بالاگرفتن جنگ لفظی تهران و واشنگتن

تحریریه پیام ما

عراقچی: برای مذاکره باید تهدید و زیاده‌خواهی را کنار بگذارند

۸ بهمن ۱۴۰۴، ۱۸:۳۸

|پیام ما| هم‌زمان با تشدید لحن تهدیدآمیز دونالد ترامپ و ادعای حرکت «ناوگان عظیم» نظامی به‌سوی ایران، مقام‌های رسمی کشورمان با تکرار مواضع پیشین، هرگونه مذاکره تحت فشار را رد کرده و بر مخالفت منطقه با تهدید نظامی آمریکا تأکید می‌کنند؛ موضعی که نشان می‌دهد تهران، برخلاف فضاسازی‌های رسانه‌ای واشنگتن، همچنان دست بالا را در میدان دیپلماسی حفظ کرده است.

در روزهای اخیر، تنش لفظی میان ایران و آمریکا وارد مرحله تازه‌ای شده است. رئیس‌جمهور آمریکا با انتشار پیام‌هایی در شبکه‌های اجتماعی، بار دیگر کوشیده است هم‌زمان با تهدید نظامی، ایران را به پای میز مذاکره بکشاند؛ راهبردی که پیش‌تر نیز بارها آزموده و از سوی تهران بی‌نتیجه خوانده شده است.

در مقابل، مقام‌های ایرانی با زبانی صریح و بدون تغییر در مواضع اعلامی، بر این نکته پافشاری می‌کنند که «مذاکره از مسیر تهدید» اساساً مذاکره نیست و منطقه نیز چنین رویکردی را برنمی‌تابد.

براساس گزارش ایسنا، دونالد ترامپ در تازه‌ترین اظهارات خود مدعی شده است «یک ناوگان عظیم» نظامی به‌سوی ایران در حرکت است؛ ناوگانی که به‌گفته او، از ناوگانی که پیش‌تر به ونزوئلا اعزام شده بود، بزرگ‌تر است و «با قدرت، سرعت، اشتیاق و هدف» پیش می‌رود.

ترامپ هم‌زمان از ایران خواسته است «به‌سرعت پای میز مذاکره بیاید» تا به ادعای او، توافقی «منصفانه و عادلانه» با محور عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای حاصل شود و تأکید کرده «زمان در حال پایان یافتن است».

اما در تهران، این ادبیات نه تازه است و نه تعیین‌کننده. «سیدعباس عراقچی»، وزیر امور خارجه، صبح چهارشنبه، ۸ بهمن‌ماه، در حاشیه جلسه هیئت دولت، با ترسیم خط روشن میان دیپلماسی و تهدید نظامی، تأکید کرد: «بحث تهدید و دیپلماسی همیشه در صحنه و عرصه بین‌الملل مطرح بوده است؛ هرکدام از اینها نیز مسیر خودش را دارد. موضع ایران نیز دقیقاً همین است که اعمال دیپلماسی از طریق تهدید نظامی نمی‌تواند نتیجه‌بخش باشد.»

براساس گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، عراقچی افزود: «اگر می‌خواهند مذاکره‌ای شکل بگیرد باید تهدید، زیاده‌خواهی و طرح موضوعات غیرمنطقی را کنار بگذارند؛ چراکه مذاکره مرام خودش را دارد و باید براساس احترام متقابل و موضع برابر و برای منافع هر دو طرف باشد. اگر کسی بخواهد یکطرفه و از طریق زور به مقاصد خودش برسد، قطعاً اسم این اقدام، مذاکره نیست.»

* تکذیب تماس بین عراقچی و ویتکاف

طی روزهای گذشته خبرها و گمانه‌زنی‌های متعددی درباره تماس‌های پشت‌پرده یا پیام‌رسانی میان تهران و واشنگتن منتشر شده است. بااین‌حال، دستگاه دیپلماسی کشورمان تلاش کرده است با شفاف‌سازی موضع رسمی، فاصله خود را با روایت‌های رسانه‌ای حفظ کند و نشان دهد ابتکار عمل همچنان در اختیار تهران است، نه در پیام‌های شبکه اجتماعی کاخ سفید.

بر همین اساس، وزیر امور خارجه کشورمان صریحاً هرگونه تماس مستقیم اخیر با طرف آمریکایی را رد کرد و گفت: «هیچ تماسی بین بنده با آقای استیو ویتکاف، نماینده آمریکا در مذاکره با ایران، در چند روز اخیر نبوده است و هیچ درخواستی هم برای مذاکره از سوی ما ارائه نشده است.»

او درعین‌حال با اشاره به تحرکات دیپلماتیک غیرمستقیم افزود: «کشورهای مختلف و واسطه‌های مختلف با حُسن نیت تماس می‌گیرند و سعی می‌کنند نقشی را ایفا کنند که البته ما با این افراد نیز در تماس هستیم. اما همچنان هیچ تصمیم قطعی گرفته نشده است.»

