به‌گزارش خبرنگار «پیام ‌ما» ساعت ۱۶ دوشنبه وقتی در سرگز اسفندقه، بارندگی شدید رخ می‌دهد، آب به‌سمت پایین‌دست راه می‌افتد و جریان آب هلیل‌رود هم افزایش پیدا می‌کند. در این هنگام کودکان در کنار مادرانشان، در بستر رودخانهٔ هلیل‌رود بی‌خبر از همه‌جا مشغول آب‌تنی بودند که رودخانه طغیان می‌کند و بچه‌ها و زنان کم‌کم در میان آب گرفتار می‌شوند. «حاج‌علی سیستانی» که در آن لحظه کنار بستر رودخانه نبود و شاهد ماجرا هم نبود، وقتی می‌شنود، خودش را به محل حادثه می‌رساند، به آب می‌زند و دو کودک را نجات می‌دهد. برای نجات کودک سوم می‌رود که زیر پایش خالی می‌شود و موج‌ها هم خودش و هم کودک را می‌برند. حاج‌علی سیستانی حدوداً ۵۵ساله بود و سه سال از عمرش در زندان‌های رژیم بعثی عراق گذشته بود. او خیری گمنام و مورد احترام مردم جیرفت بود. اگرچه سیل غافلگیرانه زندگی این آزادمرد را گرفت، اما رفتار و مسئولیت‌پذیری فراانسانی‌اش برگ برندهٔ جاودانه و همیشگی او شد.

 هشدار هواشناسی برای شهرستان جیرفت نداشتیم

بار اول نیست که اتفاقات طبیعی در استان کرمان مردم را غافلگیر می‌کنند. تقریباً هر سال در هنگام تغییر فصل اتفاقاتی از این دست رخ می‌دهد و گاه، مانند سیل اخیر، با تعدادی کشته این غافلگیری را دردنا‌کتر می‌کند. در چنین مواقعی کمتر پیش می‌آید که ادارات هواشناسی استان کرمان هشدار لازم را به مردم داده باشند.

به‌گزارش ایرنا، «محسن عراقی‌زاده»، مدیرکل هواشناسی استان کرمان، در مورد هشدارهای اعلام‌شدهٔ این اداره گفته است: هشدارهای هواشناسی که از سوی سازمان هواشناسی کشور صادر می‌شود، به‌صورت اتوماتیک به تمامی استان‌ها و مدیریت بحران‌های هر استان ارسال می‌شود و از طریق ما نیز روز یکشنبه هشدار کشوری سازمان هواشناسی به مدیریت بحران استان ارسال شده بود. اما من نمی دانم چه کسی این هشدار را دریافت کرده و چه کسی دریافت نکرده است؛ تمام مستندات آن موجود است. ضمن اینکه همکاران ما در هواشناسی استان به‌استناد همین هشدار کشوری در تمامی خبرگزاری‌ها و رسانه‌ها دربارهٔ بارندگی‌ها مصاحبه و بر بارندگی‌ها تا روز سه‌شنبه در نیمهٔ جنوبی و مرکزی استان اشاره کرده‌اند.

همچنین، بررسی‌های «پیام ما» نشان می‌دهد تا پیش از روز دوشنبه هیچ هشداری مبنی‌بر طغیان رودخانه و بارش باران توسط سازمان هواشناسی استان کرمان صادر نشده است. آخرین اطلاعیه در سایت سازمان هواشناسی استان مربوط به هشدار سطح زرد تا دوشنبه این هفته برای ریزگرد است. در این اطلاعیه هیچ اشاره‌ای به بارش‌های سیل‌آسا نشده و مخاطرات صرفاً مربوط به گردوغبار است. در خبررسانی سازمان هواشناسی به خبرنگاران نیز هیچ هشدار و اطلاعیه‌ای دربارهٔ بارش باران نیست. در این گروه کارشناسان سازمان هواشناسی ذکر کردند که از شنبه تا روز دوشنبه غلظت غبار و کاهش کیفیت هوا پیش‌بینی می‌شود و از سه‌شنبه تا روز جمعه جوی پایدار. پیش‌بینی‌ای که باز در مصاحبه کارشناسان این سازمان با خبرگزاری‌ها تکرار می‌شود و خبرگزاری ایسنا خبری به‌نقل از این سازمان با این تیتر که «هوای کرمان گرم می‌شود» منتشر کرده است. اداره‌کل هواشناسی استان کرمان در دقیقاً در روز حادثه یعنی دوشنبه، ۴ مهرماه، هشداری صادر می‌کند که متن آن چنین است: «افزایش ابر، رگبار باران و وزش تندبادهای لحظه‌ای در روز دوشنبه نیز در استان تداوم خواهد داشت. ازاین‌رو، جاری شدن رواناب به‌صورت نقطه‌ای در برخی از مناطق استان محتمل است.» همانطور که دیده می‌شود در این هشدار هیچ اشاره‌ای به بارش سیل‌آسا و احتمال وقوع سیل در بستر رودخانه‌ٔ هلیل‌رود نشده است و مشخص نیست «جاری شدن رواناب به‌صورت نقطه‌ای محتمل است» به چه معنی‌ای است و برای بیان چه مقصودی به کار رفته است.

