سدسازی در بالادست جازموریان ممنوع می‌شود

روز گذشته اولین جلسه کارگروه ملی احیای تالاب جازموریان تشکیل شد

تجویز نسخه‌های غیرعادلانه و غیرعاقلانه و بی توجهی به وضعیت زیستی تالاب‌ها و عواقب پس از آن همه از وخامت حال تالاب‌های جازموریان خبر می‌دهند. تالاب جازموریان یکی از بزرگ‌ترین حوضه‌های آبریز فلات مرکزی ایران و جنوب شرق کشور محسوب می‌شود. این تالاب به وسیله ده‌ها رودخانه فصلی و دو رودخانه دائمی بمپور و هلیل رود تغذیه می‌شد، افزون بر این دو رودخانه، شماری آبراهه نیز وجود داشت که آب آنها مستقیما وارد هامون جازموریان می‌شد. در این حوضه آبریز ۹۱ رودخانهٔ کوچک و بزرگ جریان داشت که هلیل‌رود بزرگ‌ترین آنها بود، اما تالاب جازموریان این روزها به بیابانی بی‌آب و علف و محل چرای شترها و دام‌های مردم محلی تبدیل شده است.

رضا جزینی‌زاده مدیر کل حفاظت محیط زیست استان کرمان با بیان این مطلب که در گذشته قبل از احداث سدها، آب‌های سطحی به تالاب‌ها می‌ریختند، تاکید کرد: تالاب جازموریان در گذشته مرکز تامین علوفه جنوب شرق کشور بوده و همچنین آب مورد نیاز دام‌های منطقه را تامین می‌کرد.

وی از عواملی که تالاب‌ها را تهدید می‌کند سخن به میان آورد و افزود: احداث بی‌حد و مرز بر روی رودخانه‌های ورودی به تالاب از جمله سد جیرفت، سد بافت و سدهای پایین دستی و بندهای خاکی، بهره‌برداری افراطی از آب‌های زیرزمینی (22 هزار حلقه چاه مجاز و حدود 11 هزار حلقه چاه غیرمجاز در مسیر تالاب) منطقه، افزایش سطح زیر کشت کشاورزی در منطقه، تغییر کاربری اراضی، چرای بی‌ضابطه دام‌ها، نبود مدیریت و حفاظت مناسب از عرصه‌های تالاب، نبود تغییر الگوی کشت و تغییر نیافتن روش‌های آبیاری از جمله عوامل خشکیدگی تالاب جازموریان هستند.

او زوال کیفیت و ارزش تالاب، کاهش پرندگان آبزی و کنار آبزی، تولید ریزگرد، اثرات بهداشتی که ریزگردها بر زندگی مردم می‌گذارند، اثرات اجتماعی و اقتصادی، افزایش سرانه خرید خانوار(خرید دارو، ماسک و … به دلیل افزایش ریزگردها)، افزایش مصرف آب خانگی از جمله پیامدهای خشکیدگی تالاب جازموریان برشمرد.مدیر کل محیط زیست کرمان راه‌کارهای زیر را برای نجات جازموریان بیان کرد:

برنامه آمایشی منسجم برای حوزه تالاب، مدیریت سدهای موجود، ممانعت از احداث سدهای جدید، آبخیزداری، جلوگیری از برداشتهای غیرمجاز، کاهش فشار بر منابع آبهای زیرزمینی،  اصلاح الگوی کشت، کاربرد فاضلاب تصفیه شده در بخش کشاورزی، کنترل چاههای کشاورزی، کاشت محصولات کم آبخواه، ترویج و آموزش فرهنگ بهینه مصرف آب .

تدوین برنامه احیا جازموریان توسط جهاد دانشگاهی و با  نظارت محیط زیست  در حال تدوین است. اقدامات اولیه تشکیل کارگروه ملی احیای جازموریان انجام شده. دیروز یکشنبه  اولین جلسه   آن با حضور دستگاه‌های مختلف  برگزار شد.

نماینده معاونت محیطی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست کشور  در جلسه تدوین برنامه جامع مدیریت و احیا تالاب جازموریان با تاکید بر اینکه از دست اندرکاران طرح احیاء تالاب جازموریان انتظار داریم دبیرخانه طرح را در استان و شهرستان ها سازماندهی کرده گفت: باید بستر مناسب برای ورود تجربیات و دانش کارشناسی در مراحل مختلف کار فراهم شود و نمایندگان دستگاه های اجرایی که در جلسات حاضر می شوند، ثابت باشند.