حالا بیش از یک هفته است که تشدید آلودگی هوای تهران به تنها خبر مهم روز تبدیل شده است. با اینکه انگار پایتخت‌نشینان عادت کرده‌اند که دود و دم را به ریه‌های خود بکشند اما این بار آلودگی هوان چنان زیاد شده، که تقریبا هر روزی که می‌گذرد تنفس نسبت به قبل سخت‌تر می‌شود. همچنین با وجود اینکه دیروز شاخص کیفیت آلودگی هوای تهران به اعلام شرکت کنترل کیفیت هوا نسبت به روز شنبه کاهش یافته بود اما همچنان برای گروه‌های حساس ناسالم به شمار می‌آمد. این وضعیت در کنار بی‌توجهی و اهمال نسبت به اجرای قانون هوای پاک بسیاری را به هول و ولا انداخت تا عامل و منشا این آلودگی‌ها زودتر مشخص شود. با اینکه اخبار ضد و نقیض از منبع آلودگی بارها شنیده شد و بسیاری مثل سال‌های گذشته مازوت سوزی نیروگاه‌ها را مسبب این اوضاع دانستند اما سرپرست دفتر هوا و اقلیم سازمان حفاظت محیط‌زیست گفت: «متاسفانه عده‌ای می‌خواهند مسایلی مانند آلودگی هوا را سیاسی کنند در حالی که منابع آلاینده هوا در تهران مشخص است و اصلا ارتباطی به بنزین پتروشیمی و مازوت‌سوزی ندارد.» همچنین شورای عالی استان‌ها مازوت سوزی در تهران را تکذیب کرد و تاکید کرد که نیروگاه‌ها از مازوت استفاده نمی‌کنند. اما تازه‌ترین گزارش سامانه سهم(سامانه هوشمند مشاهدات ماهواره‌ای) شرکت دانش‌بنیان تیزنگر نشان می‌دهد که با وجود تکذیب‌ها، نه تنها مازوت از آلاینده‎های تهران حذف نشده بلکه غلظت سولفور دی اکسید در ارتباط مستقیم با مازوت تا 32 درصد افزایش داشته است. یاسر عشورزاده، مدیر عامل این استارت‌آپ دانش‌بنیان در رابطه با آخرین گزارش سامانه سهم به «پیام ما» توضیحاتی داده است.

طبق گزارشی که این سامانه منتشر کرده در بازه زمانی 19 تا 25 آذر ماه، محدوده‌های با فعالیت صنعتی عامل آلودگی حداکثری هوای تهران بوده‌اند. نقشه ماهواره‌ای آلودگی تهران نشان می‌دهد که 120 نقطه وضعیت آلودگی تهران را بدتر کرده‌اند. طبق بررسی‌های این نقشه به طور حدودی مناطق اسلامشهر، رباط کریم، پاکدشت، شهر ری، قلعه مرغی، اشرف آباد، فتح آباد، باقرشهر، دوشان تپه تا استادیوم آیت‌الله سعیدی، حصار امیر، دولاب، برج میلاد تا تپه‌های فرحزاد، گرمدره، کمال کوه، همت آباد، فشافویه، فشم، دیزین، گلحصار و… همگی مناطقی در معرض آلودگی و آلایندگی حداکثری هستند.
ماهواره، 120 نقطه را تشخیص داده است
عشورزاده در رابطه با اینکه چطور این نقاط را شناسایی کرده‌اند، توضیح می‌دهد: «ما شاخص‌های آلودگی هوا را به وسیله ماهواره با رزولوشن ۳ کیلومتری تصاویر ماهواره‌ای اندازه گیری کردیم و مناطقی که میزان آلودگی آن به حداکثر رسیده را، شناسایی و بر اساس آن مناطق را مشخص و مکان‌یابی کردیم. این شاخص‌ها شامل سولفور دی اکسید، نیتروژن دی اکسید، کربن مونوکسید و متان بودند. این چند شاخص به شدت آلاینده و از طریق ماهواره قابل شناسایی و تشخیص هستند.»

