بعد از دو سال رخوت، بالاخره کرونا کوتاه آمد و راه سفر باز شد. هر چند که حالا قیمت‌ها و هزینه‌ها کوتاه نمی‌آیند و سدی شده‌اند پیش روی روزهایمان و عامل خانه‌نشینی و رخوت و حالِ ناخوش بسیاری از ما که شاید حتی تصور تجربه چنین روزهایی را در دورترین نقطه ذهنمان هم نداشتیم. اما بخواهیم یا نه، بهار سر رسیده و زمین قرار است باز نفس تازه کند. هر چند که جهان اسیر آتش جنگ است و هنوز با ردپایی که کرونا از خود به جا گذاشته پنجه در پنجه دارد و حال ایرانمان هم چندان خوش نیست. اما آنچه مسلم است، ما به درد مشترکی که داریم واقفیم. حالا که زمین نشانه‌ای پیش روی ما گذاشته تا بگوید زمستان با تمام سختی و سردی رفتنی است و سر رسیدن سبزی بهار قانونی انکار ناشدنی است، بهانه‌ای برای گشتی کوتاه در ایران عزیزمان پیدا کردیم. ایرانی که وطن است و عزیز. امید که سال و قرن جدید همراه با برکت و صلح برای ایران و جهان باشد.

قسم به جانِ وطن*
حکیم نظامی به خوبی درباره وطن سروده است که: «همه عالم تن است و ایران دل / نیست گوینده زین قیاس خجل / چون که ایران دل زمین باشد / دل ز تن بِه بود یقین باشد» حرف تازه‌ای نیست گفتن از زیبایی‌هایی ایران و تاریخی که می‌شود به آن بالید. بماند که تلخ کامی تمام بی‌توجهی‌ها و آسیب‌ها هم به یادمان مانده و می‌ماند، اما ایران ما با تمام سختی‌هایی که از سر گذرانده، همواره چنته مسافران را سخاوتمندانه پر کرده است. در این گزارش قرار بر این داریم مروری بر برخی جاذبه‌های گردشگری کشور که می‌تواند بخشی از خاطره نوروزی شما را بسازد، داشته باشیم.
تنگ براق- شهر سده، شهرستان اقلید، استان فارس
«این تیر اندازی من، بغ مزدیسن، شاپور شاهان، شاه ایران و انیران است که چهره از یزدان دارد… اردشیر شاه شاهان ایران، نوه بغ بابک شاه، و ما هنگامی که این تیر را پرتاب کردیم، پس ما آن را پیش شهریاران و واسپوهران و بزرگان و آزادان پرتاب کردیم و از این سنگ چین، تیر به آن سنگ چین افکندیم، اکنون هر که نیو دست است، آن تیر از این سنگ چین به آن سنگ چین پرتاب کند، سپس کسی که تیر به آن سنگ چین افکند او نیو دست است» این متن مربوط به کتیبه‌ شاپور یکم ساسانی در تنگ براق است. کتیبه‌ای دو زبانه -زبان پهلوی و زبان پارتی- که در سال ۱۳۳۵ کشف شده و جزو آثار ملی است. روستای تنگ براق در 207 کیلومتری شمال غربی پاسارگاد در استان فارس قرار دارد و تفرجگاهی با همین نام در جوار روستا قرار گرفته است. کتیبه ساسانی نزدیک به دهانه غار کم‌عمقی در دل کوهی است که در این تفرجگاه است. تنگ براق دره‌ای است در شکاف دو کوه که موسیقی آواز پرندگان فضای آنرا دلنشین می‌کند. تنگ براق آبشار بسیار زیبایی هم دارد که به دریاچه کوچکی در میانه این تفرجگاه می‌ریزد و با آب بسیار زلالی که اگر زباله‌های گردشگران امانش دهد یکی از زیباترین چشم‌اندازهای طبیعی را پیش چشم مسافران قاب می‌کند.
