سفری ۱۵۰ساله به بشاگرد

 در ابتدای جلسه، «بهاره محبت‌لو»، مدیر مجموعه اتحادیه از تاریخچه آن گفت که متعلق به امین‌السلطان، صدر اعظم ناصرالدین‌شاه قاجار بوده و بعدها اتحادیه که صراف تبریزی بود این خانه را از وراث امین‌السلطان خریداری کرد. در سال‌های اخیر خطر نابودی این خانه وجود داشت که خوشبختانه میراث فرهنگی آن را از خانواده اتحادیه خریداری کرد و امروز در حال مرمت و بهره‌برداری است.

خانه اتحادیه، روزگاران پرماجرایی داشته؛ از پذیرایی عصرانه از ناصرالدین‌شاه‌قاجار تا آتش‌سوزی در کودتای ۲۸ مرداد، از لوکیشن سریال دایی جان ناپلئون تا امروز. خانه اتحادیه در دل پرهیاهوی مرکز شهر و خیابان شلوغ و پررفت آمد لاله زار، مثل یک پناهگاه، مهمانانش را به آغوش امنش می‌خواند.

روایتی از سفر کارمند انگلیسی

بعد از معرفی خانه اتحادیه، سفرنامه‌خوانی قدیریان آغاز شد. کتاب بلوچستان نکاویده، روایت سفر کارمند انگلیسی  بازنشسته تلگراف است که هفت سال در جاسک خدمت می‌کند و به لهجه بلوچی آشناست. بعد از دوره خدمتش تصمیم می‌گیرد به بشاگرد سفر کند. منطقه‌ای که به علت راه‌های سخت دسترسی در دل کوه‌های مکران، مثل معمای حل نشده‌ای، ذهن فلویر انگلیسی را درگیر کرده بود. فلویر با همراهی ملازمش و راهنمای محلی سوار بر الاغ به منطقه سفر کرد. از مشاهداتش می‌توان درباره خرید و فروش و معاملات مردم، از جمله تجارت منطقه جاسک با عمان به وسیله کشتی، کاشت وسیع برنج در منطقه بِنِت، ویژگی‌های فرهنگی مثل خونریزی‌های زنجیره‌ای برای انتقام و خون‌خواهی بین طوایف و بسیاری دیگر را نام برد.

موضوعی که قدیریان به آن اشاره کرد، مقایسه روایت ۱۵۰ سال پیش کتاب از این منطقه است که با خارج از کشور تجارت داشته با روایت معاصر کتاب «سرگذشت یک سرباز» نوشته سیدمهدی طباطبایی که مردم منطقه را به قدری محروم توصیف کرده که در مقابل خودروی تویوتا، علوفه گذاشته‌اند و ادعا کرده که ما این منطقه محروم را کشف کردیم، حال آنکه آنها در گذشته‌ای دور دارای سیستم تجارت و حکومت بودند و مدارک مکتوب برای آن موجود است.

منطقه ای که محروم شد

تغییر در سبک زندگی مردم، گاهی به جای توانمند‌سازی آنها، منجر به تولید فقر و وابستگی آنها می‌شود. مثال دیگر در این زمینه خانه‌های کپری است. این خانه‌ها، مختص به سبک زندگی کوچ‌نشینی بوده و است که امکان انتقال سریع برای کوچ را مهیا کند و بر اساس‌ دانش اقلیم ساخته می‌شود. قدیریان در ادامه گفت، ما توسعه را به‌صورت توسعه ساخت خانه‌های بلوکی می‌بینیم. حتی در کشاورزی هم دخل و تصرف می‌کنیم. در روستایی که امکان تولید همه چیز وجود دارد، ما به فکر توانمندسازی مردم نیستیم.

بازبینی سفرنامه‌ها، واکاوی گذشته

مهدی گوهری نیز در انتهای جلسه، بر لزوم بازبینی سفرنامه‌ها تأکید کرد. براین‌اساس که آنها اطلاعات دقیقی از مناطق مختلف درگذشته به ما می‌دهند، طوری‌که در بسیاری امور به‌صورت مستدل، می‌توان یک منطقه را درگذشته واکاوی کرد. در حالی‌که امروزه باوجود وسایل ارتباط‌جمعی، دوربین و غیره باز با اطلاعات اشتباه و بعضاً دروغ مواجه می‌شویم. سفرنامه‌ها توجه ما را به مناطقی جلب می‌کنند که پیش از آن به آنها توجه نداشتیم.