بحران پسماند؛ زاییده نبود امکانات و فرهنگ

منتشر شده در صفحه صفحه اول | شماره 1294

بحران پسماند؛ زاییده نبود امکانات و فرهنگ

یکی از راه‌حل‌هایی که برای حل مشکل پسماند روی آن تاکید می‌شود تفکیک زباله از مبدا است

 

پسماند یکی از معضلات زیستی کشور است که معمولا برای حل آنها پیشنهاداتی همچون راه اندازی کارخانه زباله سوز ارائه می‌شود. این در حالی است که در کشور ما به روش به صرفه‌تری همچون تفکیک زباله از مبدا توجه چندانی نمی‌شود. راه حلی که در کشورهای دیگر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.

«پسماند به بحران طاقت فرسایی در استان مازندران تبدیل شده است، در همین خصوص ولی الله نانواکناری عضو مجمع نمایندگان استان مازندران می گوید : «درحال حاضر دپوی پسماند در تمامی نقاط این استان درجنگل و ساحل مازندران وجود داشته و نشت شیرابه ها به عنوان سمی خطرناک شاید روزانه بیش از چند هزار لیتر وارد رودخانه ها می‌شود.» به دلیل همین معضل، وعده راه اندازی نیروگاه زباله سوز از سوی مسوولین استانی و محلی داده می‌شود. وعده‌ای که تاکنون دردی از این قضیه دوا نکرده است. 

راه حل؟

راه حلی که در کشور ما معمولا برای مشکل پسماند ارائه می شود به انتهای روند جمع‌آوری زباله و پسماند بر می‌گردد. یعنی وقتی که زباله به مرحله حساس و معضل رسیده است. این در حالی است که بسیاری معتقدند برای حل آسان این قضیه باید به پسماندها از زمانی که هنوز با هم مخلوط نشده‌اند، اندیشید. 

چگونه باید زباله را تفکیک کرد؟

حال سوال اینجاست پسماند زباله چگونه باید از مبدا انجام شود؟ در قدم اول برای بازیافت زباله‌ها باید مواد قابل تجزیه مثل پسمانده‌های آشپزخانه و مواد غذایی را از سایر زباله‌ها جدا کرده و سعی شود فقط این مواد را در کیسه زباله ریخته و به رفتگر تحویل داد. این مواد را به نوعی کود به نام کمپوست تبدیل می کنند و برای اصلاح خاک و جبران مواد غذایی از دست رفته از آن استفاده می کنند. در مرحله بعد باید مواد قابل بازیافت را از زباله ها جدا کرد. شیشه، کاغذ، پلاستیک و انواع فلزات از بهترین مواد برای بازیافت هستند.

فایده تفکیک پسماند و بازیافت چیست؟

بازیافت زباله ها سه فایده مهم برای محیط زیست دارد.با کمک بازیافت زباله در مصرف منابع طبیعی صرفه جویی می‌شود زیرا به جای استفاده از مواد خام برای تولید محصولات نو، از مواد بازیافتی استفاده می کنیم.

یکی دیگر از فواید بازیافت، صرفه جویی در مصرف انرژی است. البته برای بازیافت مواد زاید هم نیاز به مقداری انرژی است اما انرژی لازم برای بازیافت زباله خیلی کمتر از انرژی مورد نیاز برای تولید محصولات جدید از مواد خام است. برای مثال ساختن آلومینیوم از آلومینیوم بازیافت شده ۹۰ درصد انرژی کمتر از ساختن آن از سنگ معدن نیاز دارد. سومین فایده بازیافت نیاز به فضای کمتر برای دفن زباله هاست.

در خارج از ایران با زباله ها 

چه کار می کنند؟

آلمان در مبارزه علیه انباشت زباله ها بسیار موفق عمل کرده است و امروز برای مردمش مدیریت پسماند یک امر بدیهی تلقی می شود. تولید سالانه ۳۰ میلیون تن زباله خانگی و به طور کل ۳۲۵ میلیون تن زباله (به علاوه ضایعات ساختمانی و خودرو) و رابطه علت و معلولی میان رعایت نکردن بهداشت شهری و افزایش روزافزون بیماری هایی مانند وبا، تلنگری بود بر ژرمن ها تا از قرن نوزدهم رفته رفته مدیریت پسماند، تکنولوژی پسماند و مقررات لازم را گسترش دهند! مدیریت پسماند در این کشور همچون دیگر کشورها از جمع آوری و دفع مواد زاید آغاز تا مدیریت حرفه‌ای آن ادامه پیدا کرد؛ تا جایی که در سال های اخیر هدف آلمان از سیاست های اتخاذشده در حوزه مدیریت پسماند، دستیابی به اقتصادی مبتنی بر بازیافت است که باعث صرفه جویی در منابع و کاهش اثرات نامطلوب روی محیط زیست می شود.

