جزیره ابوموسی به‌دلایل متعددی از جمله زمین‌شناسی برای ایران مهم است؛ موقعیت آن و پتانسیل منابع نفت و گاز نیز به اهمیت آن افزوده است. در خلیج‌فارس و در نزدیکی ورودی تنگه هرمز در فلات قاره ایران در آب‌های سرزمینی این جزیره صخره‌های مرجانی سالم و اکوسیستم‌های ساحلی دست‌نخورده‌ ابوموسی از ذخایر مهم زیستی دریایی ایران است. نمک ابوموسی با ریخت حلقه‌مانند شکل گرفته است و تکامل ساختارهای نمکی در سه مرحله شکل‌گیری تپه، گنبد و پس از گنبد رخ داده است. در حوضه‌های حاوی نمک، زمین‌ساخت نمکی تشکیل می‌شود و می‌تواند توزیع مخازن و تله‌های نفتی هیدروکربنی را کنترل کند. ناودیس‌ها و توالی‌های رسوبی گوه‌ای‌شکل پیرامون ساختارهای  نمکی ابوموسی ناشی از نحوه رسوب‌گذاری را نشان می‌دهد. زمانی که توده نمکی بالا می‌آید، گنبد نمکی (دیاپیر) شکل می‌گیرد که با مشاهدات جریان نمک در سایر نواحی دیاپیری دنیا نیز منطبق است. ابوموسی در نزدیکی مرزهای زمین‌ساختی فعال لرزه‌زا با ساختارهای پیچیده زمین‌شناختی به‌دلیل  برخورد ورقه‌های عربی و ایران مشخص می‌شود. این محدوده برخورد مرز یک پهنه لرزه‌ااست. این جزیره لرزه‌هایی را از رویدادهای لرزه‌ای بزرگتر که در فراساحل یا در سرزمین اصلی ایران رخ می‌دهند، احساس کرده است. ارزیابی خطر زلزله برای جزیره ابوموسی شامل ارزیابی پتانسیل لرزش زمین و خطرات ثانویه مانند سونامی یا ناشی از فعالیت لرزه‌ای است. ایستگاه لرزه‌نگاری ابوموسی به‌زودی در محل این جزیره از سوی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی و مهندسی زلزله افتتاح خواهد شد.

مساحت جزیره تقریباً ۱۲ کیلومترمربع است و ویژگی‌های جغرافیایی منحصر‌به‌فرد آن از جمله زمین‌های ناهموار، سواحل شنی و تنوع‌زیستی دریایی غنی است. ابوموسی به‌عنوان یک ژئوپارک،   زمین‌شناسی منحصربه‌فردی را به نمایش می‌گذارد که شامل سنگ‌های رسوبی است که در طی میلیون‌ها سال تشکیل شده‌اند، نواحی ساحلی انواع سنگ‌ها و سازندهای مختلفی را نشان می‌دهند که هم توسط فرآیندهای طبیعی و هم فعالیت‌های انسانی شکل گرفته‌اند. این تنوع زمین‌شناختی آن را به مکانی ایده‌آل برای ژئوتوریسم تبدیل می‌کند، جایی که بازدیدکنندگان می‌توانند به کاوش و یادگیری در مورد فرایندهای زمین بپردازند. جزیره ابوموسی زیستگاه انواع اکوسیستم‌ها از جمله تالاب‌های ساحلی، صخره‌های مرجانی و زیستگاه‌های زمینی است. پتانسیل اکولوژیکی جزیره برای اکوتوریسم ناشی از اکوسیستم‌های متنوع، میراث فرهنگی و موقعیت راهبردی آن است. یکی از پتانسیل‌های اولیه اکولوژیکی جزیره ابوموسی در تنوع‌زیستی غنی آن نهفته است. این جزیره به‌عنوان یک اکوپارک زیستگاه گونه‌های مختلف گیاهی و جانوری است که برخی از آنها بومی منطقه هستند. مناطق ساحلی دارای حرا، صخره‌های مرجانی و بسترهای علف دریایی هستند که زیستگاه‌های حیاتی را برای گونه‌های دریایی متعددی فراهم می‌کنند. آب‌های اطراف جزیره ابوموسی مملو از  جانداران است. صخره‌های مرجانی به‌عنوان زیستگاه گونه‌های ماهی مانند هامور، اسنایپر و انواع مختلف ماهی هامور است. این صخره‌ها همچنین زیستگاه بی‌مهرگانی مانند جوجه‌تیغی دریایی و ستاره دریایی حمایت می‌کنند. وجود این اکوسیستم‌ها نه‌تنها به تعادل اکولوژیکی کمک می‌کند بلکه فرصت‌هایی را برای فعالیت‌هایی مانند غواصی فراهم می‌کند. اکوسیستم‌های محیط خشکی جزیره شامل مناظر خشک با درختچه‌ها و علف‌های سازگار با آب‌وهوای محلی است. پرنده‌نگری می‌تواند یک جاذبه مهم باشد؛ زیرا پرندگان مهاجر اغلب در طول سفرهای فصلی خود در جزیره توقف می‌کنند.

