دیروز نشست کمیسیون مشترک برجام به صورت مجازی و در سطح معاونان و مدیران کل وزیران خارجه ایران و ۱+۴ برگزار شد. نشستی با هدف بررسی امکان بازگشت آمریکا به برجام و چگونگی «اجرای کامل و موثر» تعهدات همه طرف‌ها. در این نشست، عباس عراقچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه، لغو تحریم‌های آمریکا را اولین گام برای احیای برجام خوانده و تاکید کرده که به محض لغو تحریم‌ها و راستی‌آزمایی آنها، ایران نیز گام‌های جبرانی هسته‌ای را متوقف می‌کند.کمیسیون مشترک برجام به ریاست معاون دبیرکل سرویس اقدام خارجی، انریکه مورا، از طرف جوزف بورل نماینده عالی اتحادیه اروپا و با حضور نمایندگان چین، فرانسه، آلمان، روسیه، بریتانیا و ایران در سطح معاونان و مدیران سیاسی وزرای امور خارجه برگزار شد. گرچه ایالات متحده آمریکا در نشست دیروز حضور نداشت، اما دولت بایدن از آن استقبال کرده و آن را «گامی مثبت» خوانده است. ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده نیز از طرح برگزاری این جلسه استقبال و اعلام کرد که آمریکا آماده اقدام متقابل برای بازگشت به توافق هسته‌ای با ایران است. واشنگتن بارها اعلام کرده که اگر ایران به تعهدات خود ذیل برجام بازگردد، آمریکا هم همان کار را می‌کند و به تعهداتش ذیل توافق هسته‌ای سال 2015 بازخواهد گشت. ایران اما اعلام می‌کند، از آنجایی که دولت آمریکا این توافق را ترک کرده، خود باید به تعهداتش در این توافق عمل کند تا ایران نیز گام‌های جبرانی هسته‌ای را متوقف کند.
چیزی که ایران از آن به عنوان «گام‌های جبرانی هسته‌ای» نام می‌برد، همان چیزی است که فرانسه آن را «نقض جدی برجام» خوانده است. وزارت خارجه فرانسه روز پنجشنبه اعلام کرده، شرایط بسیار مشکل‌ساز است و «ایران بیش از یک ماه است که به نقض جدی برجام ادامه می‌دهد و توانایی‌های نظارتی و راستی‌آزمایی آژانس اتمی را محدود کرده است.»
گرچه برخی از جمله فرانسه از ضرورت تغییر و تکمیل برجام سخن گفته‌اند، به نظر می‌رسد که طرف‌ها به نفع خود می‌دانند که به تعهدات خود ذیل برجام بازگردند. مسئله فقط چگونگی بازگشت به همان مسیر گذشته است. گرچه ایالات متحده آمریکا هم در مواردی تلاش کرده که برجام را تمدید کند و موارد دیگری از جمله امنیت منطقه‌ای را به برجام اضافه کند، اما ایران هرگونه تغییر در برجام را رد کرده است.
اگرچه دولت بایدن بارها چراغ سبز نشان داده که آماده دیدار و مذاکره با مقامات ایران است اما او از پذیرش شرایط ایران خودداری کرده است. فارن پالیسی نوشته است که اعتراض ایران بسیار ساده است: بایدن با ادامه تحریم‌های دونالد ترامپ، حسن نیت لازم را برای اثبات صداقت آمریکا جهت بهبود روابط، فراهم نکرده است. گرچه به نوشته فارن پالیسی، دولت بایدن در 18 فوریه، تحریم‌های سازمان ملل را که سپتامبر گذشته توسط دونالد ترامپ اِعمال شده بود، لغو کرد و چند روز پیش هم معافیت عراق از تحریم‌های ایران را تا حداکثر زمان ممکن تمدید کرد.
حالا ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، انجام دادن «رشته اقدامات متقابل اولیه» را یکی از راه‌های پیش رو توصیف کرده است. از سوی دیگر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا از بررسی «گفت‌وگوی غیرمستقیم» با تهران و با وساطت کشورهای اروپایی سخن گفته است. ایران بارها اعلام کرده که حاضر به گفت‌وگو با آمریکا در مورد برجام نیست و لغو تحریم‌های آمریکا و بازگشتش به برجام، نیازی به هیچ گفت‌وگویی ندارد. با این حال رویترز به نقل از برخی از منابع ادعا کرده که ایران و آمریکا در حال حاضر هم از طریق کشورهای اروپایی به شکل غیر مستقیم با یکدیگر در ارتباط هستند.
