«کل محموله واکسنی که به ایران وارد شد، زیر ۸۰۰ هزار دوز بود که باید بین ۴۰۰ هزار نفر تقسیم می‌شد، اولویت با کادر درمان بود، در این میان مقداری به اقشار دیگر داده شد که ما به موقع واکنش نشان دادیم و جلوی آن را گرفتیم.» این‌ها بخشی از صحبت‌های محمدرضا ظفرقندی، رئیس سازمان نظام پزشکی در نشستی آنلاین در کلاب‌هاوس بود. مقصود او از اقشار دیگر گروه‌هایی بودند که احتمالا آن‌چنان در معرض کووید نبودند، او از پاکبانانی نام برد که در هفته‌های گذشته مشمول دریافت واکسن کرونا شدند، او گفت که واکنش به موقع باعث شده تا قبل از واکسیناسیون همگانی کادر درمان، اقشار دیگر واکسینه نشوند. با این حال مسئولان وزارت بهداشت و اعضای شورای شهرها می‌گویند که نیروهای خدماتی شهر هم به دلیل میزان بالای ابتلا در اولویت دریافت واکسن کرونا هستند. ظفرقندی می‌گوید که اولویت‌ دریافت واکسیناسیون را وزارت بهداشت تعیین کرده و از روز پنجشنبه هفته گذشته واکسیناسیون کادر درمان بخش خصوصی به نظام پزشکی واگذار شده است. او در جریان گفت‌وگوی سه ساعته با اصحاب رسانه و مردم در فضای رسانه‌ای کلاب‌هاوس چندباری از واکسیناسیون پاکبان‌ها نام برد و آن را از جمله‌ اقداماتی دانست که باید جلوی آن گرفته می‌شد زیرا هنوز واکسیناسیون به تمام کادر درمان نرسیده است.
یکی از حاضران در انتهای جلسه نیز از ظفرقندی خواست تا درباره اولویت‌های وزارت بهداشت مذاکره کند: «زیرا پاکبانان در فضای باز مشغول به فعالیتند.» با این حال واکسیناسیون کرونا در کشور براساس سند ملی و طبق مصوبه ستاد ملی مبارزه با کرونا از سوی دانشگاه‌های علوم پزشکی انجام می‌شود. طبق این سند، کادر درمان، جانبازان، سالمندان ساکن در خانه‌های سالمندان و پاکبانان در اولویت قرار دارند.
اوایل امسال که واکسیناسیون پاکبانان در شهرهای مختلف آغاز شد، بسیاری در فضای مجازی به آن واکنش نشان دادند: «پاکبانان در فضای باز رفت و روب می‌کنند»، «کادر درمان واجب‌تر است.»، عده‌ای اما به واکسن کادر خدماتی شهرداری شک و شبهه وارد کردند و در فضای مجازی خود هشتگ‌هایی مانند، «آن‌ها موش آزمایشگاهی شدند.» را راه‌اندازی کردند. ادعایی که از سوی مسئولان رد شد و به طور مثال مدیر روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی شیراز که یکی از شهرهایی بود که رفتگرانش مشمول دریافت واکسن شدند، اعلام کرد که واکسن تزریقی به آن‌ها سینوفارم چینی بوده است. روح‌الله حسینی به ایرنا گفته بود که جز این واکسن، واکسن دیگری به این افراد تزریق نشده است.
چرا پاکبانان مشمول دریافت واکسن کرونا شدند؟
تاکنون ۲۰۰ پاکبان آبادانی، ۱۲۳۰ پاکبان گیلانی، ۵۰ درصد پاکبانان کرجی، ۵۱ پاکبان اندیمشکی، ۱۰۰ پاکبان چالوسی، ۵۰ پاکبان خرمشهری، ۶۶۳ پاکبان قمی، ۲هزار پاکبان استان فارس، ۱۱۹ پاکبان گرگانی، ۴۰۰ پاکبان همدانی و تعدادی از پاکبان شهرهای دیگر به اضافه پاکبانان تهرانی در مناطق ۲ و ۹ و ۵ واکسن کرونا دریافت کردند. علیرضا رئیسی سخنگوی ملی ستاد ملی مقابله به کرونا چندی پیش درباره اولویت‌های واکسیناسیون و چرایی واکسینه شدن پاکبانان توضیح داده بود. او به فارس گفته بود: «این موضوع را فراموش نکنید که صدای این قشر از جامعه به گوش نمی‌رسد در حالی که آنها روزانه با پسماندهای پزشکی و زباله‌های عفونی ارتباط دارند و آنها را جمع‌آوری می‌کنند و آنها مصداق افرادی هستند که به صورت مستقیم با کرونا در ارتباط هستند. خدمتکاران بیمارستان‌ها نیز در اولویت تزریق واکسن هستند و برای آنها نیز واکسن تزریق شده است.» او همچنین گفته بود که خودش شخصا پیگیر دریافت واکسن این گروه بوده: «یکی از افرادی که به طور جدی پیگیر این مطالبه بوده است بنده بوده‌ام به دلیل اینکه این قشر از جامعه تریبونی برای مطالبه ندارند و بنده برای واکسیناسیون غسال‌ها و پاکبانان اصرار داشتم هرچند این افراد جزو گروه‌های پزشکی نیستند اما به اندازه افرادی که در آی‌سی‌یو مشغول به کار هستند در معرض خطر قرار دارند. بر اساس سند ملی مقابله با کرونا پاکبانان و کادر درمان بر مسئولان ارجحیت دارند و واکسیناسیون این افراد با اولویت انجام می‌شود.»