جزیره ابوموسی علاوه‌بر زیبایی طبیعی، دارای اهمیت تاریخی با بقایای تمدن‌های باستانی و جوامع سنتی ماهیگیری است که می‌تواند گردشگران علاقه‌مند به اکوتوریسم فرهنگی را جذب کند. پتانسیل اکوتوریسم در جزیره ابوموسی را می‌توان از طریق چندین مسیر مورد بررسی قرار داد: گردشگری  طبیعت: فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی، تماشای پرندگان و غواصی را می‌توان در بسته‌های اکوتوریسم ساختاری توسعه داد که زیبایی طبیعی جزیره را برجسته می‌کند و درعین‌حال، تلاش‌های حفاظتی را ترویج می‌کند. اجرای شیوه‌های گردشگری پایدار در حفظ اکوسیستم‌های ظریف جزیره بسیار مهم خواهد بود. این شامل آموزش بازدیدکنندگان در مورد حفظ محیط‌زیست و رفتارهای گردشگری مسئولانه است. مشارکت جامعه محلی در ابتکارات گردشگری می‌تواند منافع اقتصادی را افزایش دهد و درعین‌حال، تضمین کند که سنت‌های فرهنگی محترم و حفظ می‌شوند. برنامه‌های پژوهشی با هدف مطالعه تنوع‌زیستی محلی دانشمندان و گردشگران آگاه به محیط‌زیست را جذب می‌کند و درعین‌حال، به تلاش‌های حفاظتی کمک می‌کند. برای حمایت از رشد اکوتوریسم، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌هایی مانند اقامتگاه‌های سازگار با محیط‌زیست، مراکز بازدید و توسعه گزینه‌های گشت‌و‌گذار و حمل‌ونقل ضروری است.

درحالی‌که فرصت‌های قابل‌توجهی برای اکوتوریسم در جزیره ابوموسی وجود دارد، چندین چالش باید مورد توجه قرار گیرد. آلودگی از خطوط کشتیرانی مجاور خطری برای زندگی دریایی ایجاد می‌کند. بنابراین، باید اقداماتی برای کاهش این اثرات انجام شود. مدیریت پایدار منابع طبیعی برای جلوگیری از بهره‌برداری بیش‌از‌حد به‌دلیل افزایش فعالیت گردشگران نیز ضروری است. افزایش آگاهی در مورد اهمیت حفظ زیستگاه‌های طبیعی و میراث فرهنگی در میان گردشگران برای پایداری طولانی‌مدت حیاتی است.

 جزیره ابوموسی پتانسیل‌های محیط‌زیستی قابل‌توجهی دارد که می‌تواند برای توسعه اکوتوریسم از طریق برنامه‌ریزی دقیق و شیوه‌های پایدار با هدف حفاظت از محیط‌های منحصربه‌فرد خود و درعین‌حال ارائه مزایای اقتصادی برای جوامع محلی استفاده شود.