تعویق 5 ساله مرمت کامل‌ترین خانه تاریخی کشور به دلیل اختلاف 500 میلیون تومانیمیراث، مالک «نصیرالدوله» نیست*رئیس هیئت‌مدیره صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی: عمارت نصیرالدوله توسط اداره کل میراث فرهنگی استان تهران نگهداری می‌شود اما بنا در مالکیت بانک کشاورزی است *یک میلیارد تومانی که در سال 84 برای خرید نصیرالدوله پرداخت شد را باد برد

مرضیه قاضی زاده | 5سال است که عمارت نصیرالدوله پلمب شده است. از سال 94 که مالک شکایت کرد و ملک را از فهرست فراخوان درآورد، این ملک در یک دعوای حقوقی مانده است. گویا هنگام فروش خانه سند در رهن بانک کشاورزی بوده و نپرداختن دیون توسط مالک، ملک را از مالکیت میراث‌فرهنگی درآورده است. در حقیقت اختلاف مالی 300 تا 500 میلیون تومان، این عمارت چند صد میلیاردی را از دایره انتفاع خارج کرده است. 

خانه نصیرالدوله را به اشتباه به جای خانه مدرس خریدند. سال 81 مجلس و دفتر رئیس‌جمهور دستور خرید خانه مدرس را صادر کرد. همان سال گروهی متشکل از سه کارشناس استان تهران کوچه مدرس را بررسی کرده و اشتباهی خانه‌ای که حداقل سه پلاک با خانه مدرس فاصله داشت را خریدند. سال 84 معادل یک میلیارد تومان برای خرید این خانه صرف شد.

میرزا احمدخان نصیرالدوله‌بدر از تاجران ثروتمند پایتخت بود که در همسایگی شهید مدرس زندگی می‌کرد. آن دو با هم رفاقت داشتند اما راهشان یکی نبود. یکی با رضا‌شاه در افتاد و روانه تبعید شد و دیگری شد وزیر فرهنگ. خانه موسوم به خانه نصیرالدوله کامل‌ترین خانه تاریخی تهران است. این عمارت قاجاری در دو طبقه ساخته شده و قسمت‌های مختلفی نظیر شاه‌نشین، کالسکه‌خانه، حمام اختصاصی و آب‌انبار دارد. تنها کتیبه چوبی باقیمانده که تاریخ 1272 روی آن درج شده نشان می‌دهد که این خانه متعلق به اوایل دوره ناصرالدین شاه قاجار است. آورد‌ه‌اند که میرزا عبدالوهاب‌خان شیرازی آصف‌الدوله (نصیرالدوله) مالک اولیه این خانه بوده اما روی نقشه حصار صفوی با عنوان باغ وزیر مختار فرانسه مشخص شده است. هرچند که شواهدی مبنی بر مالکیت مشیرالسلطنه بر این خانه وجود دارد. 

 این خانه بهمن سال 82 با شماره ۱۰۸۴۷ به ثبت رسید اما مرمتش سال‌ها بعد آغاز شد. این خانه حدود 20 سال زباله‌دانی ساکنان خیابان مدرس بود، اواخر دهه 80 حدود 400 تن خاک و نخاله‌های ساختمان را از زیرزمین عمارت بیرون کشیدند. مهدی معمارزاده، که در دو دوره ناظر مرمت این عمارت تاریخی بوده است به «پیام‌ما» می‌گوید: «20 سال پیش که این‌جا را دیدم، زیر‌زمین تا کف حیاط  پر بود از نخاله ساختمانی. زیرزمین حتی در نقشه‌برداری هم قابل تشخیص نبود و بخشی از دیوارها و سقف ریخته بود.» به گفته معمارزاده تاکنون دو مرحله مرمت روی این بنا انجام شده، در مرحله اول روی سقف داربست زده شده و سقف تالار اصلی مرمت شده و سایر اجزای بنا که در حال ریزش بوده مقاوم‌سازی شده است. در مرحله دوم هم کارهای جزئی مرمتی انجام شده است. حال اما سال‌هاست مرمت خانه نصفه‌و‌نیمه مانده و 5 سال است که در عمارت را پلمب کرده‌اند.

مرتضی ادیب‌زاده، معاون میراث‌فرهنگی استان تهران درباره این موضوع حاضر به مصاحبه نیست: «تا زمانی که مشکل حقوقی بر طرف نشود کسی از میراث‌فرهنگی در این زمینه مصاحبه نمی‌کند.»

عمارت نصیرالدوله، در تملک بانک کشاورزی

هادی میرزایی، مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی اما به «پیام‌ما» می‌گوید: «از همان سال 84 که بنا توسط اداره کل میراث‌فرهنگی‌، گردشگری و صنایع‌دستی استان تهران خریداری و در اختیار این اداره کل قرار داشت، با مشکلات حقوقی مواجه شد. »

به گفته میرزایی بهای خرید ملک به صورت کامل توسط میراث‌فرهنگی استان تهران به مالک بنا (آصفی) پرداخته شده است اما در زمان خرید، این ملک در رهن بانک کشاورزی استان آذربایجان‌شرقی قرار داشته است. او در این رابطه می‌گوید: «این بانک به دلیل دیون پرداخت نشده که میراث‌فرهنگی وقت از آن مطلع نبود، سند ملک را در سال 90 باطل می‌کند. با این حال با پیگیری مدیریت حقوقی میراث‌فرهنگی استان تهران، سال 95 رای به نفع میراث صادر می‌شود.»  سال 95 رای دادگاه به نفع میراث‌فرهنگی صادر شده اما مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی می‌گوید که هم اکنون سند بنا در مالکیت بانک کشاورزی است. 