تنگ براق در ۱۹۰ کیلومتری شیراز، ۸۰ کیلومتری جنوب غرب اقلید و ۲۰ کیلومتری شهر سده قرار دارد. آب‌وهوای این منطقه در روزهای اول بهار نسبت به مناطق اطراف خنک‌تر است و برای کسانی که بار سفر به شیراز یا کهگیلویه‌و‌بویراحمد را بسته‌اند می‌تواند مقصد تفرجی یک روزه و به یاد ماندنی باشد. به شرط رعایت اصول ایمنی هنگام شنا در دریاچه و در نظر گرفتن ضوابط محیط زیستی برای حضور در طبیعت بکر و زیبای این منطقه.
کویر رضا‌آباد- شهرستان شاهرود، استان سمنان
در خانه مردم روستای رضا‌آباد رو به رمل‌های کویری باز می‌شود. روستایی با خانه‌های کاهگلی و مردمانی مهربان و مهمان‌نواز در منطقه‌ای بکر و دور از هیاهوی شهر که با چند اقامتگاه بومگردی فعال می‌تواند مقصد سفری چند روزه به کویر برای تجربه‌ای متفاوت باشد. اقامت در روستایی که هنوز می‌توان آن را روستایی کویری دانست که هنوز دل به سیمان و آجر نباخته است. عکس‌های هوایی از رضا‌آباد به خوبی نشان می‌دهد که روستا از سویی منتهی است به تپه‌های رسی بلند که معمولا چند ماشین آفرود در آن در حال بالا و پایین رفتن هستند و شب‌ها می‌شود پاتوق کسانی که آسمان پر ستاره و سکوت کویر را می‌پسندند. یک سو هم تپه‌های ماسه‌ای است که موقعیت روستا را خاص‌تر کرده است. مشهورترین جاذبه طبیعی نزدیک به کویر به رضاآباد، جنگل ابر است. آنها که علاقمند به طبیعت و شب مانی در آن هستند می‌توانند با فاصله‌ای کوتاه یک شب را در کویر و یک شب را در جنگل سپری کنند. به یاد جمله ماندگار مرحوم محمد اینانلو «ایران جهانی‌ا‌ست در یک مرز»
کویر رضا آباد در ۲۰۰ کیلومتری جنوب غربی شاهرود در منطقه پارک وحش خارتوران استان سمنان قرار دارد.
قُمِش- شهرستان دزفول، استان خوزستان
دزفول شهر آجری ایران است و پر از جاذبه‌های طبیعی و فرهنگی بسیار، از رودخانه دز تا شهیون و روستاهای سرسبز و دیدنی که خاصه در بهار تماشایی هستند. علاوه بر بافت تاریخی شهر که بناهایی با مشخصه‌های منحصر به فرد معماری همچنان در آن باقی مانده و از تخریب و بلندمرتبه سازی جان سالم به در برده است، آثار معماری دیگری هم در این شهر وجود دارد که کمتر نمونه مشابه آن را در مناطق دیگر ایران می‌توان یافت. «قُمِش» از جمله این موارد است. قمش قناتی رودخانه‌ای است که در گذشته در سراسر دزفول آب مورد نیاز مردم شهر را تامین می‌کرده و حالا بخشی از آن بازسازی شده و تبدیل به یکی از جاذبه‌های دیدنی شهر شده است. اگر در سفر به دزفول تجربه قایق‌سواری در دز را داشتید، با کمی دقت به جداره‌های اطراف رودخانه، می‌توانید حفره‌های کوچکی را ببینید. این حفره‌ها محل تغذیه قمش هستند. و در مسیر رودخانه‌های دز و کارون قرار داشته و وظیفه آبرسانی به قنات‌های رودخانه‌ای شهر را داشتند. بخشی از مسیر قمش در دزفول برای بازدید گردشگران آماده شده و چنانچه گذرتان به شهر همیشه سبز خوزستان افتاد می‌توانید در محله شیدانه سراغ قمش چوقابافان یا قنات تاریخی مومنان را بگیرید و بعد از پایین رفتن از پله‌های بسیار مسیری نسبتا طولانی را در قمش که دیگر آبی از آن عبور نمی‌کند قدم بزنید و با معماری قنات رودخانه‌ای -که تفاوت‌هایی با قنات‌های کویری که از آب چاه تغذیه می‌شوند دارد- آشنا شوید و بدانید که با یکی از منحصر به فردترین شبکه‌های آبرسانی روبه‌رو هستید که زمانی بخش عمده آب مورد‌نیاز مردم شهر -در بخش کشاورزی و شرب- را تامین کرده است. قمش دزفول در جنگ 8 ساله هم برای مردم شهر اهمیت ویژه‌ای داشت و به عنوان پناهگاه و محل امدادرسانی به مصدومان مورد استفاده بود.
