قدردان طلای کثیف نیستیم

فعال محیط زیست: شهرداری مکان‌هایی را برای تفکیک زباله تعیین کند تا این مواد دوباره به چرخه مصرف و اقتصاد بازگردند

در دنیای امروز زباله ماده دور ریختنی نیست. بلکه سرمایه‌ای است که باید با تفکیک به عرصه اقتصادی بازگردد. اهمیت این طلای کثیف تا جایی است که به گفته یکی از فعالین محیط زیست، کشور ژاپن در حال تولید مدال‌های جام جهانی از زباله‌های الکترونیک است. 

امروزه از زباله به عنوان طلای کثیف یاد می‌شود، ضایعاتی که در صورت برنامه‌ریزی هدفمند و هوشمندانه به منبعی از پول و ثروت تبدیل می‌شوند و در صورت بی‌توجهی و نداشتن برنامه به بحرانی تبدیل می‌شوند که حل آن به راحتی امکانپذیر نیست.

در خصوص اهمیت تفکیک زباله با سارا اردو فعال محیط زیست به گفت‌وگو نشسته‌ایم. او در این خصوص به پیام ما اینچنین گفت:

«زباله یا پسماندها به طلای کثیف معروف هستند.یکی از با ارزش‌ترین منابعی که تقریبا افراد کمی از آن اطلاع دارند. علاوه بر شهرداری، همیشه ماشین‌هایی در حال جمع‌آوری زباله هستند که شهرداری این ماشین‌ها را به عنوان زباله دزد می‌شناسند. این اصطلاح گویای اهمیت و ارزش اقتصادی زباله و پسماندها است. این ماشین‌ها عموما زباله‌های منازل یا کارتن‌ها و پلاستیک‌های رها شده مراکز تجاری را جمع‌آوری کرده و به محل‌های غیر استانداردی برده و به پول تبدیل می‌کنند.

بزرگترین مشکل طلای سفید تفکیک از مبدا است به این صورت که مردم باید در همان ابتدا زباله‌های تر و خشک را از هم جدا کنند. در زباله‌های خشک هم باید شیشه، پلاستیک و کاغذ از بقیه زباله‌ها جدا شود تا برای بازیافت آماده شود اما متاسفانه این فرهنگ در بسیاری از بخش‌های کشور وجود ندارد و همین موضوع هزینه هنگفتی را به شهرداری‌ها تحمیل می‌کند. 

یکی دیگر از زباله‌هایی که ارزش بالایی دارند، زباله‌های الکترونیکی هستند مثل موبایل‌ها، گوشی، باتری‌ها، کامپیوترها و کیبوردها و تمام وسایلی که قطعه الکترونیکی دارند دارای ارزش زیادی هستند. در ژاپن این وسایل را جمع‌آوری کرده و از آن‌ها طلا، نقره و مس را تفکیک می‎‌کنند. البته باید اذهان کرد که تفکیک این مواد اصولی دارد چراکه دارای مواد سمی همچون سرب هم هستند. یعنی برای تفکیک آن‌ها از لباس و مکان‌ها به خصوصی استفاده می‌کنند.

تهیه مدال‌های از زباله

موضوعی جالب و قابل توجه این است که مدال‌های جام جهانی ژاپن از تفکیک زباله‌های الکترونیکی است و این کار در حال انجام است. و این خود مهر تایید دیگری بر اهمیت بازیافت است.

در خصوص اهمیت زباله‌های تر هم باید گفت که از همین مواد می‌توان کمپوست و مواد ارگانیک به دست آورد.

یکی از مشکلات شهرداری‌ها در خصوص بازیافت زباله‌، عدم همکاری مردم و تفکیک آن‌ها از مبدا است. البته این یک موضوع دو طرفه است یعنی شهرداری هم باید مکان‌هایی را برای تفکیک تعیین کند تا پلاستیک، شیشه، کاغذ و لوازم الکترونیکی هر کدام جداگانه در مکانی قرار داده شوند.

بسیاری از موادی که روزانه تحت عنوان زباله از سوی مردم و مراکز تجاری دور ریخته می‌شوند سرمایه‌های هستند که می‌توانند به چرخه اقتصادی بازگردانده شوند. اما ار این مواد تفکیک نشده در طبیعت رها شوند سبب آلودگی طبیعت می‌شوند. چراکه موادی همچون پلاستیک سال‌ها زمان می‌برند تا بتواند تجزیه شوند.

