زمین‌لرزه پنج دقیقه پس از نیمه‌شب جمعه، ۱۱ مهر ۱۴۰۴، با بزرگای ۵.۳ در ۸۰ کیلومتری شرق اردستان، ۱۸۰ کیلومتری شرق اصفهان و ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهران  رخ داد. این زلزله در تلاقی روند گسل شمال‌غرب-جنوب‌شرقی با روند شرقی-غربی در نزدیکی «ریزاب مریم» رخ داد. زلزله در محدوده فاصله بیش از ۲۰۰ کیلومتری در استان تهران در داخل شهر تهران و دماوند، آبسرد، کیلان، ورامین و فشم حس شد.

پهنه کانونی در شمال دشت فروافتاده قم-اردکان و در ارتفاعات با راستای شرقی-غربی، با تمایل شمال‌غرب-جنوب‌شرق متشکل از سنگ‌های آذرین/ولکانیکی دوران سوم آندزیتی-الیگو میوسن قرار دارد.

تغییر شکل فعال با گسلش امتداد لغز راستگرد و تراگذر فشاری تا راندگی و روند غرب-شمال‌غرب / شرق-جنوب‌شرق، همگرایی و چرخش خلاف جهت عقربه‌های ساعت در ناحیه ایران مرکزی را شکل می‌دهد. در پهنه اردستان و در کمان ماگمایی ارومیه-دختر، حرکات گسل امتداد لغز فعال و راندگی ‌غالب است.

زلزله بامداد ۱۱ مهر ۱۴۰۴ شش‌ماه پس از زمین‌لرزه اول فروردین ۱۴۰۴ در همین منطقه، نمایانگر تداوم لرزه‌خیزی متوسط، با بزرگای حدود ۵، در این منطقه است. ‌

گسل‌ها به‌عنوان مجرایی برای سیالات کانه‌دار در فازهای مختلف کانی‌سازی عمل کرده‌اند، به‌ویژه برای کانسارهای معروف Cu-Ni-Co-As-U مانند معدن طالمسی و ذخایر مرتبط در انارک، که این منطقه به‌خاطر آنها مشهور است. کوه‌زایی اولیه، کوه‌زایی سیمرین و آلپی (مزوزوئیک تا سنوزوئیک)، تشکیل کمربندهای چین‌خورده و رانده، تغییر شکل منطقه‌ای و گسل‌های پی‌سنگی اصلی و عمیق، مسیرهای اولیه را ایجاد کرده و سیالات گرمابی با منشأ عمیق را بالا آورده که منجر به مراحل اولیه کانی‌سازی شده است.

گسل‌های با روند شمال‌غربی-جنوب‌شرقی در منطقه انارک رایج هستند و دسته اصلی گسل‌های با زاویه زیاد را نشان می‌دهند. فعال شدن مجدد آنها نقشی حیاتی در مرحله دوم کانی‌سازی با ایجاد مسیرهای عمودی دارد. گسل‌های با روند شرق-غربی مجاری حیاتی برای سیالات گرمابی است و با تاقدیس‌ها اغلب هورست‌ها (بلوک‌های برآمده) را تشکیل می‌دهند که در امتداد آنها ممکن است توده‌های معدنی بالا آمده باشند و بر محل قرارگیری برخی از ذخایر معدنی اثر بگذارند.

زمین‌ساخت منطقه ریزاب مریم و نخلک، نمایانگر گسل‌های ژرفی است که محل قرارگیری و ماهیت منابع معدنی ارزشمند را کنترل می‌کنند. احتمال لرزه‌خیزی القایی یا تحریک‌شده در نزدیکی منطقه ریزاب مریم و نخلک، یا به‌طور کلی‌تر در ایران مرکزی که این مکان‌ها در آن واقع شده‌اند (در منطقه فلززایی انارک)، قابل بررسی است. مناطق ریزاب مریم و نخلک به‌دلیل ذخایر سنگ معدن فلزی و فعالیت‌های معدنی تاریخی خود شناخته‌شده‌اند. 

با توجه به اینکه زمین‌شناسی منطقه از نظر ساختاری با شبکه‌ای از گسل‌های با زاویه زیاد کنترل می‌شود؛ این احتمال وجود دارد که فعالیت‌های معدنی با بی‌ثبات کردن این گسل‌های ازپیش‌موجود و با تنش بحرانی، باعث ایجاد رویدادهای لرزه‌ای با بزرگای کم تا متوسط ​​شوند. برای منطقه خاص ریزاب مریم و نخلک، پتانسیل لرزه‌خیزی القایی با فعالیت‌های معدنی ژرف در تعامل با شبکه گسل‌های متراکم و دوباره فعال شده است. 

طی شش‌ماه ابتدایی سال ۱۴۰۴ در اول فروردین و ۱۱ مهر دو زمین‌لرزه در محدوده ۵ در این منطقه رخ داده است و آمار رخدادهای قبلی نیز امکان تکرار چنین زمین‌لرزه‌هایی در همین پهنه و احتمال رخداد زمین‌لرزه‌ای با بزرگای ۶ -در هر سده یکبار- را در همین ناحیه نشان می‌دهد. 

این زلزله متوسط امکان تشدید فرونشست ندارد، ولی اگر جایی در معرض رخداد فروچاله باشد، شُک‌های این‌چنینی می‌تواند موجب فروریزش شود و فروچاله موجود را گسترده کند یا موجب فروریختن سطح زمین در جایی شود که قبلاً لایه‌های زیرین ریزش کرده است.