ارگ خرانق- شهرستان اردکان، استان یزد
یزد چند سالی است که تبدیل به یکی از مقاصد اصلی سفرهای نوروزی شده و ظرفیت‌ها و زیرساخت‌های مناسب آن رضایت گردشگران را هم در پی دارد. اما با وجود مسافران زیادی که راهی این شهر کویری می‌شوند تا تجربه‌ای متفاوت از سفر را کسب کنند، بسیاری از مناطق این استان کمتر شناخته شده است. خرانق یکی از این مناطق است. بخش خرانق یکی از بخش‌های شهر عقدا است که قدمتی دیرین و جذابیت‌های بسیاری در دل خود پنهان کرده است. اما شنیدن قصه این جاذبه‌ها لطف بازدید از آنها را دو چندان می‌کند. پس اگر گذرتان در نوروز به یزد افتاد، بازدید از روستای تاریخی خرانق را در شمال یزد و ۷۰ کیلومتری اردکان در برنامه سفر خود بگنجانید.
ارگ تاریخی خرانق که تا چهل سال پیش همچنان محلی برای سکونت اهالی روستا بود، در مستندات تاریخی، قدمت دقیقی ندارد. روی تابلویی که در ورودی مجموعه نصب شده قدمت آن بازه‌ای بین دوره تاریخی و دوران اسلامی تعیین شده، کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند قدمت 4500 سال که در برخی منابع برای این قلعه ذکر می‌شود استناد دقیق تاریخی ندارد. آنچه مسجل شده قدمت اشیایی است که در سال‌های اخیر در زمین‌های حوالی قلعه کشف شد و باستان شناسان آنها را متعلق به دوره‌های سلوکی و اشکانی دانسته‌اند. ارگ خرانق یکی از 5 ارگ تاریخی شاخص ایران است، اما برای بسیاری از گردشگران هنوز ناشناخته است. برای آنها که ارگ های دیگر ایران همچون «نارین قلعه» در میبد و «ارگ بم» و «رایِن» را در کرمان دیده اند، در نگاه نخست ساختار چند اشکوبه‌ای این مجموعه جلب توجه و حساب این قلعه مسکونی را از قلعه‌های دیگر جدا می‌کند. ارگ خرانق علاوه بر بناهای عمومی همچون آب انبار، مسجد جامع، حسینیه و حمام، حدود 80 خانه دارد که با مصالح بومی بنا شده و با توجه به تمکن مالی مالکان آن داری دو تا سه طبقه هستند. ساکنان ارگ به صورت خانوادگی در خانه‌های نزدیک به هم زندگی می‌کردند و نشانه‌هایی از انبارهای غله که به صورت مشترک توسط چند خانواده مورد استفاده قرار می‌گرفت در قلعه وجود دارد. در کنار تمام جذابیت‌های این ارگ، مناره‌ای آجری در میان آن توجه را جلب می‌کند که به «منارجنبان» خرانق معروف است. هنوز هم ترفند هنرمندانه معماری، که این برج نه چندان بلند آجری را به حرکت وامی‌دارد و مسافران را شگفت زده می‌کند، یک راز بزرگ است. بسیاری از منابع این مناره را متعلق به دوره صفوی می دانند و برخی هم معتقدند قدمت این سازه به دوره سلجوقی بر می‌گردد. اگر قصد اقامت در خرانق را داشته باشید درست روبه‌روی ارگ می‌توانید در کاروانسرای تاریخی که هم امکانات پذیرایی و هم فضای اقامتی برای گردشگران در نظر گرفته است، اتراق کنید و آسمان شب کویر و طلوع خورشید را در خرانق تجربه کنید. نام خرانق (خورنق) به معنای زادگاه خورشید و محلی است که خورشید در آن بالا می‌آید.
*تیتر، برگرفته از اشعار فردوسی بزرگ
*برگرفته از تصنیفی از عارف قزوینی