توهم ترسالی یا تداوم خشکسالی

زمین تفتیده و خشک، کسادی کشاورزی و جیره‌بندی آب، خاطره مشترک بسیاری از اهالی فارس و ایران در یک دهه گذشته است که بارندگی و سیل‌های پیاپی یکسال اخیر شائبه گذر از آن و ورود به دوران ترسالی را ایجاد کرده است.

بارش‌های کنونی در فارس و جنوب کشور که در یکسال گذشته هم کم و بیش تجربه شده در کنار سیل‌های پیاپی از شیراز گرفته تا لرستان، خوزستان و سیستان، تصوری برای برخی افراد ایجاد کرده که این محدوده سرزمینی در حال عبور از دوران خشکسالی و ورود به دوره ترسالی است،در حالی که نظر کارشناسان و مدل‌های علمی هواشناسی خلاف این موضوع را تایید می‌کند.

بارش‌های یکسال اخیر توهم فراوانی آب و پایان مشکل کم آبی را در ذهن بعضی ایجاد کرده بدون آنکه خشکسالی بیش از یک دهه‌ گذشته را به یاد بیاورند و افزایش مصرف آب در روزهای کرونایی کنونی نیز می‌تواند متاثر از این شائبه باشد.

آمار بارندگی‌های فارس طی یکسال و نیم گذشته همواره نشان از افزایش مقطعی میزان بارش‌ها در این استان به نسبت مدت مشابه سال قبل و میانگین بلند مدت دارد.

افزایش نسبی بارندگی‌های این استان تنها طی یکسال برخی را به این تصور انداخته که خشکسالی یک دهه‌ای فارس و جنوب کشور رو به اتمام و این منطقه در آستانه ورود به دوران تازه ترسالی است.

به گفته برخی کارشناسان و متخصصان، ذخایر آبی استان فارس و بسیاری از نقاط دیگر کشور به حدی تهی شده که هرگز بارندگی‌های مقطعی و یکی دوساله نمی‌تواند جبران آن را کند. مدیرکل هواشناسی استان فارس در گفت و گو با خبرنگار ایرنا گفت: از ابتدای سال زراعی جاری که از اول مهرماه ۹۸ آغاز شده تا شنبه ۲۳ فروردین‌ماه جاری، ۳۷۷.۹ میلیمتر بارندگی در این استان باریده است.

مسعود دهملایی افزود: در مدت مشابه سال زراعی گذشته ۳۴۸.۸ میلیمتر باران باریده بود که مقایسه این ارقام، نشان از افزایش هشت درصدی میزان بارندگی‌ها طی سال  زراعی جاری دارد.

وی ادامه داد: مقایسه بارندگی سال زراعی جاری در فارس با میانگین بلند مدت این استان که ۲۶۱.۴ میلیمتر است نیز نشان از رشد ۴۵ درصدی میزان بارندگی در سال زراعی جاری دارد. مدیرکل هواشناسی استان فارس در بخش دیگری از سخنان خود بیان کرد: روند افزایش بارش‌ها در سال گذشته نشان ورود به دوران ترسالی ندارد و بارندگی در چند فصل نشان دهنده عبور از شرایط خشکسالی نیست.

وی با بیان اینکه در حال حاضر استان فارس از کمبود منابع آبی زیرزمینی رنج می‌برد،گفت: ذخایر آبهای زیرزمینی این استان هنوز به حد استاندارد نرسیده و حجم آبی که طی سالیان گذشته مصرف شده نیز جبران نشده است.

دهملایی میزان تبخیر در سطح کشور را ۱۰ برابر مقدار بارش عنوان کرد و افزود: اگر مصرف بی‌رویه آب ادامه داشته باشد بارش‌ها نمی‌تواند آن را جبران کند. او اظهار داشت: تغییر اقلیم موضوعی است که برای کل جهان در حال رخ دادن است،آب شدن یخ‌های قطبی و افزایش دما یکی از دلایل اثبات این تغییر اقلیم است.

مدیرکل هواشناسی استان فارس افزود: تعداد پدیده‌های مخرب جوی مانند سیل در سالیان گذشته افزایش یافته که این روند نشان از این مساله دارد که بارش‌ها تغییر شکل داده و از بارندگی پیوسته در منطقه وسیع به بارش‌های تند و سیل آسا در منطقه‌ای کوچکتر تبدیل شده است. دهملایی با بیان اینکه شیوع ویروس کرونا نیز ممکن است بر تغییر اقلیم جهان تاثیر بگذارد، گفت: تعطیلی کارخانه‌ها و صنایع که در پی انتشار ویروس کرونا رخ داده باعث شده که تولید آلودگی در جهان کاهش یابد و در پی آن زمین و جو برای مدتی نفس بکشد و این روند می‌تواند حتی بصورت مقطعی جلوی گرم شدن زمین را بگیرد.