کشوری که روزی دفع زباله را تنها راه حل خود در برابر کپه های آشغال می دید، امروز به مرحله ای رسیده که این رویکرد را آخرین راه خود می داند؛ کاهش تولید زباله، استفاده مجدد، بازیافت و بازیابی انرژی برای دولت و مردم آلمان در اولویت قرار دارد و سیستم Green Dot توانسته این معضل را تا حدودی زیاید حل کند. سیستم دوگانه آلمان در جمع آوری پسماندها که حالا به یک سمبل و استاندارد حافظت از محیط زیست در اتحادیه اروپا بدل شده است و به واسطه آن تولیدکنندگان یا فروشندگان باید برای بسته بندی محصولات خود حتما از این سیستم استفاده ولوگوی آن را خریداری کنند؛ هرچه بسته بندی بزرگ تر باشد، مبلغ بیشتری هم باید بابت آن بپردازند. در نتیجه این سیستم هوشمند تولیدکنندگان را بر آن داشت که کاغذ و فلز کمتر و شیشه نازک تر تولید کنند.

زباله سوز، روش مدرن یا پر هزینه؟

در این میان اما در کشور ما بر روی روشی همچون نیروگاه زباله سوز تاکید می‌شود. روشی که شاید چندان مورد تایید نباشد. «وحید علیخانی» فعال محیط زیست و مدرس دانشگاه طی پژوهشی که در خصوص زباله سوز ها داشته در نقد آن بیان می کند: در زمان کنونی، بهتری الگوی مدیریت پسماند ترکیبی از بازیافت و تولید کمپوست است که تولید گازهای گلخانه ای را ۴۶ برابر نسبت به تولید برق توسط زباله سوزها کاهش می دهد.

وی در ادامه با اشاره به دلایل مهمی که کاربرد زباله سوزها را با تردید مواجه می کند، می گوید: اشتغال زایی کم، اتلاف قابل توجه انرژی، انعطاف نداشتن، تولید خاکستر سمی و وابستگی به لندفیل، گازهای خروجی سمی، انتشار نانوذرات بسیار سمی، نارضایتی شدید مردم از زباله سوزها، همسو نبودن با استراتژی های توسعه پایدار و ارجح بودن سایر گزینه ها از جمله دلایلی است که به لحاظ علمی استفاده از این روش را زیر سوال می برد زیرا مزایای موجود، توان غلبه بر معایب و مشکلات را نخواهد داشت.

به گفته علیخانی، استفاده از زباله سوزها در صورتی منطقی است که ما سیاره دیگری داشته باشیم و در صورت تهدید شدن بتوانیم به آن محل نقل مکان کنیم، محدودیت های زیادی برای فعالیت زباله سوزها وجود خواهد داشت که این محدودیت ها بر اساس ساختار و تناسب نوع پسماندهای شهری متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال زباله سوزها هزینه های بسیار بالاتری نسبت به دیگر الگوهای مدیریت پسماند خواهند داشت و از سوی دیگر بازگشت سرمایه طولانی تر خواهد بود.وجود زباله ها در محیط زیست می تواند باعث بروز بیماری های مختلف در انسان ها و موجب آلودگی هوا، آب و خاک شود. زباله‌هایی که توسط انسان‌ها تولید و روز به روز بر حجم آنها افزوده می‌شود.به همین دلیل بهتر است با فرهنگسازی برای همین تولید کنندگان زباله آن ها را به تفکیک از مبدا عادت داد.

6

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

از «پیام ما» بیشتر بدانید :

آمار سایت

  • کاربران آنلاین : 6
  • امروز: 5,725
  • دیروز: 15,292
  • هفته: 48,064
  • ماه: 64,642
  • سال: 144,696