خوشبختانه همایش ملی هوای پاک با حضور دست‌اندرکاران، سخنرانان و کارشناسان تخصصی دستگاه‌های اجرایی و مسئول به‌خوبی و خوشی برگزار شد و همه راضی به خانه‌هایشان برگشتند.

شهروندان اکنون در میان یک ابر سیال مرگ‌آفرین آلوده به هوا مانده‌اند. نکته جالب در این همایش‌ها و سمینارها این است که اغلب تنها به ارائه آمار از خرابی‌ها و ویرانی‌های بخش‌هایی از محیط‌زیست و مرگ انسان‌ها می‌پردازند، بدون آنکه مسئولین و مقصران اصلی آلودگی هوا و بی‌توجهی به نقش دستگاه‌های مسئول در تأمین هوای پاک را مطرح کنند. بر اساس مواد ۳۱ و ۳۲ قانون هوای پاک، متولیان قضا وظیفه دارند که با متخلفان این حوزه برخورد جدی داشته باشند، اما عجیب اینجاست که در این همایش‌ها، طی هفت سال از اجرای این قانون، هیچ آماری یا گزارشی از اقدامات عملی و برخوردهای صورت گرفته با متخلفان به گوش نرسید.

قانون هوای پاک در سال ۱۳۹۶ با ۳۴ ماده و ۳۹ تبصره در مجلس تصویب شد، اما پس از گذشت نزدیک به هفت سال، همچنان در جامعه رو به رشد ایران که با انواع خطرات آلودگی محیط‌زیست دست و پنجه نرم می‌کند، هیچ دستاورد مثبت ملموسی به دنبال نداشته است. با وجود تصویب این قانون و برگزاری همایش‌ها، متأسفانه روند مرگ‌ومیر شهروندان به دلیل آلودگی هوا همچنان صعودی است، به‌طوری‌که در سال ۱۴۰۲ آمار مرگ ۳۰ هزار ایرانی بر اثر آلودگی هوا گزارش شده است.

شاید برخی در تأمین قانون هوای پاک بر این عقیده باشند، مرگ شهروندان ایرانی دست خداست و ما صرفاً وسیله آن را تسریع می‌کنیم! بی‌تردید اگر این جنس قانون در کشورهای ینگه دنیا تصویب می‌شد، متولیان امر در حوزه صنعت، انرژی، شهر و سایر امور مرتبط با هوای پاک تاکنون بارها و بارها در محاکم قضائی به‌دلیل نقش‌شان در آلودگی هوا مجازات می‌شدند، اما یادمان باشد اینجا ایران است و قانون هوای پاک صرفاً به‌عنوان قانون تصویب‌شده هرچند به‌جز چند مورد نادر سخنی از تعقیب یا محاکمه مدیران آلوده‌کننده هوا توسط قوه قضائیه مطرح نیست و اگر هم هست، صرفاً در لابلای گزارش‌های پنهان مدیران مجریه و قضائیه وجود دارد!

تاکنون در مراجع رسمی و غیررسمی به‌جز چند مورد نادر، وزارتخانه، سازمان، بخش نیمه‌دولتی و خصوصی بابت آلودگی هوا جریمه یا تحت تعقیب قرارنگرفته‌اند و اگر تاکنون بخشی از سامانه قوه قضائیه (در قانون هوای پاک بدان اشاره شده) درباره مجازات آلوده‌کنندگان هوا سخن یا خبری منتشر نکرده و اگر هم سخن از محاکمه مدیران متخلف بوده، آن‌چنان درباره دلایل آلوده‌کنندگی هوا، توسط آنها سخنی به میان نیامده است.

شاید هم مرگ ۳۰ هزار انسان بی‌پناه و بی‌گناه ایرانی، از منظر قوای سه‌گانه آنچنان مهم نباشد؛ چراکه سالانه صدها نفر در حوزه تصادفات خودرویی جاده‌های کشور تلف می‌شوند این آمارها هم در کنار آنها… اینها را نوشتم تا به برخی مطالب مطرح‌شده در همایش ملی هوای پاک وغیره در زمینه آلودگی هوا اشاره کنم:

«عباس شاهسوندی»، رئیس گروه سلامت هوا و تغییراقلیم وزارت بهداشت: مرگ بیش از ۳۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ به‌علت آلودگی هوا است که هزینه مرگ‌ شهروندان ناشی از آلودگی هوا، در سال ۱۴۰۲ قریب به ۶۰۰ هزار میلیارد تومان بوده است.

ظفرقندی، وزیر بهداشت:

 ۱۵ درصد مرگ‌ومیر کودکان زیر پنج سال در ایران به‌دلیل آلودگی هواست.

اگر با معیار جهانی محاسبه کنیم، طی سال ۱۴۰۲ به‌طور میانگین هوای کل کشور ۲۴۷ روز در سال آلوده و هوای شهر تهران ۳۵۳ روز آلوده بوده است.

زابل آلوده‌ترین شهر ایران و سنندج پاک‌ترین شهر کشور به‌لحاظ آلودگی هوا هستند.

به‌طور میانگین شهرهای ما ۲۴۷ روز دچار آلودگی هستند.

 شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست :

علاوه‌بر تهران هفت کلانشهر بزرگ کشور درگیر معضل آلودگی هوا هستند.

۲۴ میلیون خودروی فرسوده در کشور وجود دارد که جزء منابع اصلی آلودگی هوا هستند.

اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه:

در رابطه با قانون هوای پاک برای وزرای سابق نفت و کشور و رئیس محیط‌زیست پرونده اختصاصی کیفری تشکیل و برای پنج مدیر وقت محکومیت صادر شده است.

حبیب قاسمی، عضو کمیسیون تلفیق لایحه بودجه ۱۴۰۴، مجلس شورای اسلامی: حذف‌بندی از بودجه سال آینده دولت توسط مجلس در افزایش آلودگی هوا در سال آینده اثرگذار خواهد بود. طبق آن قرار بود معادل ۳۵ درصد عوارض وصولی آلایندگی، صرف توسعه ناوگان حمل‌ونقل عمومی و کاهش آلودگی هوا شود.

نکته آخر: امسال همایش هوای پاک به‌خوبی برگزار شد و دستگاه‌های متولی امر هوای پاک، فعالیت مؤثری در برپایی آن داشته‌اند. امیدواریم سایر مأموریت‌های محوله نیز به‌خوبی در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ و… محقق شود و میزان مرگ‌ومیرهای ناشی از آلودگی هوا و تعداد شهرهای آلوده کشور توسعه یابد تا بتوانیم به‌جای رشد اقتصادی مثبت، رشد مرگ‌ومیرها را در جامعه را افزایش دهیم.