گزارش بانک جهانی از وضعیت اقتصادی ایران/ 5.5 میلیون نفر زیر خط فقر

بانک جهانی در گزارشی تفصیلی از اقتصاد ایران با اشاره به خروج سالانه ۱۵۰ هزار تحصیلکرده از ایران در جست‌وجوی کار، بیکاری را مشکل اصلی دولت ایران دانست و رشد اقتصادی 6 و تورم 17.3 درصدی را برای اقتصاد ایران در سال ۲۰۱۵ پیش بینی کرد. بانک جهانی در گزارشی تفصیلی از وضعیت اقتصادی ایران نوشت: ایران با تولید ناخالص داخلی 3/406 میلیارد دلار در سال 2014، دومین اقتصاد بزرگ منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا پس از عربستان است.
این کشور همچنین پس از مصر با 8/80 میلیون نفر بالاترین جمعیت منطقه را دارد. اقتصاد ایران دارای یک بخش هیدروکربنی بزرگ، بخش کشاورزی و خدمات کوچک است و حضور دولت در بخش‌های تولیدی و خدمات مالی آن پررنگ است. ایران از نظر داشتن ذخایر نفت و گاز اثبات شده، در بین کشورهای جهان، به ترتیب در رده‌های چهارم و دوم قرار دارد. تولید ناخالص داخلی و درآمدهای دولتی ایران همچنان تا حد زیادی به درآمدهای نفتی وابسته است و بنابراین ذاتا شکننده است.
مقامات ایرانی یک استراتژی جامع در بردارنده اصلاحات بازار محور را در پیش گرفته‌اند که در سند چشم‌انداز 20 ساله این کشور و برنامه پنجم توسعه آن منعکس شده است. دولت ایران همچنان نقشی کلیدی در اقتصاد ایفا می‌کند. به علاوه، فضای کسب و کار ایران که رتبه آن در بین 189 کشور، صد و سی‌ام است همچنان یک چالش برای اقتصاد این کشور است. دولت ایران اصلاحات مهمی را در سیستم پرداخت غیرمستقیم یارانه‌ها ایجاد کرده که منجر به بهبود نسبی بازدهی هزینه‌ها و فعالیت‌های اقتصادی شده است.
کل یارانه‌های غیرمستقیم که بر اساس برآوردها معادل 27 درصد تولید ناخالص داخلی ایران در سال 2008 (حدود 2/ 77 میلیارد دلار) است با پرداخت مستقیم یارانه‌های نقدی به مردم جایگزین شده است. اقتصاد ایران از رکود خارج شده و میزان رشد اقتصادی آن در سال 2014، 3 درصد برآورد شده در حالی که این رقم در سال 2013، منفی 1/7 درصد بوده است.
این در نتیجه کاهش موقتی و نسبی تحریم‌های اعمال شده علیه صنایع نفت، خودروسازی و تراکنش‌های بین‌المللی اتفاق افتاده است.
خروج سالانه 150 هزار جوان تحصیلکرده برای یافتن کار
نرخ بیکاری در ایران همچنان بالاست و پیش بینی می‌شود مشکل اصلی دولت ایران باشد. بر اساس آمارهای رسمی، نرخ بیکاری در سال 2013، 3/10 درصد بوده است. اما منابع غیررسمی نرخ بیکاری در ایران را تا 20 درصد ارزیابی می‌کنند. نرخ بیکاری به خصوص در بین زنان، (3/20 درصد) و جوانان (24 درصد) نگران‌کننده است. این در حالی است که در بازار کار ایران تنها 7/36 درصد جمعیت به لحاظ اقتصادی فعال هستند. وضعیت نامناسب بازار کار با افزایش حضور زنان و تعداد بالای جوانانی که وارد بازار کار می‌شوند، بدتر شده است. با توجه به نرخ بالای تحصیل زنان در دانشگاه‌ها که حتی بالاتر از مردان است و کاهش میزان تشکیل خانواده، پیش بینی می‌شود که این روند همچنان ادامه داشته باشد. همچنین ایران از نظر ترکیب جمعیتی، دارای جمعیتی جوان است که 60 درصد آن را افراد زیر 30 سال تشکیل می‌دهد. در نتیجه برآورد شده که سالانه 750 هزار نفر وارد بازار کار شوند. با این شرایط، جای تعجب نیست که سالانه حدود 150 هزار نفر فارغ التحصیل دانشگاهی از کشور خارج می‌شوند. بر اساس برآوردهای دولت، در طی 2 سال آینده باید حدود 5/8 میلیون فرصت شغلی ایجاد شود تا نرخ بیکاری تا سال 2016 به 7 درصد برسد. اما احتمالا مشارکت نیروی کار در جامعه ایران افزایش خواهد یافت. بنابراین حتی اگر دولت به این هدف گذاری نائل‌آید، باز هم نرخ بیکاری در ایران برای آینده‌ای قابل پیش بینی همچنان بالا خواهد بود.
7 درصد جمعیت ایران
فقیر است
در سال 2005، نرخ فقر در ایران بر اساس خط فقر روزانه 25/1 دلار، 45/1 درصد بود. پیش بینی‌های بانک جهانی نشان می‌دهد که در سال 2010 تنها 7 درصد جمعیت (یا نیم میلیون نفر) زیر خط فقر زندگی می‌کردند، هرچند که بخش زیادی از جمعیت در نزدیکی این خط فقر زندگی می‌کردند. در واقع، بالا رفتن نیم دلاری خط فقر (از 2 دلار به 5/2 دلار و از 3 دلار به 5/3 دلار) می‌تواند 4 تا 6 درصد جمعیت کشور (یعنی بیش از 4/5 میلیون نفر) را زیر خط فقر ببرد. این نشان می‌دهد که بسیاری از شهروندان در برابر تغییرات در درآمدهای شخصی‌شان و افزایش مداوم هزینه‌های زندگی آسیب پذیرند.