 مدیرکل هواشناسی استان کرمان: ما متولی سیل نیستیم!

«محسن عراقی‌زاده»، مدیرکل هواشناسی استان کرمان، در پاسخ به خبرنگاران دربارهٔ مفهوم «جاری شدن رواناب به‌صورت نقطه‌ای محتمل است»، می‌گوید: «درست است که تعریف رواناب و سیل کاملاً متفاوت است، ولی ما متولی سیل نیستیم. پایش سیل با آب‌منطقه‌ای است. تنها اعلام بارندگی و میزان آن با هواشناسی است.» عدم پذیرش مسئولیت این اداره وقتی غامض‌تر و عجیب‌تر می‌شود که این مدیرکل می‌گوید: «هشدار هواشناسی سطح زرد در اشاره به سیل اخیر در جیرفت روز یکشنبه، ۸ مهرماه، به‌صورت کشوری توسط سازمان هواشناسی صادر شده بود.» و همانطور که او این هشدار را توصیف کرد، هشدار کشوری سازمان هواشناسی چنین بود: «در این هشدار برای روز دوشنبه، ۹ مهرماه، به بارندگی در ارتفاعات مازندران و شرق گیلان، تهران، البرز، قم، قزوین، همدان، مرکزی، زنجان، کردستان، جنوب آذربایجان‌غربی، شمال کرمانشاه، نیمهٔ شرقی لرستان، شمال‌غرب سمنان، شمال‌شرق خوزستان، هرمزگان و ارتفاعات در جنوب و مرکز کرمان اشاره شده بود.»

واضح است که چنین هشداری نمی‌تواند برای کشاورزانی که از آب هلیل‌رود استفاده روزمره می‌کنند، آگاهی‌دهنده باشد. علاوه‌براین که محل حادثه‌ای که منجر به فوت ۱۵ نفر شد، نه در ارتفاعات که در دشت واقع بود.

مدیرکل هواشناسی استان کرمان در مورد ارسال پیامک هشدار نیز گفته است معمولاً برای هشدارهای سطح زرد پیامک ارسال نمی‌شود، وقتی سطح هشدار بالاتر می‌رود در هشدارهای سطح نارنجی و قرمز ضمن ارسال پیامک، جلساتی نیز برگزار می‌شود. البته این قانون برای سازمان هواشناسی کشوری هم وجود دارد و برای هشدار سطح زرد پیامک ارسال نمی‌شود؛ تنها برای مدیریت بحران‌ها این هشدار را ارسال می‌کند.

این درحالی‌است که نه‌تنها در مورد سیل دوشنبه، ۹ مهرماه، هیچ هشدار جدی‌ای صادر نشده است که در طول سال ۱۴۰۲، اتفاقات طبیعی متعددی در استان کرمان رخ داد، اما تنها دو بار هشدار سطح نارنجی صادر شد که در یکی از این دو مورد تنها به اعلام هشدار سطح نارنجی اکتفا شد و مردم حتی نمی‌دانستند که این هشدار برای وقوع طوفان شدید است. طبق بررسی‌های «پیام ما»، از ابتدای مهرماه تاکنون هواشناسی کرمان چهار هشدار صادر کرده است و از این تعداد تنها هشدار صادرشده در تاریخ ۴ مهرماه که برای طوفان شن صادر شده بود، سطح زرد داشت؛ مابقی هشدارها حتی سطح‌بندی هم نداشتند.

جالب توجه است که شهرستان جیرفت در مواقع بسیاری به‌واسطه‌ٔ سیل و بارندگی‌های شدید آسیب دیده و قربانی داده است. چنانکه این شهر، تنها در سال ۱۴۰۲ دو سیل از سر گذراند که یکی با سه کشته و دیگری با خرابی‌های بسیار همراه بود؛ اما هیچ‌کدام ازین اتفاقات منجر به توجه بیشتر مسئولین به اتفاقات طبیعی و شرایط جوی این شهر و استان نشد.

اینک با اعتراض مردم و رسانه‌های محلی به ترک‌فعل ادارهٔ هواشناسی کرمان در اطلاع‌رسانی‌، دادستانی جیرفت برای این اداره پرونده تشکیل داده است. باشد که جان مردم پرکنندهٔ جای خالی مسئولیت‌پذیری مسئولین نشود.