در کنار این موضع‌گیری، وزیر امور خارجه بر یک مؤلفه کلیدی دیگر نیز دست گذاشت: مخالفت منطقه با تهدید نظامی آمریکا. او با اشاره به تماس‌های مستمر تهران با کشورهای عربی گفت: «تماس‌های ما با کشورهای عربی ادامه دارد و سفرای آنها در تماس مستقیم با وزارت امورخارجه ما هستند.»

عراقچی با اشاره به گفت‌وگوی اخیر خود با وزیر امور خارجه قطر تصریح کرد: «این نگرش، به‌نظر من، در کل منطقه وجود دارد که یک تهدید نظامی، باعث بی‌ثباتی در کل منطقه خواهد شد، به‌خصوص با توجه به ویژگی‌هایی که حضور آمریکا در منطقه دارد.»

به‌گفته او، «این فهم مشترک در منطقه وجود دارد و منطقه کاملاً بر علیه تهدید نظامی آمریکا است. همه معتقدند بی‌ثباتی منجر به چالش‌های عمده برای منطقه خواهد شد و کشورهای منطقه با این موضوع مخالف هستند.»

هم‌زمان با این تحولات، واکنش تهران به اظهارات اخیر مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز نشان داد ایران قصد ندارد در برابر فشارهای سیاسی و رسانه‌ای، موضع تدافعی به خود بگیرد. «محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، در حاشیه جلسه هیئت دولت با انتقاد از ادبیات «رافائل گروسی» گفت: «انتظار این است که آقای گروسی از این ادبیات استفاده نکند. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی زیرمجموعه سازمان ملل است و اساسنامه مشخص دارد که تکالیفی را برای دبیرکل آن مشخص کرده و آقای گروسی باید به تکالیفش در گزارش‌هایی که آماده می‌کند و سخنانی که بر زبان می‌آورد، پایبند باشد.»

اسلامی با یادآوری حمله به مراکز هسته‌ای ایران در جریان جنگ دوازده‌روزه افزود: «در جریان جنگ دوازده‌روزه به مراکز هسته‌ای ایران که تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بوده است، حمله شده و باید عکس‌العملی را از آژانس در این زمینه شاهد می‌بودیم، اما هیچ اتفاقی رخ نداد.» او پرسید: «حالا پرسش این است می‌خواهند بر چه چیزی از تأسیساتی که بمباران شده، نظارت کنند.»

رئیس سازمان انرژی اتمی همچنین تأکید کرد: «ما هیچ عدم پایبندی نداشتیم. اگر سایت‌های ما را بمباران کرده‌اند و از بین برده‌اند؛ به‌دنبال چه می‌گردند؟ آژانس باید اعلام کند رویه‌های بازرسی از تأسیسات بمباران‌شده چیست تا بتوانیم مطابق آن رویه عمل کنیم.»

در این میان، «میخائیل اولیانوف»، نماینده دائم روسیه در سازمان‌های بین‌المللی در وین، اعلام کرد مسکو آمادگی دارد درصورت درخواست طرفین، نقش میانجی میان ایران و آمریکا را ایفا کند. بااین‌حال به‌گفته او، تاکنون نه تهران و نه واشنگتن چنین درخواستی را مطرح نکرده‌اند.

اولیانوف با اشاره به بن‌بست موجود در مسیر گفت‌وگوها تأکید کرد: «عدم پیشرفت در مذاکرات دوجانبه تا حد زیادی ناشی از رویکردهای مذاکره‌ای بسیار سختگیرانه آمریکا است که بیشتر به اولتیماتوم شباهت دارد.»

مجموع این مواضع، تصویری نسبتاً روشن از وضعیت فعلی تقابل تهران و واشنگتن ارائه می‌دهد: از یک‌سو، رئیس‌جمهور آمریکا با تکیه بر زبان تهدید و نمایش قدرت نظامی، می‌کوشد فشار روانی و سیاسی را افزایش دهد. از سوی دیگر، ایران بدون عقب‌نشینی از خطوط قرمز خود، هم تهدید را بی‌اثر می‌خواند و هم بر مخالفت منطقه با بی‌ثبات‌سازی تأکید می‌کند.

در چنین فضایی، تکذیب صریح تماس مستقیم با نماینده آمریکا، در کنار اعلام تداوم ارتباطات منطقه‌ای، پیامی دوگانه اما حساب‌شده دارد: تهران نه در انزواست و نه عجله‌ای برای مذاکره تحت فشار دارد.

به‌نظر می‌رسد در این مرحله از جنگ لفظی، آنچه بیش از هر چیز برجسته است، فاصله میان «تهدیدهای پر سروصدا» و «مواضع ثابت» است؛ فاصله‌ای که فعلاً کفه ترازو را به‌نفع دیپلماسی مبتنی‌بر مقاومت ایران سنگین‌تر نشان می‌دهد.

به اشتراک بگذارید:

برچسب ها:

آمریکا، ایران، جنگ، مذاکرات