|پیام ما| بارش‌های رگباری و سیل آسا، پایشان این‌بار از خوزستان به بوشهر باز شده است. شبه جزیره را آب برداشته به همان دلایلی که هفته گذشته اهواز و ماهشهر را آب برداشته بود. بارش‌هایی که بعد از چند دهه خشکسالی، اقلیم شناسایی آن را از تبعات تغییر اقلیم می‌دانستند و اعتقاد دارند تا زمانی که شهرها سازگار با این تغییرات نباشند، امکان رهایی از این سیلاب‌های نیست.

به گفته رسانه‌ها بارندگی‌های شدید و جاری شدن سیلاب در بوشهر باعث طغیان رودخانه‌ها و آب‌گرفتگی شدید خیابان‌ها شده و خسارات سنگینی را به ساکنان روستاها وارد کرده است. ایلنا در همین رابطه نوشته که بر اثر ریزش کوه ناشی از بارندگی‌های اخیر در روستای سوک دشتستان منجر به جان‌باختن 2 زن در شهر برازجان شد. اولین قربانی زن روز گذشته در دشتستان بر اثر سقوط در یکی از دره‌های فصلی برازجان غرق شد که جسد او چند ساعت بعد توسط نیروهای هلال احمر پیدا و از آب بیرون کشیده شد.

حادثه دوم مربوط به زن جوان اهل روستای سوک واقع در منطقه تنگ‌ارم از توابع دشتستان بود که بر اثر ریزش کوه دچار حادثه شد و جان خود را از دست داد.این زن ۳۴ ساله از خانواده عشایر و دامدار واقع در روستای سوک از توابع بخش ارم شهرستان دشتستان، به دلیل ریزش کوه و گیر افتادن در زیر آوار جان باخت. بخش‌هایی از دلوار شهرستان تنگستان در بوشهر نیز درگیر سیل شده است اما به گفته جهانگیر دهقانی، مدیر کل بحران استانداری بوشهر به ایرنا، شهرستان دشتستان بیشترین میزان بارش‌ها را ظرف روزهای گذشته داشته است. هشدارهای لازم مبنی بر ورود سامانه بارشی شدید در روز یکشنبه به تمامی دستگاه‌های عضو ستاد مدیریت بحران اعلام شده بود اما روند طوری بود که در کمتر از سه ساعت بارش‌های شدیدی به وقوع پیوست. به گفته دهقانی، یکی از علل چنین حوادثی برای بوشهر، ورود رواناب از استان‌های بالادست ‌فارس، کهگیلویه‌و‌بویراحمد و خوزستان بوده است که منجر به افزایش میزان آورد رودخانه و طغیان آن‌ها شده و همچنین سرازیر شدن این حجم آب به رودخانه‌های شهری، باعث آب‌گرفتگی شدید معابر و برخی منازل شده است. دهقانی همچنین به بارش بیش از 165 میلی‌متری باران در برخی نقاط دشستان اشاره می‌کند و می‌گوید: تمامی تمهیدات لازم پیش بینی شده و تمامی نیروهای امدادی پیش از وقوع سیلاب در مناطق مختلف مستقر شده بودند. علت اصلی وقوع حوادث، آورد رودخانه‌ها از بالادست و بارندگی شدید در حوزه‌های آبریز استان بوده، به طوری که در مدت ۳ ساعت حدود ۱۶۵ میلیمتر باران باریده است.

تاب آوری پایین استان خوزستان

چند کیلومتر آن‌طرف‌تر یعنی در خوزستان هم هنوز سیل در بعضی مناطق جولان می‌دهد. آب‌گرفتگی در بعضی مناطق ماهشهر ادامه دارد. رئیس سازمان بازرسی کل کشور هم روز گذشته از مناطق آب‌گرفته و سیل زده در خوزستان بازدید کرد و در همین راستا به خبرنگار ایرنا گفت: مشکل آب‌گرفتگی برخی مناطق خوزستان مربوط به ضعف زیرساخت‌هایی است که باید پیشتر پیش‌بینی، دنبال و اجرا می‌شد به همین دلیل تاب‌آوری استان در برابر چنین مشکلاتی کاهش یافته است.

حجت‌الاسلام حسن درویشیان همچنین ادامه داد: طرح جامع فاضلاب اهواز که از سال ۱۳۸۵ شروع شده ۴۰درصد آن اجرا نشده ضمن آن‌که سامانه جمع‌آوری آب‌های سطحی در این کلان‌شهر وجود ندارد. او همچنین معتقد است که به دلیل نبود سامانه جمع آوری آب‌های سطحی، و ضعف زیرساخت‌ها، آب‌های ناشی از بارش باران وارد سامانه فرسوده فاضلاب شدند: به دلیل این‌که سامانه فاضلاب توان کشش و جذب آب‌ها را نداشته، جریان فاضلاب و آب باران از درون خانه‌ها وارد زندگی مردم شده و آنان را به زحمت انداخته است. باید فکر و برنامه اساسی برای جمع‌آوری آب‌های سطحی بشود تا مردم با هر بارندگی با مشکل آب‌گرفتگی رو به رو نشوند البته سال گذشته اقدام‌های موقتی در برخی مناطق اهواز که دچار آب‌گرفتگی شدند انجام شد که امسال آن مناطق دچار مشکل نشدند ولی در بارندگی اخیر برای برخی مناطق اهواز و نیز شهر بندر امام‌خمینی(سربندر) مشکل جدی برای مردم پیش آمد و شهروندان دچار خسارت زیادی شدند. آخرین برآوردها نشان می‌دهد شهرهای بندر امام خمینی(ره)، ماهشهر و اهواز بیشترین خسارت ناشی از معضل آب‌گرفتگی را متحمل شدند.