برخی از ناظران و تحلیل‌گران سیاسی غربی از بازگشت امید درباره حضور دوباره آمریکا در برجام سخن گفته‌اند. خبرگزاری گاردین در گزارشی نوشته است، امیدها برای بازگشت آمریکا به برجام در شرایط بن‌بست ظاهری افزایش یافته است. گاردین همچنین از مذاکرات دیپلماتیک مخفی در فرانکفورت سخن به میان آورده است.
دونالد ترامپ در سال 2018 به طور رسمی آمریکا را از توافق هسته‌ای سال 2015 خارج کرد؛ توافقی که طی آن ایران پذیرفته بود در ازای برداشتن تحریم‌های اقتصادی، غنی‌سازی اورانیوم را محدود کند. آن زمان ترامپ به دنبال به گفته خود، «توافقی بهتر» با ایران بود. او کارزار فشار حداکثری علیه ایران را به راه انداخت تا تهران را مجبور به مذاکره کند. گرچه مسئولان جمهوری اسلامی ایران تن به این مذاکره ندادند و عمر دولت ترامپ به پایان رسید. با روی کار آمدن دولت جو بایدن، یکی از طرفداران برجام، امیدها برای بازگشت همه طرف‌ها به این توافق افزایش یافت. گرچه تاکنون در ظاهر امر طرف‌های آمریکایی و ایرانی به حرف و سخنرانی در این باب اکتفا کرده‌اند، حالا گزارش رویترز و گاردین حاکی از مذاکرات مخفیانه و غیرمستقیم این دو کشور با یکدیگر است.
بخشی از بدنه حزب دموکرات نگران آن بودند که جو بایدن ممکن است با برداشتن ناگهانی تحریم‌های اقتصادی ایران که توسط دونالد ترامپ اِعمال شده بود، حمایت کنگره را از دست بدهد.
تیم بایدن نیز این موضوع را درک کرده و نگران مخالفت اعضای کنگره برای نزدیک شدن به ایران است. طومارهای مختلفی از سوی سناتورهای آمریکایی نوشته و امضا می‌شود که هرکدام در یک جهت است. یکی از این طومار‌ها که توسط سناتورهای هر دو حزب متشکل از 43 نفر امضا شده، از رئیس‌جمهوری خواسته تا دامنه توافق آینده با ایران را به «تهدیدات غیرهسته‌ای» گسترش دهد.
طومار دیگر که توسط برخی از سناتورهای دموکرات نوشته شده و در حال جمع‌آوری امضا است، خواهان رویکرد «مرحله به مرحله» شده‌اند. آنها با توصیف کمپین فشار حداکثری ترامپ، به عنوان یک «شکست»، خواهان یک راه‌حل ساده شده‌اند: «در صورت تمایل ایران برای بازگشت به محدودیت‌های تعیین شده ذیل برجام، ایالات متحده آمریکا هم باید دوباره به این توافق بپیوندد و تحریم‌ها را طبق توافق بردارد.»
دولت بایدن اعلام کرد که با برگشتن ایران به تعهدات کامل ذیل برجام، آمریکا هم به تعهداتش بازمی‌گردد. ایران هم اعلام کرده که عمل در مقابل عمل و با بازگشت آمریکا به تعهداتش و رفع تحریم‌ها، ایران نیز به سرعت به تعهدات خود بازمی‌گردد. با این حال هر دو طرف، دیگری را مسئول برداشتن اولین قدم می‌دانند.
خبرگزاری گاردین در گزارشی نوشته که برخی از ناظران نگران آن هستند که بایدن، ضرورت پیشرفت سریع در حل مسئله برجام را در آستانه انتخابات پیش روی ایران درک نکند؛ چرا که احتمالا «تندروهای مخالف اصل مذاکره احتمالا در انتخابات با مشارکت کم، پیروز می‌شوند.» با این حال، تیم بایدن دست‌کم در ظاهر نشان می‌دهد که عجله‌ای برای بازگشت به برجام ندارد.
فارن پالیسی نیز در گزارشی نوشته که برخی از ترقی‌خواهان در آمریکا از رفتار تیم بایدن و رویکرد محتاطانه او در سیاست خارجی ابراز تاسف کرده‌اند، گرچه اگر تیم او در سیاست داخلی، جسورانه حرکت می‌کند.
با این حال، برخی هم این نگرانی را بی‌مورد می‌دانند و اعلام می‌کنند که اگر در پایان دولت حسن روحانی، مسئله برجام حل نشود، این اتفاق در دولت بدی خواهد افتاد. همانطور جواد ظریف گفت که «بعضی دوستان می‌روند و به آمریکا گرا می‌دهند که با ما بهتر می‌توانید کار کنید. خبرش را به من می‌دهند.»