۷۰ سال تجربه ایران در آموزش کوهنوردی
سال ۱۳۲۶ با تأسیس فدراسیون کوهنوردی سرآغاز آموزش رسمی در دنیای کوهنوردی برای ایرانیان بود. «رضا زارعی»، رئیس فدراسیون کوهنوردی ایران، دراین‌باره به «پیام‌ ما» می‌گوید: تأسیس فدراسیون کوهنوردی در ایران بستر مناسبی برای رشد کوهنوردی ایران بود. در سال ۱۳۳۲ با سفر مربیانی از ایران به فرانسه و الگوبرداری از دوره‌های آموزشی این کشور، سرآغاز آموزش به شیوه فرانسوی در ایران بود که تا سال ۱۹۷۰ ادامه داشت و سپس با حضور کوهنوردان آلمانی این شیوه کمی تغییر کرد. کمی بعدتر دوره‌های مربی‌گری مدون شد. در سال ۱۹۸۰ استانداردهای روز دنیا بومی‌سازی شد و آموزش‌ها در ایران نیز براساس آنها تغییر کرد. در رویکرد جدید آموزش‌ها به‌صورت تخصصی در هر شاخه کوهستان مانند کوهنوردی، دره‌نوردی، سنگ‌نوردی و اسکی کوهستان صورت گرفت. در حال حاضر یک فرد باید با صرف زمان حدود دو سال ۱۲ تا ۱۴ دوره را سپری کند و پس از کسب تجربیات عملی بتواند مربی شود. آموزش کوهنوردی ایران در طی این سال‌ها بهبود یافته و مربیان کارآزموده‌ای را تربیت و به جامعه کوهنوردی ایران تقدیم کرده است.

عدالت آموزشی کلیدواژه این همکاری
نبود آموزش در کوهستان می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری برای علاقه‌مندان به این رشته جذاب ورزشی رقم بزند. «علیرضا سعادت»، کوهنورد پیشکسوت و شخصی که تجربه سفرهایی به کشور افغانستان را دارد و به‌عنوان ایده‌پرداز طرح آموزش کوهنوردان افغانستانی توسط فدراسیون کوهنوردی ایران، می‌گوید: «در سفرهای خود که به افغانستان داشتم، شاهد نبود آگاهی کوهنوردان افغانستانی از تکنیک‌ها و روش‌های صعود بودم.»
این نبود آموزش در کنار وجود کوهستان‌های مرتفع در این کشور و علاقه‌مندی جوانان به صعود و همچنین عدم آشنایی به ابزارهای کوهنوردی من را به این فکر انداخت که تعاملی آموزشی بین دو کشور برقرار کنم که با پیگیری، بین فدراسیون‌های دو کشور رقم خورد. عدالت آموزشی یکی از اهداف این تعامل آموزشی است. این طرح که با همکاری و حمایت فدراسیون کوهنوردی ایران و افغانستان انجام شده، هدفش آموزش علاقه‌مندان کوهنوردی افغانستانی است تا با توانمندسازی آنها نسلی آگاه از مربیان تربیت شوند. زبان، فرهنگ، مذهب و تاریخ مشترک دو کشور یک تسهیلگر بزرگ در انجام این طرح است. امیدواریم با ادامه داشتن این تعامل، ارتباطات قوی‌تری در حوزه کوهنوردی بین دو کشور برقرار شود.