میزان بارندگی سیل آسای اوایل هفته گذشته در ماهشهر و بندر امام خمینی(ره) از توابع این شهرستان که حدود ۱۵کیلومتر از هم فاصله دارند ۱۶۷میلیمتر اعلام شد. 

هشدارهای لازم به استانداران داده شده بود

به همه استانداری‌ها هشدار لازم داده شده بود، این را اسماعیل نجار، رییس سازمان مدیریت بحران به ایسنا گفته که در ابتدای پاییز دستورالعملی به استانداران سراسر کشور ابلاغ شده است: «پس از آن نیز درپی پیش‌بینی‌های هواشناسی، هشدارها و دستورالعمل‌های لازم را بر حسب استان و منطقه به مدیران کل بحران و تمامی دستگاه‌های امداد و خدماتی ابلاغ کرده است که در مورد بارش‌های اخیر نیز همین اقدامات انجام شد.»

رییس سازمان مدیریت بحران کشور نیز علت سیل در ایران را به نبود نهرهایی برای جمع‌آوری و انتقال آب مربوط دانسته بود و گفته بود: «در این شهرها عمدتا با پمپ‌های قوی اقدام به تخلیه آب می‌شود که سال گذشته نیز با پیگیری سازمان مدیریت بحران کشور چندین دستگاه پمپ قوی برای تخلیه آب اختصاص داده شد.»

به سانحه دیدگان وام اعطا می‌شود

هرچند که عمده خسارت‌ها هنوز برآورد نشده است اما ارزیابی‌ها تاکنون خبر از 4 هزار درخواست برای وام تعمیرات و ده هزار درخواست برای وام ساخت واحدهای تجاری و 6 هزار درخواست برای وام معیشتی برای حادثه دیدگان می‌دهد. نجار می‌گوید: «وام معیشتی از نوع بلاعوض است و همچنین بخشی از وام‌های جبران خسارات نیز به شکل بلاعوض پرداخت می‌شود. در درخواستی به دولت تاکید کردیم که با توجه به افزایش قیمت مصالح و هزینه‌ها لازم است مبلغ این وام‌ها افزایش پیدا کند که پس از تایید نهایی رقم آن را اعلام می‌کنیم.» ارزیابی‌ها اما در بوشهر همچنان ادامه دارد، به گفته نجار در مناطقی از استان بوشهر در عرض سه ساعت بیش از ۱۶۰ میلیمتر بارندگی وجود داشت که بسیار زیاد است. از طرفی دیگر در برخی نقاط مانند وحدتیه، دلیل آب‌گرفتگی شکستگی چند درخت و افتادن آن به رودخانه بود. این درخت ها در زیر پلی متوقف شده و آب نیز پشت آن انباشت شده و مشکلاتی را ایجاد کرده بود. تاکنون اما حدود 7 نفر بر اثر حوادث ناشی از سیل جان خود را از دست داده‌اند، رییس سازمان مدیریت بحران کشور می‌گوید: «دو نفر در بوشهر و پنج نفر در هرمزگان جان خود را از دست دادند .در این میان فقط یک زن در استان بوشهر به دلیل سقوط در آب جان خود را از دست داد و مابقی تحت تاثیر غیرمستقیم سیل قرار داشتند. یک نفر در بوشهر به دلیل ریزش ساختمان و پنج نفر شامل دو زن، دو مرد و یک کودک نیز که سرنشینان دو خودرو بودند، به دلیل ریزش کوه جان خود را از دست دادند.»

تغییر اقلیم همچنان جدی گرفته نمی‌شود

آب‌گرفتگی‌های شهرهای جنوب اما همانطور که به عللی مانند، سیستم جمع‌آوری آب‌های سطحی یا حتی شبکه فاضلاب ارتباط دارد، به نوع بارندگی‌ها هم وابسته است، مساله‌ای که اقلیم شناسان و حتی مسئولان هم به آن اشاره کردند اما به نظر می‌رسد هنوز به سطح سیاستگذاری کلان نرسیده است، مهتا بذرافکن، جامعه شناس و پژوهشگر حوزه آب که در بوشهر ساکن است، در این‌باره به «پیام‌ما» می‌گوید: «از چند روز قبل به مردم هشدار داده شده بود که احتمال بارندگی شدید وجود دارد اما مشکل این است که این حجم بارندگی در گنجایش شهرها نیست و تاب‌آوری شهرها همچنان پایین است.» او معتقد است که نوع معماری بیشتر شهرهای ایران با نوع شبکه فاضلابی که دارند، توان و کفاف مقابله با تغییر اقلیم را ندارد و از همین رو همواره شهرها با مسائل این‌چنینی روبه‌رو می‌شوند:«هرچندکه فاضلاب بوشهر بهسازی شده اما تمام مغازه‌ها در کفند، خیابان‌ها عایقند و تجهیزات و شبکه‌ فاضلاب فرسوده است. او هم مانند اقلیم شناسان اما معتقد است که شهرهای ایران تغییر اقلیم را جدی نگرفتند و این مساله باعث آسیب‌های آینده می‌شود: «واقعیت اینجاست که هشدار بارش باید به سطح سیاست‌گذاری کلان هشدار می‌داد، چون از شهروند آموزش ندیده که کاری بر نمی‌آید.»