در بعضی کشورها شهرداری هفته‌ای یکبار برای جمع‌آوری زباله‌ها وارد محله‌ها می‌شود. چون مردم زباله‌های تر را به کمپوست تبدیل کرده و زباله‌های خشک را جدا می‌کنند. همین موضوع هزینه‌ها پایین آورده و از طرفی شهرداری‌ هم برای اینکار تسهیلاتی را در اختیار مردم قرار می‌دهد.

یکی دیگر از فواید بازیافت شیشه، پلاستیک و کاغذ این است که آمار واردات ما کاهش پیدا می‌کند چراکه مواد اولیه آن‌ها تا حدودی فراهم و در دسترس خواهد بود.

تفکیک زباله با رنگ‌ها

در کشور آمریکا و در ایالت کالیفرنیا کار جالبی که انجام شده این است که پلاستیک‌هایی با رنگ‌های مختلف به مردم داده می‌شود مثلا رنگ صورتی مخصوص اسباب‌ بازی‌های خراب شده است.رنگ سفید برای لباس‌ها، رنگ سبز برای پلاستیک‌ها، و همینطور برای زباله‌های مختلف رنگ‌های متفاوتی داده شده است تا بدین وسیله کار جمع‌آوری و تفکیک به سرعت انجام می‌شود. البته گفتنی است که گاهی این وسایل قابل استفاده در اختیار خیریه‌ها هم داده می‌شود.

مقوله دفن ضایعات باید بسیار مورد توجه قرار گیرد. برای اینکار تنها نباید شهروندان راضی باشند بلکه باید تمام شهر و محیط زیست از اینکار رضایت داشته باشند. شهرها دائما در حال توسعه هستند و وقتی ما مکان‌هایی را برای دفن ضایعات انتخاب می‌کنیم به علت حجم ضایعات و توسعه شهرها این مکان‌ها به مرور به هم نزدیک می‌شوند. دفن ضایعات در اتوبان تهران_ قم سبب شده تا به محض ورود مسافری به فرودگاه امام، بوی زباله‌هایی را متوجه شود که در حال دفن هستند. این اخطاری است برای همه ما. باید بدانیم که اگر از میزان زباله‌های ما کم شود و مکان یابی دقیق‌تری انجام شود ما چنین بحران‌هایی پیش رو نخواهیم داشت.»

واردات زباله

به واقع تا زمانی که انسان هست، زباله نیز وجود دارد و حتی پیشرفته ترین کشورهای دنیا نیز نمی‌توانند مدعی شوند که تولید زباله را به صفر رسانده اند و شاید تنها تولیدی به شمار می‌رود که هیچگاه باز نخواهد ایستاد، اما آنچه که حائز اهمیت است به مدیریتِ مرتبط با زباله ها باز می‌گردد.

در این میان، به همان میزان که در بسیاری از شهرهای جهان،به زباله عنوان یک تهدید جدی نگریسته می شود،کم نیستند شهرها و کشورهایی که این تهدید را به فرصتی قابل توجه و سازنده مبدل نموده اند. آنطور که باشگاه خبرنگاران جوان گزارش می‌دهد بنابر گزارش‌های موجود،کشوری همچون آلمان در سال 2000 میلادی بیش از یک میلیون تن زباله از 38 کشور جهان وارد کرده است.

به واقع کشور مذکور با بازیافت زباله، ضایعات وارداتی را به فرصت های ارزنده مبدل می سازد و دقیقا در همین نقطه و زنجیره است که زباله ها به طلای کثیف مبدل می شوند.

مطالعه عملکرد کشورهای پیشرفته در برخورد با زباله، نشان می‌دهد که این موضوع نیاز به فرهنگ سازی، آموزش و تأمین زیرساخت های لازم دارد تا شاهد کسب ثروت و منافع اقتصادی هر چه بیشتر از طلای کثیف موجود در اقصی نقاط کشور باشیم، ضرورتی که از هر بُعد دارای منافع و مزایای بسیاری خواهد بود.