سیستان‌وبلوچستان، استانی با ظرفیت‌های عظیم آبی، این روزها با مشکلات مدیریتی در حوزه منابع آب مواجه است. استاندار اخیراً در گفت‌وگو با خبرگزاری دولت، مناطق آزاد تجاری، صنعتی و ویژه اقتصادی مستقر در استان را به مشارکت در تأمین مالی پروژه پرهزینه انتقال آب از دریای عمان مکلف کرده است.

این طرح با هدف تأمین صد میلیون مترمکعب آب شرب و ۸۰ میلیون مترمکعب آب صنعتی در حالی مطرح می‌شود که سدهای بزرگ استان، پیشین، زیردان، کهیر و شیکلک، ظرفیتی بیش از سه‌برابر سرانه مصرفی سالانه کل استان (حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب) را در خود ذخیره کردند.

نکته قابل‌تأمل اینجاست که با وجود چنین ظرفیت عظیمی، مردم بلوچستان همچنان با مشکل کم‌آبی و جیره‌بندی مواجه هستند. علت اصلی این معضل، نه کمبود منابع آبی، بلکه عدم تکمیل یا اجرای شبکه‌های انتقال پایین‌دست سدهاست.

تکلیف دولت به مناطق آزاد برای مشارکت در پروژه‌های عمرانی، موضوع جدیدی نیست، در دولت یازدهم و دوازدهم نیز منطقه آزاد انزلی برخی از صورت وضعیت‌های راه‌آهن حدود ۴۰ کیلومتری رشت به انزلی را تأمین اعتبار و در فرایند تملک‌ اراضی ورود می‌کرد، اما تصمیم منصور بیجار برای هدایت منابع مالی مناطق آزاد به‌سمت پروژه انتقال آب دریا، درحالی‌که زیرساخت‌های موجود بلااستفاده مانده‌اند، نشان‌دهنده رویکردی ناکارآمد در مدیریت منابع آب استان است. این شیوه مدیریتی که به‌نظر می‌رسد تداوم همان نگاهی است که در دوران معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری وجود داشته، موجب چرخه معیوب هدررفت سرمایه‌ها و نادیده گرفتن ظرفیت‌های بالقوه شده است.

کارشناسان معتقدند سرمایه‌گذاری در تکمیل شبکه‌های پایین‌دست سدها، اجرای پروژه‌های آبخیزداری و مدیریت رواناب‌ها، می‌تواند مشکلات آب شرب، کشاورزی و زیست‌محیطی استان را در زمان کوتاه‌تر و با هزینه کمتری حل کند.

تمرکز بر اجرای طرح‌های آب‌شیرین‌کن در سواحل مکران، با وجود هزینه‌های زیست‌محیطی بالا و مصرف برق فراوان، آن‌هم در شرایطی که دو سد بزرگ در فاصله حدود صد کیلومتری بندر چابهار وجود دارد، نمونه دیگری از اولویت‌بندی نادرست در مدیریت منابع آبی استان است.

برای حل پایدار معضل آب در سیستان‌وبلوچستان، ضروری است مدیریت استان با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان خبره، نهادهای مدنی و نخبگان استان، استراتژی‌های متناسب با ظرفیت‌های موجود را در اولویت قرار دهد و از طرح‌های پرهزینه و کم‌بازده پرهیز کند. 

بدون تردید به فعلیت رساندن ظرفیت‌های بالقوه آبخیزداری یا مهار رواناب‌ها، نه‌تنها مشکل آب شرب سیستان‌وبلوچستان را حل می‌کند، بلکه امکان هدایت و تثبیت خاستگاه‌های گردوغبار، توسعه کشاورزی و حتی صادرات آب را مهیا می‌کند.