یادداشتی از حمیدرضا میرزاده کارشناس محیط زیست
کم توجهی به محیط زیست در نظام بودجهریزی
به طور کلی بودجه هر سازمان به چند مولفه بستگی دارد، ابتدا اهمیت آن سازمان و اینکه در روند توسعه کشور چه نقشی دارد، سپس اینکه این سازمان چه برنامههایی را ارائه میدهد و چه فعالیتهایی راانجام میدهد مهم است
۲۳ دی ۱۳۹۹، ۱۰:۰۸
به طور کلی بودجه هر سازمان به چند مولفه بستگی دارد، ابتدا اهمیت آن سازمان و اینکه در روند توسعه کشور چه نقشی دارد، سپس اینکه این سازمان چه برنامههایی را ارائه میدهد و چه فعالیتهایی راانجام میدهد مهم است و سوم مساله در اهمیت نوع نگاه اقتصادی به بودجه است. یعنی بودجهریزی در کشورما نوعی سرمایهگذاری دیده میشود.
متاسفانه بوجه سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به این 3 مولفه، همیشه در جایگاه نامناسب قرار دارد. شاید دلیل اول این است که هیچگاه نگاه سرمایهگذاری به حفاظت محیط زیست نشده است. یکی از نگاهها به محیط زیست ماهوی است. یعنی زمانی که ما زیرساختهای حیاتی کشور را حفظ نکنیم یا مهمترین و غیرقابل بازگشتترین سرمایههای کشور که سرمایه طبیعی هستند را در معادلات بودجهریزی در نظر نگیریم، هر بودجهای برای حفاظت محیط زیست در نظر تصمیمگیران دور ریختن پول است. یعنی در روند توسعه کشور هزینههای پنهانی که برای حفاظت خاک، حفاظت منابع آب، زیستگاههای طبیعی، گونههای گیاهی و جانوری هرگز دیده نمیشود.
نگاه دوم هم این است که صرف این بودجه چه میزان بازگشت اقتصادی دارد. مثلا بودجه حفاظت از تالابها ممکن است از نظر تصمیم گیران پول هدر دادن باشد اما وقتی تبعات ناشی از طوفانهای شن، خشکسالی و بی کاری های جامعه محلی که از آن تالاب ارتزاق می کردند را از نظر اقتصادی محاسبه کنیم میبینیم این بودجه بسیار به صرفه است، اما متاسفانه این نگاه در برنامه ریزی بودجه وجود ندارد.
از طرف دیگر بخش از برنامهریزی برای بودجه محیط زیست به فعالیتها در زمینه حفاظت محیط زیست کشوربستگی دارد، یعنی اینکه چه برنامههایی برای محیط زیست کشور طراحی میشود. باید بگویی مدر این زمینه در بیشتر مواقع رفتار دولت در برابر حفاظت محیط زیست واکنشی است. یعنی در جایی اتفاقی رخ میدهد، مثلا تالابی خشک میشود یا گونهای در معرض خطر انقراض قرار میگیرد و سپس دولت شروع به فعالیت و درخواست بودجه و تقاضا پروژههای فوق برنامه میکند که معمولا این نوع عملکرد کمتر جواب میدهد.
برخی مواقع هم نمیتوانیم به خوبی تشریح کنیم که اگر این گونه جانوری منقرض شود چگونه در اقتصاد تاثیر میگذارد. ماهیت حفاظت محیط زیست اینگونه است که لزوما نمیشود از آن اعداد ارقام اقتصادی استخراج کرد در حالیکه متاسفانه در بودجه فقط به اعداد و ارقام و سود و زیان اقتصادی توجه میشود.
مساله مهم دیگر این است که نه فقط سازمان حفاظت محیط زیست بلکه کل قوای سه گانه باید به این مساله توجه داشته باشند که اگر بخشهایی مانند صنعت، کشاورزی و … به حفاظت محیط زیست توجه نکنند، سازمان به تنهایی نمیتواند هیچ پروژه موفقی داشته باشد. اینگونه نیست که هر دستگاه کار خودش را انجام بدهد و بعد با افزایش بودجه سازمان محیط زیست خسارات را ترمیم کند.
متاسفانه نگاه تصمیمگیری محیط زیست اینگونه شده که مثلا در زمان تعیین استاندارد سوخت خودرو میشود
وزارتخانه مربوطه توجیهات خودش را دارد و کار خودشان را انجام میدهد اما وقتی به مشکل بر میخورد به سازمان محیط زیست مراجعه میکند. تاوقتی این نگاه باشد سازمان حفاظت محیط زیست ناکارآمد خواهد بود و طبیعی است که از نظر برنامهریزان بودجه دادن به این سازمان پول دور ریختن باشد.
به غیر از این مسائل باید نگاههای سیاسی را هم اضافه کنیم . برخورد سیاسی افراد و تصمیم گیران با رئیس سازمان یا طیف سیاسی که سازمان یا دولت را در اختیار دارند بر بودجه تاثیر گذار خواهد بود.
