تمامی شهرهای مازندران که با مشکل شدید زباله دست‌وپنجه نرم می‌کنند، در سال‌های گذشته یک‌صدا بر این باور بودند که طبق قانون شهرداری‌ها موظف به جمع‌آوری زباله و انتقال آن به محل انباشت شهرستان هستند و به‌طور حتم این وظیفه وزارت کشور است که مکانی را برای مدیریت پسماند شهرستان معرفی کند. این قانون زمینه‌ای شد که شهرداری‌های این استان سال‌ها به‌بهانه دریافت اعتبارات ملی یا معرفی مکان از سوی وزارت کشور و فرمانداری‌ها در جهت مدیریت پسماند شهر خود چشم در جیب دولت داشته باشند.

شهرداری‌های این استان بر این باور بودند که دولت باید برای تکمیل طرح‌های پسماند این خطه سرمایه‌گذاری کند و در توان شهرداری‌ها نیست که به‌تنهایی این امر را مدیریت کند.

دستگاه زباله‌سوز ساری از جمله طرح‌های کلان مدیریت پسماند مازندران است که از اعتبار دولتی بهره‌مند می‌شود. این طرح همانند یک اژدهای هفت‌سر پول‌های زیادی را بلعیده است، اما همچنان بهره‌برداری از این طرح در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

همه این تعلل‌ها سبب شد دود ابرچالش پسماند به چشم شهرداری‌های مازندران و شهروندان آنها برود و در ماه‌های اخیر برخی از شهرها به‌ناچار ماهانه صدها میلیارد ریال فقط برای حمل زباله به استان‌های همجوار هزینه کنند.

کارشناسان بر این باورند که اگر شهرداری‌ها چشم از جیب دولت بر می‌داشتند و بخشی از هزینه‌های فعلی حمل زباله را در توسعه زیرساخت‌ها سرمایه‌گذاری می‌کردند، به بحران کنونی دچار نمی‌شدند.

نمونه برجسته این تعلل را می‌توان در شهرداری بابل یافت؛ به‌گونه‌ای‌که بعد از اجرای حکم قطعی دادگاه به شماره ۱۴۰۰/۳۸۰۶۱ مورخه ۱۴۰۰/۱۱/۰۵ صادره از شعبه ۲۵ دادگاه تجدیدنظر استان مازندران مبنی‌بر پلمب سایت زباله انجیلسی که ۲۵ سال محل دپوی زباله‌های شهرستان بابل بود، با پادرمیانی رئیس کل دادگستری وقت تا ۱۵ اسفند سال ۱۴۰۲ به شهرداری بابل فرصت داده شد که برای حل این مشکل چاره‌اندیشی کند.

شهرداری بابل همانند ۲۵ سال گذشته مثل شهرداری‌های دیگر که چشم در جیب دولت داشتند، فرصت‌های طلایی را از دست داد و درنهایت در ۹ اردیبهشت اهالی انجیل‌سی بابلکنار با تجمع در ورودی این سایت خواستار اجرای قطعی حکم دادگاه تجدیدنظر شدند و این سایت پلمب شد.

همه این فرصت‌سوزی‌ها سبب شد شهرداری بابل در حال حاضر ماهانه ۱۲۰ میلیارد ریال فقط برای حمل زباله شهر بابل به استان‌های همجوار هزینه کند.

نمونه دیگر از این فرصت‌سوزی‌ها برای شهرداری آمل است که در چندسال اخیر چند رئیس سازمان محیط‌زیست و مدیران ارشد ملی و استانی در محل سایت زباله عمارت حضور یافتند و خواستار جایگزینی مکان دیگر برای سایت زباله عمارت شدند.

در سال‌های گذشته صدایی که از شهرداری آمل در تریبون‌های مختلف شنیده می‌شد، آن بود که معرفی مکان جایگزین عمارت به‌عهده وزارت کشور و فرمانداری است و شهرداری در این بخش وظیفه‌ای ندارد.

