یادداشتی از حمیدرضا میرزاده کارشناس محیط زیستکم توجهی به محیط زیست در نظام بودجه‌ریزیبه طور کلی بودجه هر سازمان به چند مولفه بستگی دارد، ابتدا اهمیت آن سازمان و اینکه در روند توسعه کشور چه نقشی دارد، سپس اینکه این سازمان چه برنامه‌هایی را ارائه می‌دهد و چه فعالیت‌هایی راانجام می‌دهد مهم است

1399/10/23

به طور کلی بودجه هر سازمان به چند مولفه بستگی دارد، ابتدا اهمیت آن سازمان و اینکه در روند توسعه کشور چه نقشی دارد، سپس اینکه این سازمان چه برنامه‌هایی را ارائه می‌دهد و چه فعالیت‌هایی راانجام می‌دهد مهم است و سوم مساله در اهمیت نوع نگاه اقتصادی به بودجه است. یعنی بودجه‌ریزی در کشورما نوعی سرمایه‌گذاری دیده می‌شود.
متاسفانه بوجه سازمان حفاظت محیط زیست با توجه به این 3 مولفه، همیشه در جایگاه نامناسب قرار دارد. شاید دلیل اول این است که هیچگاه نگاه سرمایه‌گذاری به حفاظت محیط زیست نشده است. یکی از نگاه‌ها به محیط زیست ماهوی است. یعنی زمانی که ما زیرساخت‌های حیاتی کشور را حفظ نکنیم یا مهمترین و غیرقابل بازگشت‌ترین سرمایه‌های کشور که سرمایه طبیعی هستند را در معادلات بودجه‌ریزی در نظر نگیریم، هر بودجه‌ای برای حفاظت محیط زیست در نظر تصمیم‌گیران دور ریختن پول است. یعنی در روند توسعه کشور هزینه‌های پنهانی که برای حفاظت خاک، حفاظت منابع آب، زیستگاه‌های طبیعی، گونه‌های گیاهی و جانوری هرگز دیده نمی‌شود.
نگاه دوم هم این است که صرف این بودجه چه میزان بازگشت اقتصادی دارد. مثلا بودجه حفاظت از تالاب‌ها ممکن است از نظر تصمیم گیران پول هدر دادن باشد اما وقتی تبعات ناشی از طوفان‌های شن، خشکسالی و بی کاری های جامعه محلی که از آن تالاب ارتزاق می کردند را از نظر اقتصادی محاسبه کنیم می‌بینیم این بودجه بسیار به صرفه است، اما متاسفانه این نگاه در برنامه ریزی بودجه وجود ندارد.
از طرف دیگر بخش از برنامه‌ریزی برای بودجه محیط زیست به فعالیت‌ها در زمینه حفاظت محیط زیست کشوربستگی دارد، یعنی اینکه چه برنامه‌هایی برای محیط زیست کشور طراحی می‌شود. باید بگویی مدر این زمینه در بیشتر مواقع رفتار دولت در برابر حفاظت محیط زیست واکنشی است. یعنی در جایی اتفاقی رخ می‌دهد، مثلا تالابی خشک می‌شود یا گونه‌ای در معرض خطر انقراض قرار می‌گیرد و سپس دولت شروع به فعالیت و درخواست بودجه و تقاضا پروژه‌های فوق برنامه می‌کند که معمولا این نوع عملکرد کمتر جواب می‌دهد.
برخی مواقع هم نمی‌توانیم به خوبی تشریح کنیم که اگر این گونه جانوری منقرض شود چگونه در اقتصاد تاثیر می‌گذارد. ماهیت حفاظت محیط‌ زیست اینگونه است که لزوما نمی‌‌شود از آن اعداد ارقام اقتصادی استخراج کرد در حالیکه متاسفانه در بودجه فقط به اعداد و ارقام و سود و زیان اقتصادی توجه می‌شود.
مساله مهم دیگر این است که نه فقط سازمان حفاظت محیط زیست بلکه کل قوای سه گانه باید به این مساله توجه داشته باشند که اگر بخش‌هایی مانند صنعت، کشاورزی و … به حفاظت محیط زیست توجه نکنند، سازمان به تنهایی نمی‌تواند هیچ پروژه موفقی داشته باشد. اینگونه نیست که هر دستگاه کار خودش را انجام بدهد و بعد با افزایش بودجه سازمان محیط زیست خسارات را ترمیم کند.
متاسفانه نگاه تصمیم‌گیری محیط زیست اینگونه شده که مثلا در زمان تعیین استاندارد سوخت خودرو می‌شود

