تأمین‌نشدن حقابه؛ عامل اصلی پدیده گرد و غبار

به گزارش پیام ما از وزارت جهاد کشاورزی، حسن وحید روز دوشنبه با اشاره به چالش‌های ناشی از کم‌آبی و بیابان‌زایی در کشور اظهار کرد: تمرکز صرف بر حکمرانی آب، بدون مدیریت یکپارچه سرزمین، نمی‌تواند مشکلات زیست‌محیطی و روند بیابانی شدن اراضی را برطرف کند.

وی افزود: یکی از مهم‌ترین عوامل بیابانی شدن اراضی، مدیریت نادرست منابع آب است. هر زمان که حقابه‌های محیط زیستی، دشت‌های سیلابی، تالاب‌ها و دریاچه‌ها تأمین نشود، پوشش گیاهی از بین می‌رود و زمینه برای گسترش بیابان‌زایی و شکل‌گیری کانون‌های گرد و غبار فراهم می‌شود.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به نقش مداخلات انسانی در تشدید این روند تصریح کرد: سدسازی‌های گسترده و برداشت بی‌رویه آب از چاه‌های کشاورزی از عوامل اصلی گسترش بیابان‌زایی در کشور هستند.

وحید ادامه داد: اکنون بیش از ۹۰۰ هزار هکتار از کانون‌های گرد و غبار ایران در مناطقی قرار دارند که دریاچه‌ها و تالاب‌های آن‌ها، از جمله هامون و جازموریان، خشک شده‌اند.

ضرورت مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز به‌جای حکمرانی صرف آب

وی با بیان اینکه خشکسالی و کاهش بارندگی نیز در روند بیابان‌زایی بی‌تأثیر نیست، گفت: در بسیاری از حوزه‌های آبخیز، سدها در بالادست احداث شده‌اند، اما حقابه پایین‌دست و تالاب‌ها به اندازه کافی تأمین نشده و همین مسئله به بروز بحران گرد و غبار در استان‌هایی مانند خوزستان انجامیده است.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور بر ضرورت تغییر رویکرد در مدیریت منابع طبیعی تأکید کرد و افزود: کشور به مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز نیاز دارد؛ به گونه‌ای که همه دستگاه‌های مسئول و تمام عوامل تولید در یک حوزه آبخیز به صورت هماهنگ عمل کنند.

لایحه آبخیزداری و چالش تصویب نهایی

وی اظهار داشت: حوزه آبخیز یک سیستم طبیعی به‌هم‌پیوسته است و تصمیم‌گیری‌های جزیره‌ای در استان‌های بالادست و پایین‌دست، پیامدهای زیست‌محیطی گسترده‌ای به دنبال خواهد داشت. به گفته او، آمایش سرزمین نیز باید بر مبنای مرزهای طبیعی حوزه‌های آبخیز انجام شود، نه صرفاً بر اساس مرزهای سیاسی استان‌ها؛ زیرا توسعه در مناطق بالادست به طور مستقیم بر وضعیت منابع آب، خاک و اکوسیستم‌های پایین‌دست اثر می‌گذارد.

وحید درباره لایحه آبخیزداری نیز گفت: این لایحه با هدف استقرار مدیریت جامع حوزه‌های آبخیز تدوین شده و اگرچه در کارگروه تخصصی به تصویب رسیده است، اما همچنان در انتظار تصویب نهایی در کارگروه ملی قرار دارد.

وی تصریح کرد: اختلاف‌نظرهایی درباره نحوه مدیریت آب و عوامل تولید، روند نهایی شدن این لایحه را با تأخیر روبه‌رو کرده است.

معاون آبخیزداری، مراتع و امور بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با بیان اینکه آب محصول حوزه آبخیز است، افزود: حفظ منابع آب تنها با مدیریت خود آب امکان‌پذیر نیست، بلکه باید خاک، پوشش گیاهی، منابع طبیعی، اراضی کشاورزی و سایر عوامل مؤثر در تولید آب سالم به صورت یکپارچه مدیریت شوند.

وحید تأکید کرد: تنها از مسیر مدیریت جامع سرزمین و حوزه‌های آبخیز می‌توان روند بیابان‌زایی را کنترل کرد و از تشدید بحران‌های زیست‌محیطی در کشور جلوگیری به عمل آورد.