اما گویی تاریخ برای آملی‌ها هم تکرار شد و با مصوبه جدید کارگروه پسماند مازندران تعطیلی سایت زباله عمارت آمل قطعی شد و آملی‌ها همانند بابلی‌ها به‌ناچار باید ماهانه صدها میلیارد ریال اعتبار شهرداری شهر خود را که بایست برای رفاه شهروندان هزینه شود، فقط خرج حمل زباله کند.

کارشناسان محیط‌زیست بر این باورند که مشکل پسماند مازندران باید به‌صورت تجمیعی و با سرمایه‌گذاری‌های بخش خصوصی و حمایت‌های شهرداری در مسیر گره‌گشایی قرار گیرد. در غیر این صورت، صدها میلیارد ریال پول شهروندان فقط خرج هزینه حمل زباله خواهد شد.

در این پیوند معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری مازندران اعلام کرد: شهرداری‌هایی که مشکل پسماند دارند، اولویت اول آنها حل مشکل پسماند باشد و به‌غیر از این امر مأموریت فوری دیگری ندارند.

«عبدالرضا دادبود» گفت: شهرهای که مشکل حاد پسماند دارند، حتی اگر همه اعتبارهای عمرانی شهرداری‌ها برای حل و مدیریت این مشکل هزینه شود، این مهم باید در دستورکار باشد.

او با بیان این مطلب که اعتبارات دولتی به‌اندازه‌ای نیست که مشکل پسماند همه شهرهای مازندران را برطرف کند، افزود: شهرداری‌ها باید با جذب سرمایه‌گذار بخش خصوصی و بهره‌مندی از اعتبارهای داخلی پسماند شهر خود را مدیریت کنند.

دادبود ادامه داد: بعد از تعطیلی سایت زباله عمارت آمل شهرداری این شهر باید در کوتاه‌مدت همانند بابل زباله‌ها را به خارج از استان منتقل کند.

معاون عمرانی استانداری مازندران ادامه داد: مشکل پسماند در برخی از شهرها به مرحله‌ای از چالش رسیده که دیگر جای هیچ فرصت‌سوزی‌ای نیست.

او با بیان اینکه حدود یک میلیون نفر از آب شرب سد دردست‌ساخت هراز بهره‌مند خواهند شد، ادامه داد: اراضی شالیزاری گسترده‌ای باید از آب هراز بهره‌مند شوند و نباید اجازه داد این آب آلوده شود.

این مقام مسئول گفت: بعد از تعطیلی سایت زباله عمارت کارشناسان آب‌منطقه‌ای مطالعات علمی و فنی خود را برای به‌روزرسانی طرح آغاز می‌کنند.

معاون عمرانی استاندار مازندران گفت: در شرایط فعلی خطر ریزش گسترده در کمین سایت زباله عمارت است و در سال گذشته هم دچار آتش‌سوزی گسترده شد.

زباله‌های تولیدشده مازندران در ۲۷ نقطه از مناطق جنگلی، ساحلی و حاشیه رودخانه‌ها دفن می‌شود و این وضعیت عامل تهدیدکننده بهداشت عمومی، سلامت مردم است و خسارت‌های جبران‌ناپذیری به محیط‌زیست وارد می‌کند؛ به‌گونه‌ای که این وضعیت نگرانی خیلی از حامیان محیط‌زیست این خطه شمالی را برانگیخته است.

حدود ۷۵ درصد زباله‌های تولیدی در شمال کشور به‌ویژه خطه مازندران تر و بقیه خشک است و در این میان حدود ۱۷ تا ۲۰ درصد آن غیرارزشمند و یا به‌عبارتی پسماند است و تنها نقش کلیدی نیروگاه زباله‌سوز امحای این زباله‌های آسیب‌رسان است.

هم‌اکنون روزانه به‌طور میانگین چهار هزار تن و در فصول گردشگری دو برابر این مقدار زباله در مازندران تولید می‌شود، به‌طوری‌که سرانه تولید زباله استاندارد مقدار ۳۵۰ گرم است و این میزان در مازندران حدود ۸۰۰ گرم است.