آینده اقتصاد ایران بعد از قطعنامه

نعمت احمدی-حقوقدان
ماشین تحریم‌های تحمیلی علیه ایران سرانجام با قطعنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل به ایستگاه آخر رسید و سایه شوم اقتصاد تحریمی که نتیجه آن انباشت پرونده‌های فساد اقتصادی بود از سرایران برداشته شد، باید دستی در بازار داشته باشید تا عمق مشکلی که سال‌ها گلوگاه اقتصادی ایران را می‌فشرد را به عینه درک کنید. چندین دیوار و مانع برای صادرات و واردات دور تا دور کشور کشیده شده بود، ملتی 75 میلیونی باید نیازهای روزمره خود را تامین می‌کرد. باید صادرات می‌کرد. از بابتی واردات لازمه زندگی در جهان بهم پیوسته امروزی است. موانع صادرات و واردات را بعضا قوانین داخلی به وجود می‌آورد و گاهی‌قوانین خارجی. اقتصاد ایران با تاسف در هر دو زمینه طی سالیان گذشته،مانع جلوی خود دیده است، از قوانین داخلی بگذریم که همین یک قلم ارزش افزوده کافی است که به بی‌برنامگی اقتصادی پی ببریم. در بخش کشاورزی، همه کشورها به تولید‌کننده یارانه تولید می‌دهند و معافیت مالیاتی دارند. در کشور ما گویی همه باید با یک ترکه رانده شوند، برای نمونه به لوازم آبیاری تحت فشار مزارع توجه کنید، از یک کالا دو – سه بار ارزش افزوده گرفته می‌شود. قوانین مالیاتی و قوانین مربوط به گمرکات را در نظر بگیرید، قواعد دست و پا گیر گمرکی باعث بازار گرمی قاچاق کالا شده است، آمار و ارقام مختلفی از زبان مسئولان شنیده می‌شود. یک قلم از 20 میلیارد دلار ضرر گمرکات از قاچاق کالا صحبت می‌کنند که برمی‌گردد به قوانین نامتناسب با شرایط روز، دیوار تحریم هایی که از سال 1358 آسمان اقتصادی کشور را تیره و تار کرده است. در مجموع 38 قطعنامه تحریمی از روسای جمهور آمریکا، کنگره آمریکا، اتحادیه اروپا و شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران صادر شده است. روز تصویب قطعنامه پذیرش توافقنامه وین را باید یکی از روز بزرگ شمرد، روزی که هیات نمایندگی ایران تمام قد در مقابل همه دنیا ایستاد و حقوق هسته‌ای ایران را حفظ و همه تحریم‌های گذشته از سال 58 تا امروز را بلااثر کرد. بی‌تعارف، تحریم‌ها در همه تاروپود زندگی اقتصادی کشور رخنه کرده بود، کالاهایی که در ایران تولید یا وارد می‌شد به لحاظ تحریم‌ها باید با قیمتی مضاعف از طریق واسطه‌ها تامین و نگرانی همیشگی تولید‌کنندگان نبود مواد اولیه به موقع و به قیمت واقعی بود. برای نمونه، مهم‌ترین کارخانه تولید اتومبیل در ایران بعد از کارخانجات همیشه مورد حمایت دولت یعنی سایپا و ایران خودرو، اتومبیل‌سازی کرمان معروف به کرمان موتور است با همکاری اولیه کره جنوبی، کارخانه دوو و اتومبیل تولیدی تحت نام سیلو، اتومبیلی در حد رقابت با مشابه خارجی اما ارزان، مدتی از تولید این اتومبیل نگذشته بود که جنرال موتور آمریکا کارخانه دوو را خریداری نمود و نخستین اقدام این شرکت عدم تحویل قطعات ساخت اتومبیل – سیلو – به ایران بود، اتومبیل موفقی که اگر تا امروز به تولیدش ادامه داده شده بود یکی از برندهای موفق مشابه اتومبیل خارجی اما تولید ایران بود، چندین سال از توقف تولید اتومبیل سیلو در ایران می‌گذرد و اتومبیل‌های تولیدی هنوز در خیابان و جاده‌ها تردد می‌کنند و نیاز کمی به تعمیر و تعمیرکار دارد، بعد از قطع همکاری شرکت دوو با خودروسازی کرمان به اجبار از کارخانه هیوندای کمک گرفته شد و ماشین هیوندای در کرمان مونتاژ شد. بعد از مدتی تحریم‌ها دامن هیوندای را هم گرفت و از تحویل قطعات به ایران خودداری شد و به اجبار شرکت کرمان خودرو از چین کمک گرفت. تولید امروز کرمان خودرو به یقین همانند تولیدات قبلی مورد قبول مشتریان نیست و ازاین تغییر در خط تولید، کارخانه متضرر شده است. یکی از دوستان نگارنده سهامدار یکی از برند‌های شیر‌آلات تولیدی ایران با مارکی معروف است، مدتی قبل از وی تعدادی شیرآلات خواستم تا در بنای جدید الاحداث مزرعه‌ام به کار گرفته شود، بعد از مدتی متوجه شدم شیرآلاتی که فرستاده همه وارداتی و از کشور آلمان بود، وقتی علت را پرسیدم،گفت، برند تولیدی ما دیگر مرغوبیت سابق را ندارد و به علت تحریم‌ها مجبور شدیم بعض از قطعات و نیز آلیاژ تولیدی را از چین وارد کنیم و به همین علت شیرآلات تولیدی ما مانند سابق نیستند. اینها کمترین ضرری بود که در بخش‌های مختلف به ایران وارد شد در بخش واردات کافی است سفری به بندرعباس و بندرامام در طرف ایران و به بندر جبل علی در دبی داشته باشید. کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس از این رهگذر خود را ساختند و تجار این کشورها در ردیف میلیاردهای جهان، جا و مکان دارند اما طرف ایرانی چه ضرری از این تحریم‌ها برده است؟ باید قطعنامه شماره 2231 را پایانی بر یک نزاع بین‌المللی علیه ایران دانست که در همه ارکان زندگی ما رسوخ کرده بود.