وزارتخانه مربوطه توجیهات خودش را دارد و کار خودشان را انجام می‌دهد اما وقتی به مشکل بر می‌خورد به سازمان محیط زیست مراجعه می‌کند. تاوقتی این نگاه باشد سازمان حفاظت محیط زیست ناکارآمد خواهد بود و طبیعی است که از نظر برنامه‌ریزان بودجه دادن به این سازمان پول دور ریختن باشد.
به غیر از این مسائل باید نگاه‌های سیاسی را هم اضافه کنیم . برخورد سیاسی افراد و تصمیم گیران با رئیس سازمان یا طیف سیاسی که سازمان یا دولت را در اختیار دارند بر بودجه تاثیر گذار خواهد بود.
در مجموع تا زمانی که نگاه ما به حفاظت محیط زیست نگاه واکنشی باشد، بودجه چیزی فراتر از این نخواهد رفت و این نگاه واکنشی هم شامل کل بدنه سه گانه به ویژه در قوه مجریه و دولت و هم شامل بخش‌ها تولیدی و خدماتی و هم خود سازمان است.
اگر این نگاه تغییر نکند بودجه چیزی فراتر از حقوق کارمندان و فعالیت‌های روزمره سازمان حفاظت محیط زیست نخواهد بود.
اگرچه در سال‌های گذشته از نظر رقم، بودجه محیط زیست افزایش پیدا کرده‌است اما درواقع باتوجه به هزینه‌ها و تورم هر سال بودجه از نظر ارزش اقتصادی کاهش داشته‌است. سازمان حفاظت محیط زیست حتی برای حقوق حق کارکنان، حق مامورت و … با مشکل روبرست از طرفی فعالیت‌های سازمان هم رفته رفته کم شده است، برای نمونه قبلا کتاب منتشر می کرد و خدماتی برای آگاه سازی ارائه می‌دادی داد اما در سال‌های اخیر این فعالیت‌ها بی سر و صدا حذف شده‌است و ما با کاهش پنهان بودجه روبرو بودیم.
از سوی دیگرهمواره بودجه‌ای که تصویب می‌شود به طور کامل تخصیص پیدا نمی‌کند یا در زمان نامناسب تخصص پیدا می‌کند.
به نظر می‌رسد نگاه به محیط زیست همچنان تزئینی است در عمل سازمان نهادی نخواستنی در توسعه است و طبیعی است هر بودجه‌ای به آن اختصاص داده شود موفق نخواهد بود.