عشورزاده، مدیرعامل استارت‌آپ تیزنگر: مقدار سطح آلودگی آلاینده‌ در کل کشور 18 درصد کمتر شده اما غلظت آلاینده‌ سولفور دی اکسید 32 درصد افزایش یافته و به این ترتیب آلودگی نسبت به گذشته بیشتر شده است

مازوت‌سوزی ادامه دارد
او در پاسخ به اینکه برخی مسئولین مازوت‌سوزی را تکذیب کردند، می‌گوید: « بررسی‌های ما نشان می‌دهد که سولفور دی اکسید یا همان دی اکسید گوگرد رابطه مستقیمی با سوخت مازوت دارد که در این نقشه‌ها به طور واضح نشان داده شده‌اند.» در حالی است که نقشه تیزنگر مرتبط به تاریخ منتهی به 25 آذر است، مدیرعامل شرکت کنترل کیفیت هوای تهران دیروز اولین روز آلوده از منظر آلاینده دی‌اکسیدگوگرد از ابتدای سال را در روز پنج‌شنبه (۲۴ آذر ) اعلام کرد. عشورزاده در ادامه اضافه می‌کند: « ما پیش‌تر نیز گزارشی را درباره مازوت‌سوزی منتشر کرده بودیم و بررسی‌های برآیندی ما نسبت به سال 98 در گزارش فعلی، نشان می‌دهد که مقدار سطح آلودگی آلاینده‌ در کل کشور 18 درصد کمتر شده است. اما با این حال آلودگی نسبت به گذشته بیشتر شده است. علت این است که غلظت آلاینده‌ سولفور دی اکسید به میزان 32 درصد افزایش پیدا کرده است. یعنی به بیان دیگر با وجود اینکه مساحت پوشش آلاینده‌ها کاهش یافته اما میزان غلظت افزایش پیدا کرده است. یعنی به طور مثال سال‌های گذشته مثلا 10 کارخانه با فعالیت‌های خود آلاینده مازوت را با غلظت نرمال تولید می‌کردند اما حالا 5 کارخانه در حال فعالیت و تولید آلاینده با غلظت بسیار بالا هستند به همین دلیل میزان آلودگی و آلایندگی هوا به واسطه مازوت نسبت به سال‌های گذشته تشدید شده است.»
فعالیت شهرک‌های صنعتی، منشا آلودگی هوا
مدیرعامل سامانه سهم در ارتباط با داده‌های این گزارش می‌گوید: «این مناطق که حداکثر آلایندگی را تولید می‌کنند از طریق مکان‌یابی ماهواره‌ای شناسایی شدند و در کنار یکدیگر قرار گرفته و به شکل برآیندی در نقشه نشان داده شدند. ما در واقع با پیروی از فرمول شاخص کیفیت هوا (AQI)، توانستیم به شناسایی این نقاطی که منشا تولید آلودگی هوا هستند، بپردازیم.» او توضیح می‌دهد که فعالیت معادن و شهرک‌های صنعتی به نحوی بوده که غلظت آلاینده‌ها به شکل چشم‌گیری افزایش یافته است. گزارش تیزنگر به فعالیت معدن پورزند 3 در روستای گلک در لواسانات به عنوان یکی از منشاهای آلودگی اشاره کرده است. در ادامه بررسی‌های پیام ما از نقشه ماهواره‌ای این سامانه نیز نشان می‌دهد که شهرک صنعتی پیشوا، شهرک صنعتی شماره 3 پرند، شرکت مدیریت تولید برق ری، سایت درودگران شهرک صنعتی خاوران و کارخانه سیمان تهران از نقاطی هستند که در انتشار و تشدید آلودگی نقش دارند.
گوش شنوایی برای ما نیست
این فعال حوزه استارت‌آپ‌های دانش‌بنیان پایش ماهواره‌ای با اشاره به اینکه تیزنگر اولین و جدی‌ترین فعال این حوزه است، توضیح می‌دهد: «با وجود اینکه تا امروز گزارش‌های متعددی از وضعیت آب و هوای تهران و ایران منتشر کرده‌ایم، هیچ کدام از سازمان‌های دولتی پیگیر این گزارش‌‎ها نشده‌اند. به طور مثال حدود سال 99 ما توانستیم منشا معضل بوی بد تهران را روشن کنیم و تاکید کردیم که میزان متان و آلاینده‌های صنعتی اطراف آراد کوه عامل این وضعیت است، اما تا زمانی که ناسا گرارشی را در این زمینه منتشر نکرده بود کسی به ما توجه نمی‌کرد. همچنین بارها با سازمان محیط زیست جلسه برگزار کردیم و نتایج را به اطلاع ایشان رساندیم اما باز تا امروز هیچ‌کدام از سازمان‌های دولتی زیر بار پذیرش این نتایج نرفته‌اند.»