طبق گفته رئیسی حدود ۳۰ هزار دوز واکسن برای پاکبانان در نظر گرفته شده است. البته طبق گفته‌های صدرالدین علیپور، مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند، حدود ۱۴ هزار دوز واکسن قرار است بین پاکبانان و کارگران پسماند تهرانی توزیع شود.
صحبت‌های رئیسی را زهرا صدراعظم نوری، رئیس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر تهران نیز تکمیل می‌کند، او به روزنامه «پیام‌ما» توضیح می‌دهد که کارگران خدمات شهری نیز در معرض ویروس کرونا هستند: «تعداد واکسن محدود است و اصلا قابل قیاس با جمعیت نیست، طبیعتا کادر درمان بیشترین فشار را تحمل می‌کنند و بعد از آن‌ها افرادی که شغل حساسی دارند و میزان ابتلایشان بالا می‌رود و گروه‌های حساسی که دارای بیماری زمینه‌ای هستند، اولویت‌هایی هستند که بر سایر آحاد جامعه ارجحیت دارند و تاکنون این اولویت مبنای وزارت بهداشت بوده و بر این اساس نیز عمل شده است.»
او می‌گوید منظور از میان نیروهای خدماتی شهرداری، نیروهای بهشت زهرا، به خصوص کسانی که کار دفن متوفی را به صورت مستقیم انجام می‌دهند، دوز اول واکسن را دریافت کردند: «بعد از آن‌ها واکسیناسیون نیروهای حوزه پسماند در دست اقدام است.» به گفته نوری، نیروهای خدماتی حوزه پسماند، شامل کارگران بخش پسماند عفونی، بخش دفن و دفع، پردازش و آن‌هایی که زباله‌ها را تحویل می‌گیرند، همگی در معرض خطر قرار دارند زیرا پسماند هم آلودگی‌های خاص خودش را دارد.
نوری ادامه می‌دهد: «پاکبانان هم بخشی از این گروهند که البته تا جایی که من اطلاع دارم در تهران هنوز واکسیناسیون همه آن‌ها به دلیل محدودیت‌ها کامل نشده است.»
او می‌گوید گروه‌هایی که کارهایی خدماتی غیر از رفت و روب، نظافت شهری و جمع آوری زباله انجام می‌دهند، در اولویت دریافت واکسن نیستند، گروه‌های خدماتی در شهرداری، نظیر کارگران سد معبر، کارگرانی که با ساخت‌و‌ساز غیر‌مجاز مقابله می‌کنند.
افغانستانی‌ها واکسن کووید دریافت می‌کنند؟
در بخش پسماند اما دو روز پیش تنها به ۲۰۰ کارگر که در قسمت عفونی فعالیت می‌کردند، واکسن کرونا تزریق شد، امیرحسین جعفری‌ورامینی، معاون سازمان پسماند همان روز به پیام ما گفته بود که هنوز پروتکلی برای واکسینه کردن کارگران افغانستانی به آن‌ها داده نشده است، زیرا واکسیناسیون تنها با کارت ملی انجام می‌شود. نوری هم دراین‌باره می‌گوید: «به هرحال انسان، انسان است، ارتباطی به ملیتش ندارد، این افراد مشاغل پرریسکی دارند که احتمال ابتلایشان به کرونا بالا می‌رود، ایرانی و افغانستانی هم ندارد، همه یکسانند.»
او همچنین تاکید می‌گند که احتمالا برای نظارت بیشتر و اینکه افراد غیر اولویت‌دار وارد چرخه دریافت واکسن نشوند، طبیعی است که باید شاخص‌ها و ملاک‌هایی داشته باشند از جمله کارت ملی و مدرک شناسایی مورد تایید: «از این منظر است که احتمالا برای واکسیناسیون اتباع اقدامی نشده اما در کل موضوع فرقی بین اتباع و غیر‌اتباع نیست.»