مرکز آمار کشور اعلام کرده است که در سال ۱۴۰۱ رشته فعالیت‌های گروه کشاورزی ۴.۴- ، گروه صنایع و معادن ۶.۴ و گروه خدمات ۴.۴ درصد نسبت به سال قبل، رشد داشته است. یعنی در میان این سه گروه بررسی شده بخش کشاورزی مانند سال گذشته رشد منفی داشته است. اعلام عدد رشد منفی برای بخش کشاورزی برای دومین سال پیاپی در شرایطی است که در طول این سال‌ها بخش کشاورزی تنها بخش اقتصادی بود که در یک دهه منتهی به سال 1400 همواره رشد مثبت داشته به طوری که رشد ارزش افزوده این بخش از ۳ درصد در سال ۹۲ به 8.8 دهم درصد در سال 99 رسیده بود

بر اساس آخرین نتایج حساب‌های ملی فصلی مرکز آمار ایران، محصول ناخالص داخلی به قیمت ثابت سال ۱۳۹۰ در سال ۱۴۰۱ به رقم 8 هزار و 119 میلیارد ریال با نفت و 6 هزار و 991 میلیارد ریال بدون احتساب نفت رسیده است. در حالی‌که رقم مذکور در سال گذشته با نفت 7 هزار و 746 میلیارد ریال و بدون نفت 6 هزار و 692 میلیارد ریال بوده که نشان از رشد ۴.۸ درصدی محصول ناخالص داخلی با نفت و ۴.۵ درصدی محصول ناخالص داخلی بدون نفت در سال ۱۴۰۱ دارد.
نتایج مذکور حاکی از آن است که در سال ۱۴۰۱ رشته فعالیت‌های گروه کشاورزی ۴.۴- درصد، گروه صنایع و معادن ۶.۴ درصد و گروه خدمات ۴.۴ درصد نسبت به سال قبل، رشد داشته است. سال گذشته نیز بخش کشاورزی رشد منفی داشته است و این در حالی است که این بخش از سبد اقتصاد کشور، سهم 16 درصدی از اشتغال دارد. داده‌های مرکز آمار می‌گوید 72.8 درصد جمعیت شاغل کشاورزی کشور در زراعت و باغداری، 20.5 درصد در دامپروری، پرورش آبزیان و… فعالیت دارند. 6.1 درصد در حوزه ماهیگیری فعال و 0.6 درصد نیز در جنگلداری فعال هستند. گرچه داده‌های مرکز آمار نمی‌گوید که بیشترین رکود در کدام بخش کشاورزی کشور اتفاق می‌افتد اما به نظر این موضوع با تکرار طی دو سال متوالی، چالشی حقیقی در بخش کشاورزی را نشان می‌دهد. اعداد مرکز ملی آمار در حالی بر درگاه ملی آمار منتشر شده است که بانک مرکزی هنوز اعداد رشد اقتصادی 12 ماهه سال 1401 را اعلام نکرده است. اما سال گذشته اختلاف قابل توجهی میان اعداد اعلامی از سوی مرکز ملی آمار و بانک مرکزی وجود داشت.

طبق گزارش اینفوگرافیک مرکز آمار، شاخص توسعه انسانی در بحث سواد نیروی کار فعال کشاورزی نیز وضعیت مساعدی ندارد و شش درصد از جمعیت شاغل کشاورزی کشور بالاتر از دیپلم سابقه تحصیل دارند

اما کارشناسان بخش کشاورزی معتقدند اعداد حقیقی را باید داده‌های مرکز آمار جستو‌جو کرد. اعداد جالب دیگری نیز در بخش کشاورزی وجود دارد. طبق برآورد مرکز آمار ایران ۱۶.۳ درصد از کل شاغلان کشور را تشکیل می‌دهند که طبق برآورد و محاسبات سال 1401 این رقم شامل ۳ میلیون ۸۰۰ هزار نفر از شاغلان فعال است که بیش از 70 درصد آن را جمعیت روستایی تشکیل می‌دهد. این مرکز در تحلیل داده‌ها می‌گوید: پیری جمعیت روستایی ثابت کشور یکی از دلایل نسبت اندک فعالان اقتصادی و نیروی کار بخش کشاورزی به نسبت جمعیت است. یکی دیگر از مسائل مورد بررسی مرکز آمار ایران، شاخص توسعه انسانی نیروی کار حاضر در سطح فعالیت کشاورزی ایران است که شامل کلیه مشاغل حوزه‌های کشت و زرع ، باغداری، دامپروری و طیور داری، پرورش آبزیان و ماهیگیری و شکار است.
طبق همین اعداد، ۲۳ درصد از کل شاغلان بخش کشاورزی کشور زیر ۴۰ سال سن دارند و سن نیروی کار فعال در بخش کشاورزی ایران با احتساب عشایر کشور بسیار بالاست زیرا حدود ۷۷ درصد جمعیت شاغل در این حوزه بین ۴۰ تا ۸۰ سال سن دارند. حدود ۵۵ درصد از کل شاغلان بخش کشاورزی طبق آخرین آمار مرکز آمار (تا سال ۱۳۹۴) در سن بازنشستگی (یعنی بالای ۵۰ سال) قرار دارند که این خود باعث کاهش بهره‌وری در این حوزه شده است؛ با وجود اینکه مرکز آمار در این بخش دیگر اطلاعات خود را به روز نکرده است اما می‌توان انتظار داشت که میانگین سن این گروه بالاتر رفته و گروه جدیدی به این بخش از هرم سنی کشاورزان ایران اضافه شده است. یعنی رقمی ۵۵ درصدی که تاکنون پس از حدود شش سال قطعا با وضع فعلی تشکیل سرمایه فعلی در بخش کشاورزی، باید بیشتر هم شده باشد.
طبق گزارش اینفوگرافیک مرکز آمار، شاخص توسعه انسانی در بحث سواد نیروی کار فعال کشاورزی نیز وضعیت مساعدی ندارد. ۳۴ درصد از جمعیت روستایی و عشایر کشور طبق برآورد تا سال ۱۳۹۸ بی‌سواد، ۳۵ درصد دارای سواد سیکل (تا پایان دبستان) و ۲۵ درصد راهنمایی، دبیرستان و پیش دانشگاهی هستند. طبق این آمار، تنها شش درصد از جمعیت شاغل کشاورزی کشور بالاتر از دیپلم سابقه تحصیل دارند. آمارگیری سال ۱۴۰۰ و 1401 مرکز آمار نشان می‌دهد؛ ۷۲.۸ جمعیت شاغل روستایی کشورمان ایران در بخش کشاورزی در زراعت و باغداری، ۲۰.۵ درصد در دامپروری، پرورش آبزیان و ماکیان، شکار و… فعالیت دارند. ۶.۱ درصد در حوزه ماهیگیری فعال بوده و ۰.۶ درصد نیز در جنگلداری فعال هستند.
با وجود این داده‌های روشن و تاکید برنامه‌های بالادستی کشور برای استقرار نظام کشاورزی دانش‌بنیان، به نظر می‌رسد برنامه هفتم نیز مانند برنامه ششم و پیش از آن ایده‌ای در مورد افزایش سطح سواد، جذب نیروی جوان و مواردی مانند آنچه مرکز آمار اعلام می‌کند، ندارد.