درحالی‌که نارنجستان قوام، از شاخص‌ترین بناهای قاجاری شیراز و یک اثر ثبت ملی، نیازمند مرمت اصولی و زیر نظر متخصصان است، بررسی‌ها نشان می‌دهد روند مرمت پنجره‌های ارسی این بنای تاریخی با نادیده‌گرفتن ضوابط و بدون پشتوانه فنی در حال انجام است؛ موضوعی که می‌تواند خساراتی جبران‌ناپذیر بر جای بگذارد.

شنیده‌ها حاکی از آن است که دانشگاه شیراز به‌عنوان مالک این بنا، بدون تهیه طرح مصوب مرمت و بدون بهره‌گیری از پیمانکاران متخصص، اقدام به مرمت ارسی‌ها کرده است. اقدامی نیاز به شفاف‌سازی جدی دارد. حتی گفته شده، یک شرکت فروش رنگ نیز به‌عنوان «مشاور اجرای مرمت» معرفی شده؛ انتخابی که با استانداردهای مرمتی آثار تاریخی فاصله‌ای جدی دارد.

منابع آگاه می‌گویند ناظر میراث‌فرهنگی استان پیش‌ازاین به‌صورت شفاهی نسبت به روند اجرای کار هشدار داده، اما به نظر می‌رسد این تذکرات نادیده گرفته شده است.

کارشناسان مرمت معتقدند هرگونه مداخله در اثری که در فهرست آثار ملی ثبت شده، باید براساس مطالعات فنی، طرح تأییدشده و با حضور نیروهای متخصص انجام شود. بی‌توجهی به این ضوابط، آن‌هم در بنایی مانند نارنجستان قوام که ارسی‌ها و تزئینات چوبی آن ارزش هنری و تاریخی کم‌نظیری دارد، می‌تواند صدماتی ایجاد کند که دیگر امکان بازگرداندن آنها وجود نداشته باشد.

اکنون پرسش اصلی این است که چگونه چنین روندی بدون نظارت دقیق و بدون پاسخگویی روشن در یکی از مهم‌ترین بناهای فارس در حال اجراست؟ انتظار می‌رود مسئولان دانشگاه شیراز، اداره‌کل میراث‌فرهنگی و نهادهای نظارتی، توضیحات شفاف ارائه داده و با جدیت به بررسی مستندات و توقف هرگونه فعالیت غیرتخصصی بپردازند.

نارنجستان قوام، به‌عنوان یکی از جذاب‌ترین و ظریف‌ترین بناهای تاریخی جنوبی کشور، سزاوار مرمتی اصولی و علمی است. ادامه روند فعلی نه‌فقط ارزش معماری این بنا را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند سابقه‌ای خطرناک برای برخورد با میراث ملی در استان ایجاد کند، موضوعی که ضرورت ورود فوری نهادهای مسئول را بیش‌ازپیش آشکار می‌سازد.

باید تأکید شود این پرونده تنها به نارنجستان قوام محدود نمی‌شود. تجربه‌های مشابه در سال‌های گذشته نشان داده هر جا مالکیت بناهای تاریخی در اختیار نهادهای دولتی، آموزشی یا سازمانی بوده، خطر مداخلات غیرتخصصی و سلیقه‌ای بیشتر شده است. از همین رو، پیگیری دقیق این موضوع و جلوگیری از تکرار چنین رویه‌هایی در دیگر ارگان‌ها، بیش از یک مطالبه تخصصی، یک ضرورت برای حفاظت از میراث کشور است.

بسیاری از دوستداران میراث‌فرهنگی خواستارند که بروز چنین تخلفاتی در همه مجموعه‌هایی که بناهای ثبت‌ملی در اختیار دارند، تحت نظارت مستمر قرار گیرد و سازوکار مناسبی برای الزام به استفاده از متخصصان مرمت و طرح‌های مصوب فراهم شود؛ چراکه میراث تاریخی کشور سرمایه‌ای نیست که بتوان با آزمون‌وخطا یا مداخلات سلیقه‌ای آن را حفظ کرد.

ادامه این روند، زنگ خطری برای همه آثار ارزشمند استان فارس و دیگر استان‌هاست. رسیدگی شفاف، پاسخگویی مسئولان و پیشگیری از تکرار موارد مشابه، حداقل انتظاری است که کارشناسان و دوستداران میراث‌فرهنگی از نهادهای متولی دارند.