انتقال تجربه کوهنوردی ایران به افغانستان
کشور افغانستان با کوهستان‌های مرتفع و ارزشمندش در گذشته میزبان مناسبی برای کوهنوردان دنیا بود، علاقه‌مندانی از نقاط مختلف دنیا به این کشور می‌آمدند تا بر روی قلل مرتفع این کشور فعالیت کنند و بسیاری از اولین اتفاقات کوهنوردی در افغانستان در حال شکل‌گیری بود. اما با تحولات سیاسی این روند تغییر کرد و کوهستان‌های افغانستان در انزوا قرار گرفتند. رضا زارعی در این مورد می‌گوید: هم‌اکنون کوهنوردان افغانستانی در پناهگاه‌های کوهستانی ایران و در همراهی در عملیات‌های امدادونجات در کوهستان حضوری پررنگ و ارزشمند دارند. در افغانستان ما شاهد پیشرفت برخی حوزه‌های ورزشی مانند فوتسال و رزمی هستیم. آموزش کوهنوردی در افغانستان سابقه ده‌ساله دارد و در این طرح تلاش برای انتقال تجربه ۷۰ساله مربیان ایران به افغانستان است. این طرح می‌تواند باعث تقویت روابط و رشد کوهنوردی بین دو کشور شود. زارعی در مورد تجربه آموزش کوهنوردی در ایران به سایر کشورها می‌گوید: تجربه آموزش توسط کوهنوردان ایرانی در کشورهای عربی وجود داشت، اما در مورد افغانستان وجود زبان مشترک پتانسیل بزرگی است که رسیدن به اهداف را تقویت می‌کند.

اهداف دوره آموزشی کوهنوردان افغانستانی
رضا زارعی، رئیس فدراسیون کوهنوردی ایران، در مورد روند اجرایی این دوره می‌گوید: در ابتدا برای کوهنوردان افغانستانی دوره آموزش مقدماتی کوهنوردی توسط بهترین اساتید ایران به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود تا بعد مسافت از این طریق پلتفرمی ایرانی برطرف شود. در ادامه اساتید و مربیان ایرانی این دوره در کشور افغانستان با حضور پیدا می‌کنند و بقیه آموزش‌ها را ارائه می‌دهند. در دوره مقدماتی موضوعات در قالب ۱۲ سرفصل شامل ۲۵ کلاس برگزار می‌شود. در این دوره شاهد حضور ۴۲ کوهنورد افغانستانی هستیم که امیدواریم بتوانیم این کوهنوردان را تا مرحله مربیگری آموزش دهیم. ایجاد بستر مناسب از طریق آموزش کوهنوردان در افغانستان می‌تواند فضا را برای پذیرش کوهنوردان دیگر کشورها در این کشور آماده کند. افغانستان هم می‌تواند همانند کشور نپال با توسعه گردشگری کوهستان میزبان کوهنوردان از سراسر دنیا و اثربخشی در اقتصاد خود باشد و یکی از زیرساخت‌های تحقق این موضوع تربیت کوهنوردان حرفه‌ای است.

نظر کوهنوردان افغانستانی
«نجیب‌الله صدیقی»، رئیس فدراسیون کوهنوردی افغانستان، در گفت‌وگو با «پیام ما» درباره این دوره می‌گوید: «افغانستان کشوری با کوه‌های شش و هفت‌هزارمتری است، اما ورزش کوهنوردی به‌شکل حرفه‌ای در افغانستان ناشناخته است. ما با کمک فدراسیون کوهنوردی ایران در حال برداشتن گام‌های اولیه و اصولی هستیم. این همکاری با فدراسیون کوهنوردی ایران برای ما ارزشمند است و می‌تواند اقدامات اثربخشی در ورزش کوهنوردی افغانستان رقم بزند و نهال ورزش کوهنوردی افغانستان به درختی تنومند تبدیل شود. ما در هشت ولایت افغانستان هیئت کوهنوردی داریم. در این طرح از هر هشت هیئت کوهنوردی افراد مستعد حضور دارند و مشتاقانه در کلاس‌های آنلاین آموزش‌های ابتدایی می‌بینند.» صدیقی در ادامه با ابراز خوشحالی از ایجاد این ارتباط بین فدراسیون‌های کوهنوردی ایران و افغانستان بیان داشت: «ما امیدواریم این همکاری بین دو کشور ادامه پیدا کند و شاهد حضور فعال کوهنوردان ایرانی در افغانستان باشیم و برای اولین‌بار صعود قله‌‌های بکر و صعودنشده به‌صورت توسط کوهنوردان هر دو کشور انجام شود.»