احترام برومند بازیگر سینما در این روزهای پر از آلودگی هوا در تهران دچار مشکلاتی شده است. به‌قول خودش چیزی شبیه سرماخوردگی شدم که نفس کشیدن را برایش سخت کرده است.

این بازیگر سینما با گلایه از مسئولان برای مدیریت نکردن مسئله آلودگی هوا، در گفت‌وگو با روزنامه «پیام ما» به مشکلات زیست‌محیطی از جمله کیفیت نازل سوخت‌ها، تولید آلاینده در مراکز صنعتی، فرهنگسازی نکردن برای استفاده بهینه از منابع طبیعی کشور و بهره نبردن از کارشناسان و متخصصان امور محیط‌زیستی اشاره کرد. 

خانم برومند به‌عنوان بازیگری که همواره دغدغه احترام به محیط‌زیست را داشته‌اید، مدیریت آلودگی هوا و مهار آن در هفته گذشته را چطور ارزیابی می‌کنید؟

اول اینکه بنده به‌عنوان یک شهروند سالمند به‌دلیل آلودگی هوا در هفته گذشته خیلی اذیت شدم و مجالی برای تنفس نداشتم که نتیجه آن بیماری شبیه سرماخوردگی شد و نکته بعد این است که موضوع آلودگی هوا و اساساً مشکلات زیست‌محیطی را متخصصان باید درمان کنند و این موضوع مربوط به مدیریت این دولت و آن دولت نیست. از گذشته‌های دور با ازدیاد جمعیت و نبود زیرساخت‌های اصولی برای تأمین سوخت، وجود آپارتمان‌های کوچک و افزایش جمعیت شهرهای بزرگ از جمله تهران و از همه مهمتر فقدان مدیریت برای ساماندهی این وضعیت، زندگی در کلانشهرهای ایران سخت و طاقت‌فرسا شده است.

موضوع ازدیاد جمعیت و نیاز به تقویت زیرساخت‌های محیط‌زیستی در شهرهای بزرگ در کشورهای دیگر هم وجود دارد!

بله وجود دارد، ولی مسئولان آنها توانایی ساماندهی داشتند و دارند؛ درحالی‌که مدیریت‌ها در ایران همواره دچار نقص بوده‌اند. ضمن اینکه بخش بزرگی از نقص‌های موجود مربوط به قضایای تحریم می‌شود که باعث شده است سوخت بیشتر و بی‌کیفیتی استفاده کنیم.

به‌عنوان یک شهروند فکر می‌کنید تا چه زمانی این وضعیت ادامه پیدا می‌کند؟

تا زمانی که ساخت‌وسازهای بی‌رویه و غیراستاندارد ادامه داشته باشد، وضعیت به همین منوال است. شما نگاه کنید در شهری مثل تهران تا روی کوه‌ها خانه ساخته‌اند. از طرف غرب خانه‌ها چسبیده به کرج، از سمت شرق به دماوند و فیروزکوه، از سمت توچال به شمال. همه این بی‌نظمی‌ها نتیجه بی‌برنامگی‌، سودجویی و بی‌تخصصی افرادی است که به‌عنوان مسئول روی کارآمده‌اند.

مسئولان هم در همه این سال‌ها تلاشی برای رفع نواقص نکرده‌اند.

واقعیت این است که اگر تلاشی هم انجام شده، آنقدر ناچیز بوده که اثرگذاری نداشته است. ضمن اینکه متأسفانه هیچ آموزش راهبردی به شهروندان برای حفظ محیط‌زیست در طول همه سال‌های گذشته داده نشده است. به‌قول مرضیه، خواهرم، یک زمانی که حرف از محیط‌زیست به میان می‌آمد، می‌گفتند حرف‌های لاکچری می‌زنند!

بعد از فروپاشی شوروی به این کشور سفر کردم و وضع بد معیشت و سقوط طبقه متوسط را به چشم خود دیدم. در ایران هم به‌نوعی همین اتفاق افتاده است؛ به این معنا که در طبقه متوسط یک عده توانستند خودشان را بالا بکشند و یک عده هم زیر خط فقر رفتند و درعین‌حال دولت‌ها هم نتوانستند آدابِ رفتار با محیط‌زیست را آموزش دهند. آنها نتوانستند یاد دهند که زباله تر و خشک باید تفکیک شود، آنها حتی نتوانستند فرهنگسازی کنند که زباله سیگار یا پوست پفک در اتوبان‌ها و جاده‌ها از پنجره ماشین بیرون انداخته نشود.

نقش فردی در اجتماع چه می‌شود؟ آیا شهروندان نباید خود را ملزم به رعایت می‌دانستند؟

به‌اعتقاد من هر ناآگاهی عمومی که وجود دارد، به‌علت رفتار قدرت حاکمه در کشورها است. به‌عنوان فردی که سال‌های طولانی در تلویزیون حضور داشتم، به خاطر دارم که در اوایل انقلاب مدام گفته می‌شد در زمینه‌های اجتماعی از جمله محیط‌زیست، آداب معاشرت و مسائل دیگر برنامه‌سازی کنید. حالا هم شاهد هستیم با گسترش فضای مجازی علی‌رغم حسن‌هایی که دارد، اما به‌عنوان یکی از محیط‌‌های زندگی انسان مدرن، دچار آلودگی است و باید با تولید محتوای مناسب از گرداب اطلاعات نادرست در زمینه‌های مختلف بیرون آییم.

با‌توجه‌به اینکه سابقه حضور در کنار کودکان و نوجوانان را به‌عنوان مجری داشته‌اید، نقش آموزش و پرورش در ارائه مهارت‌های زیست‌محیطی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

قطعاً نقش مهم و بسزایی دارد؛ اما به‌اعتقاد من یک شهروند در هر موقعیتی که قرار می‌گیرد، باید مملکت خود را دوست بدارد تا بتواند نسل‌های دلسوز تربیت کند. از سوی دیگر متولیان فرهنگی نیز باید دلسوز باشند، ولی متأسفانه چنین نیست و در طول این سال‌ها به کیفیت زندگی مردم اهمیت داده نشده است. درنتیجه دچار اضمحلال فرهنگی شده‌ایم.

در آخر چه پیشنهادی برای بهبود شرایط زیست‌محیطی دارید؟

به‌نظر من بهتر است طی یک فرایند کارشناسی‌شده یکسری کارت‌های مرتبط به محیط‌زیست را به داوطلبان نجات محیط‌زیست بدهند تا بتوانند در راستای روحیه ایران‌دوستی و همچنین احترام به محیط‌زیست، حداقل‌های آموزش را به شهروندان ارائه دهند. از سوی دیگر سازمان محیط‌زیست هم در قالب برنامه‌های فرهنگی تئاترهای خیابانی و برنامه‌های جذاب برای کودکان تولید کند.

یکی از مهمترین موضوعات در حوزه محیط‌زیست، مسئله آب‌های زیرزمینی و آبرسانی به محصولات کشاورزی است. سال‌هاست قنات‌های محلات را خشکانده‌اند و دیگر اثری از آب‌های زیرزمینی نیست. درواقع، بحران آب بعد از آلودگی هوا که حیات آدمی مستقیم به آن وابسته است، از دیگر بحران‌های زیست‌محیطی ایران است که در کنار آن باید جنگل‌خواری، آلاینده‌ها و زباله‌های کارخانجات را اضافه کرد. در یک کلام باید گفت از حیات ایران غافل مانده‌ایم.