در مجموع تا زمانی که نگاه ما به حفاظت محیط زیست نگاه واکنشی باشد، بودجه چیزی فراتر از این نخواهد رفت و این نگاه واکنشی هم شامل کل بدنه سه گانه به ویژه در قوه مجریه و دولت و هم شامل بخشها تولیدی و خدماتی و هم خود سازمان است.
اگر این نگاه تغییر نکند بودجه چیزی فراتر از حقوق کارمندان و فعالیتهای روزمره سازمان حفاظت محیط زیست نخواهد بود.
اگرچه در سالهای گذشته از نظر رقم، بودجه محیط زیست افزایش پیدا کردهاست اما درواقع باتوجه به هزینهها و تورم هر سال بودجه از نظر ارزش اقتصادی کاهش داشتهاست. سازمان حفاظت محیط زیست حتی برای حقوق حق کارکنان، حق مامورت و … با مشکل روبرست از طرفی فعالیتهای سازمان هم رفته رفته کم شده است، برای نمونه قبلا کتاب منتشر می کرد و خدماتی برای آگاه سازی ارائه میدادی داد اما در سالهای اخیر این فعالیتها بی سر و صدا حذف شدهاست و ما با کاهش پنهان بودجه روبرو بودیم.
از سوی دیگرهمواره بودجهای که تصویب میشود به طور کامل تخصیص پیدا نمیکند یا در زمان نامناسب تخصص پیدا میکند.
به نظر میرسد نگاه به محیط زیست همچنان تزئینی است در عمل سازمان نهادی نخواستنی در توسعه است و طبیعی است هر بودجهای به آن اختصاص داده شود موفق نخواهد بود.
برچسب ها:
نظر کاربران
نظری برای این پست ثبت نشده است.
مطالب مرتبط
لاکپشتها؛ قربانیان خاموش انقراض
«پیام ما» در گفت و گو با عضو گروه تخصصی لاکپشتهای آبشیرین اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت تلاش های انجام شده برای حفاظت از گونه لاک پشت فراتی را بررسی کرد
راه ۱۷ساله، از کشتــــار تا حفاظت
موزه تنوع زیستی سیستان و بلوچستان، پنجرهای برای ارتقای آگاهی عمومی
از سال گذشته و با تشدید بحرانهای چون جنگ و اعتراضات، تلاشها برای بازگشایی معدن بوکسیت «شاهوار» افزایش یافته است
جنگ برای بسته ماندن شاهــــــوار
نقش موزهها در ترویج فرهنگ حفاظت از محیطزیست
چالشهای منطقهای مدیریت ریزگردها
دیپلماسی گرد و غبار؛ مدیریت کانونهای خارجی با چالشهای پیچیده منطقهای روبهرو است
مشاهده گونه نادر دارکوب قهوهای در اردبیل
به مناسبت روز جهانی موزهها
پیام مدیرکل موزه ملی تاریخ طبیعی و ذخایر ژنتیکی به مناسبت روز جهانی موزهها
در منطقه حفاظتشده باشگل قزوین
ثبت نخستین زایش گوسفند وحشی ارمنی در منطقه باشگل تاکستان
تنها موزه گلاب ایران در سکوت مسئولان
میراث «قمصر» در خطر فراموشـــــی
وب گردی
- مسابقه ملی ایدهپردازی «ایدانو» به آنتن شبکه دو رسید
- «سهم ما از قدردانی»؛ حمایت ویژه هتلهای دُنسه از قهرمانان امداد
- درخواست ایجاد مسیر دوچرخهسواری ۱۰۰ کیلومتری در قم
- چند روز بعد از سمپاشی ساس از بین میرود؟ (راهنمای کامل سمپاشی ساس + قوی ترین سم ساس)
- باغ پرندگان تهران کجاست؟ معرفی، ساعت کاری و آدرس
- مقایسه قیمت ورق شیروانی، سیاه، استیل و گالوانیزه در یک نگاه
- درخواست برقراری دورکاری و تعطیلی پنجشنبه برای کادر غیرعملیاتی (پشتیبانی) درمان سازمان تأمین اجتماعی
- طریقه ی ساخت دستگاه واکس زن برقی
- خرید لوازم یدکی لودر فابریک
- حضور فعال شرکت کرچنر سولار گروپ ایرانیان در نمایشگاه بینالمللی انرژیهای تجدیدپذیر بیشتر
بیشترین نظر کاربران
خیابان؛ عرصه مشترک یا میدان تقابل؟
پربازدیدها
1
رقص سوگوارانه؛ کنشی مقاومتی
2
رقص عزا
3
مبارزه با جستوجوی گنج
4
هوای آلوده با موتورهای منسوخشده و آلاینده خودروهای داخلی
5
گنجِ گمشده زیر چرخ لودرها




دیدگاهتان را بنویسید