چالش‌های زیرساختی و مدیریت منابع باید پیش از ثبت جهانی به‌طور جدی حل شود.» او همچنین تأکید کرد: «یکی از بزرگترین مشکلات، نبود زیرساخت‌های لازم برای پذیرش گردشگران است. خدماتی مانند اقامتگاه‌ها، پارکینگ‌ها و حتی سرویس‌های بهداشتی باید ارتقا پیدا کنند تا گردشگران با مشکلات کمتری مواجه شوند. این مسئله باید در اولویت قرار گیرد تا ثبت جهانی ابیانه به یک فرصت برای همه تبدیل شود»

چالش‌ها و مشکلات اجتماعی در مسیر ثبت جهانی ابیانه

«امیر کرم‌زاده»، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان اصفهان، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره مشکلات ثبت جهانی ابیانه گفت: «پرونده این روستا چندین‌بار برای ثبت جهانی ارسال شده، اما هر بار به‌دلیل برخی نواقص بازگردانده شده است. یکی از مهمترین الزامات برای ثبت، کاهش مداخلات در بافت تاریخی است. یعنی اگر در بخش‌هایی از روستا مداخلاتی در ساخت‌وسازها انجام شده است، باید اصلاح شود و ساختار کلی روستا به حالت اولیه بازگردد. استانداردهای خاصی برای ثبت جهانی وجود دارد که باید رعایت شود. البته من فکر نمی‌کنم روند ثبت ابیانه مشکل خاصی داشته باشد؛ بیشتر بحث برگزاری جلسات، اصلاح برخی موارد و تکمیل پرونده مطرح است که ما نیز با جدیت پیگیری می‌کنیم تا این امر هرچه سریع‌تر محقق شود.»

کرم‌زاده در پاسخ به این سؤال که چرا روند ثبت جهانی ابیانه تاکنون به طول انجامیده است، گفت: «یکی از مشکلاتی که باعث تأخیر در این روند شده، حجم زیاد پرونده‌های ثبت جهانی و محدودیت در برگزاری جلسات است. بسیاری از پرونده‌ها در نوبت بررسی قرار دارند و این فرایند زمان‌بر است. اما از نظر تکمیل مدارک، خوشبختانه پرونده ابیانه در وضعیت مطلوبی قرار دارد و ما نیز در تلاش هستیم که روند بررسی آن را تسریع کنیم.»

مدیرکل میراث‌‌فرهنگی استان اصفهان در ادامه درباره چالش‌های معماری و مداخلات گفت: «هرگونه تغییر یا مداخله‌ای که در حوزه معماری روستا انجام شود، می‌تواند روند ثبت را کندتر کند. این مداخلات می‌تواند شامل ساخت‌وسازهای جدید، ناهماهنگی در بازسازی‌ها و حتی نصب تأسیسات خدماتی باشد. هدف این است که تا حد ممکن، این تغییرات کاهش یابد و هماهنگ با هویت تاریخی روستا انجام شود. البته خوشبختانه مشکل جدی و غیرقابل‌حل در این زمینه وجود ندارد و تلاش می‌کنیم در سریع‌ترین زمان ممکن، شرایط لازم را برای تکمیل فرایند ثبت فراهم کنیم.»

او در مورد مشکلات اجتماعی که در مسیر ثبت جهانی وجود دارد، توضیح داد: «در این مدت، مشکلات اجتماعی به‌ویژه در روستا وجود داشته است. برخی از مردم به‌دلیل نگرانی‌های اقتصادی و اجتماعی، مخالف ثبت جهانی هستند. این نگرانی‌ها باید با اطلاع‌رسانی و توضیحات دقیق برطرف شود. ما به‌عنوان مسئولان میراث فرهنگی، باید این مسائل را مدیریت کنیم و مردم را در جریان فرایند ثبت جهانی قرار دهیم تا درنهایت به یک توافق جامع برسیم.»

چشم‌انداز و راهکارهای ثبت جهانی ابیانه

باتوجه‌به موانع موجود در مسیر ثبت جهانی، ابیانه هنوز هم در آستانه ورود به فهرست جهانی قرار دارد. رسیدن به این هدف نیازمند رفع مشکلات زیرساختی، اصلاح مداخلات در بافت تاریخی و جلب همکاری جامعه محلی است. علاوه‌براین، توجه به منافع مردم و تضمین حفظ هویت روستا در میان افزایش گردشگری، یکی از چالش‌های اصلی در این مسیر است. همکاری نزدیک میان مسئولان، کارشناسان و ساکنان ابیانه می‌تواند راه را برای تحقق این هدف هموار کند و روستای تاریخی ابیانه را در نقشه جهانی ثبت کند.