سجاد عسگری، دبیر کمیته مردم‌نهاد پیگیری حفاظت از خانه‌های تاریخی تهران درباره مشکلات حقوقی این خانه به «پیام‌ما» می‌گوید: «بعد از 10 سال بانک کشاورزی یادش افتاده که ملک در رهن بانک بوده و از میراث شکایت کرده. پیرو همین شکایت هم ملک از مزایده خارج شد.»

خانه نصیرالدوله دو بار در لیست مزایده قرار گرفت

به گفته مدیرعامل و رئیس هیئت‌مدیره صندوق احیا و بهره‌برداری از اماکن تاریخی و فرهنگی این بنا دو بار در لیست فراخوان عمومی قرار گرفته است. میرزایی میگوید: «شهریور 1390 این بنا در لیست فراخوان عمومی قرار گرفت. همچنین در شهریور 94 نیز به فراخوان عمومی گذاشته شد اما در نهایت به دلیل مشکل معارضین از فهرست فراخوان خارج شد و از آنجا که در متن قوانین و مقررات، مرمت، حفاظت و استحکام بخشی بناها قبل از واگذاری بر عهده میراث‌فرهنگی است، بنای مورد اشاره در حال حاضر توسط اداره کل میراث‌فرهنگی استان تهران نگهداری می‌شود.»

او ادامه می‌دهد: «با شکایت میراث‌فرهنگی، پرونده بنا در مرحله رسیدگی قضایی قرار دارد و امیدواریم از طریق مراجع قضایی مالکیت آن را به میراث‌فرهنگی برگردانیم تا در نهایت صندوق احیا بتواند نسبت به مرمت، احیا و بهره‌برداری آن با در نظر گرفتن شاخص‌های حفاظت از بنا اقدام کند.» به گفته دبیر کمیته مردم‌نهاد پیگیری و حفاظت از خانه‌های تاریخی تهران مبلغ اختلاف 300 تا 500 میلیون تومان است. عسگری می‌گوید: «این دعوای حقوقی از چهار سال پیش در جریان است و هنوز تکلیف خانه مشخص نشده.» او معتقد است که وزارت میراث‌فرهنگی اراده‌ای برای حل این مشکل ندارد چرا که این مبلغ در مقایسه با قیمت ملک به قدری کم است که می توان با توافق آن را حل کرد و یا مبلغ را از طریق مزایده از مالک بعدی دریافت کرد. 

چهار سال است که پرونده این ملک در دادگاه در جریان است و در طی این مدت مالک قبلی بارها برای فروش ملک مشتری آورده است.

عسگری می‌گوید: «تا زمانی که آقای آصفی در قید حیات بود برای فروش این خانه مشتری می‌آورد. ما این موضوع را با میراث در میان گذاشتیم تا در نهایت میراث با سازمان ثبت اسناد و املاک هماهنگی‌های لازم را انجام داد که اگر کسی برای خرید آن خانه مراجعه کرد، جلوی آن گرفته شود.»

مدیرعامل و رئیس هیئت‌ مدیره صندوق احیا و بهره‌برداری در پاسخ به این سوال که بعد از چند سال دعوای حقوقی در نهایت وزارت میراث‌فرهنگی چه برنامه‌ای برای این خانه تاریخی دارد، می‌گوید: «در حال حاضر مدیریت حقوقی صندوق احیا با مدیریت حقوقی اداره کل میراث‌فرهنگی استان تهران پیگیر وصول دیون و آزادسازی سند این بنا هستند.

 برای پرداخت دیون بانک می‌توان آن را در قالب بسته سرمایه‌گذاری تعریف کرد و به شرط پرداخت دیون از سوی سرمایه‌گذار، به عنوان آورده او محسوب کرد.»

استان تهراناماکن تاریخیعمارت نصیرالدولهمیراث فرهنگی
مطالب مرتبط
بوم و بَر
1931
آخرین مقاومت‌ها در برابر تخریب کوه تاریخی ریاز کوه بی‌بی شهربانو مشتی ریزگرد می‌ماند
حسن خلیل‌آبادی، عضو شورای شهر تهران: اگر روند تخریب کوه ادامه داشته باشد، در آینده نزدیک از میراث چند هزار ساله تهران و این کوه تنها یک پوسته باقی می‌ماند
پیام میراث
1931
انتقاد دبیر کمیته ملی حافظه جهانی از مصوبه امحای لنج‌های چوبی:آنها نمی‌دانستند این میراث جهانی است
دبیر کمیته ملی حافظه جهانی کمیسیون ملی یونسکو ایران، مصوبه امحای لنج‌های چوبی را سبب دوری نسل جوان از آموزش دانش بومی دانست.
پیام میراث
2015
آمار سال‌های ۹۰ تا ۹۸ وزارت میراث فرهنگی نشان می‌دهدافزایش بی‌سابقه تخلف‌ها در میراث فرهنگی
در طول هشت سال حفاری غیرمجاز سه برابر، تخریب بیش از ۵ برابر، مرمت و توسعه غیرمجاز سه برابر، تجاوز به عرصه و اراضی بیش از ۱۲ برابر و سرقت آثار منقول چهار برابر شده است
بوم و بَر
1933
آخرین وضعیت ساماندهی منطقه میراثی قزوین که چند سالی است به خرابه بدل شدهدباغان تا 10 سال دیگر هم آباد نمی‌شود
دباغان تا 10 سال دیگر هم آباد نمی‌شود

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.