مطالب مرتبط
واکنش محیط زیست زنجان به گزارش «پیام ما»
به دنبال انتشار گزارشی در روزنامه «پیام ما» درباره انتقال ضایعات شهرک صنعتی سرب و روی زنجان با تیتر «خطر آلودگی جیوه‌ای زنجان‌رود» روابط‌عمومی اداره‌کل محیط زیست استان زنجان در جوابیه‌ای درباره انتقال پسماند لندفیل جدید «سردهات» توضیحاتی ارائه کرد. در این جوابیه آمده است: «مطابق با مقررات، دانشگاه‌ها می‌توانند ارزیابی محیط زیستی و مطالعات […]
«گور»کُشی در باغ وحش صفادشت
مهتاب جودکیمهتاب جودکی چند روز پس از انتقال سه گورخر آفریقایی به ایران یکی از آنها تلف شد
باغ وحش صفادشت این بار با تلف شدن یکی از سه گورخر آفریقایی‌اش جنجال به پا کرده. این مجموعه که برای جمع‌آوری و نمایش گونه‌های کمیاب و در حال انقراض تبلیغ می‌کند، در دو سال گذشته یک بار با مرگ یکی از سه زرافه وارداتی، پنهان‌کردن این خبر و انتشار عکس‌های کالبدگشایی زرافه معروف شد […]
یادداشت
حوزه سیاست‌گذاری از حدود یکی دو دهه پیش به‌طور جدی‌تر بحث‌های محیط زیستی را ذیل سیاست‌های اجتماعی قرار داده و به شکل جدی به عنوان یک حوزه مهم سیاستگذاری اجتماعی در کنار آموزش، اشتغال، سلامت به آن نگاه می‌کند. بنابراین خود محیط زیست به تنهایی یکی از موضوعات سیاستگذاری اجتماعی است به همین دلیل که […]
مقابل 411 طرح بدون ارزیابی ایستادیم
فروغ فکریفروغ فکری در نشست خبری معاونت انسانی سازمان حفاظت محیط زیست مطرح شد
معاون جدید محیط زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست حدود 10 روز قبل توسط علی سلاجقه بر سر کار آمد. ایرج حشمتی که پیش از این مدیرکل محیط زیست استان اصفهان بود در روزهایی به پردیسان رسید که انتقادات بسیاری از عملکرد و جابجایی‌های مدیریتی سازمان حفاظت محیط زیست شنیده می‌شد. با این حال حشمتی […]
دیگر مطالب شماره 1925
مرکز پژوهش‌های مجلس بودجه پیشنهادی سال ۱۴۰۰ محیط زیست را تایید نکردنیمی از وظایف سازمان محیط زیست بودجه نداردمسائل محیط زیست با وجود رشد تخصیص اعتبارات در دو سال اخیر فاقد وضعیت با ثبات است
لزوم ایجاد ضوابط برای بهینه کردن روشنایی ساختمان‌هابیلبوردها، منابع ناشناخته اتلاف انرژی در شهرهایک فعال محیط زیست و آسمان شب: بیش از ۹۰ درصد تابلوهای شهر تهران نورپردازی روبه بالا و اتلاف انرژی دارند
دو سال بعد از ثبت ملی بنای مومنان قزوین، فقط ۳۰ درصد از این خانه باقی مانده استوعده دادند لاشه خانه مومنان حفظ شودسلیمانی، فعال میراث‌فرهنگی قزوین: در این سال‌ها برای حفاظت از این بنا حتی یک حصارکشی ساده هم نکردند مدیر کل میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قزوین: ما وظیفه‌ای در قبال خانه مومنان نداریم
پیشنهاد رییس سازمان حفاظت محیط زیست برای کاهش آلودگی هواخاموشی به جای مازوت‌سوزیمدیر کل محیط‌زیست خوزستان: نسبت به خوزستان بی‌عدالتی شده است مدیر عامل شرکت گاز استان مرکزی: در حال حاضر ۶۰ درصد گاز استان را خانه‌ها مصرف می‌کنند
سخنگوی سازمان انرژی اتمی:بازرسان آژانس اخراج نمی‌شوند«رافائل گروسی»، مدیر کل آژانس اتمی گفته است که از بابت مصوبه مجلس ایران در مورد دسترسی بازرسان آژانس نگران است و دوست ندارد که در روز بیست‌ویکم فوریه از ایران بشنود که حضور بازرسان در ایران کاهش می‌یابد.
محمد جواد ظریف:کره جنوبی هرچه سریع تر موانع منابع ارزی ایران را آزاد کندوزیر امور خارجه ایران بزرگترین مانع توسعه روابط ایران و کره جنوبی در شرایط فعلی را محدودیت ایجاد شده برای منابع ارزی ایران نزد بانک‌های کره‌ای ذکر کرد و از دولت کره خواست که هرچه سریع‌تر در جهت رفع این موانع اقدامات لازم معمول کنند.

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *