اساساً هلدینگ‌ها در دنیا برای صنایع مختلف تولید ثروت می‌کنند مثل صنعت خودرو یا گردشگری. ولی در کشور ما از منابع و بودجه عمومی و دولتی استفاده می‌کنند. تولید ثروت در GDP در حوزه گردشگری زمانی اتفاق می‌افتد که NGOهای قوی، دفاتر قوی و مستقل از نقش حمایتی دولتی برخوردار باشند تا در صنعت گردشگری بین عرضه و تقاضا و نرخ خدمات تعادل ایجاد کنند.

دولت‌ها در ایران هیچ‌‌وقت براساس برنامه و طرح آمایش سرزمینی و جمعیتی در حوزه‌های مختلف از جمله اقتصاد پیش نرفته‌اند. نیازهای دولت در بحث مناقصه براساس نیازسنجی و افکارسنجی و پیش‌بینی‌ها نبود. سرمایه‌گذاران بخش گردشگری در ایران سنتی هستند و باتوجه‌به سرمایه‌های سرگردان و سرریز در این بخش و باتوجه‌به اطلاعات اندکی که در حوزه صنعت گردشگری از طریق مطلعین داخل و خارج از کشور داشته‌‌اند، سرمایه‌گذاری کرده‌اند. عدم شناخت باعث شد که هیچ‌‌‌وقت دولت‌ها و بخش خصوصی -که ذاتاً باید از طریق دولت اطلاعات و داده‌های درست بگیرد- ذائقه‌ بازار گردشگری را نشناسند، چون درک درستی از نسل سوم و چهارم این صنعت نداشته باشند. به‌عنوان نمونه در بخش گردشگری ورزشی کشورهای ترکیه، عربستان و امارات برای سرمایه‌گذاری در ساخت ورزشگاه‌ها و توسعه زیرساخت‌ها اقدام کردند. اما مدیران بخش دولتی و سنتی ما فقط از چهار فصل بودن ایران می‌گویند. باشگاه‌های بزرگ دنیا سالانه چقدر به‌خاطر آمادگی و تمرینات برگزاری مسابقات تلاش کردند و چقدر گردشگر به این کشورها آمدند؟ ما چقدر در ورزش‌های زمستانه هزینه کرده‌ایم؟ ما هنوز نمی‌توانیم اکسپو را در ایران برگزار کنیم؛ چراکه زیرساخت‌های ما آماده نیست. ما هنوز نمی‌توانیم جام ملت‌های آسیا را در ایران برگزار کنیم.

پیشنهادهایی به دولت

در پایان جهت بهبود شرایط کلی گردشگری کشور، پیشنهاداتی به دولت ارائه می‌شود:

تفکیک سیاست و ایدئولوژی در صنعت گردشگری.

بازنگری از وضع موجود در بخش صدور مجوزها و تسهیلات.

 فاصله گرفتن از تصدی‌گری به‌سمت نظارت صد درصدی، ایجاد مکانیزم‌ پایدار در توسعه صنعت گردشگری با در اختیار قرار دادن تسهیلات مؤثر به بخش خصوصی.

در اختیار قرار دادن بسته‌های تشویقی عملی و پایدار به بخش خصوصی.

  واگذاری کامل برگزاری نمایشگاه‌های داخلی و خارجی به بخش خصوصی.

سرمایه‌گذاری کلان خارجی هدفمند در ایجاد زیرساخت‌ها و تأسیسات گردشگری نسل جدید از جمله گردشگری ورزشی، دریایی، ایجاد اسکله‌های مناسب که متاسفانه هیچ سهمی در صنعت گردشگری دریایی در دنیا نداریم.

درخواست سهم مشخص از صندوق توسعه ملی و بانک‌های عامل برای ایجاد زیرساخت‌ها و یا تسهیلات به بخش خصوصی.

واگذاری و استفاده صحیح از مراکز دانشگاهی بلااستفاده، از جمله دانشگاه‌های پیام نور با بسته‌ها و مشوق‌ها به بخش خصوصی به‌عنوان تأسیسات گردشگری با تغییر کاربری.

فاصله گرفتن از بحران‌های سیاسی منطقه‌ای؛ بحران‌های ساختگی. زیرا این بحران‌ها اقتصاد گردشگری ایران را دچار رکود می‌کند.

 تقویت قشر متوسط در حال سقوط که درصورت ادامه بحران باعث سقوط گردشگری داخلی و صنایع کوچک گردشگری می‌شود.

 تفکیک سیاست از صنعت گردشگری که اگر اتحاد استراتژیک در صنعت گردشگری جایی داشت، این‌همه گردشگری روس به ایران می‌آمدند! بزرگترین مؤلفه آن عرضه و تقاضاست.

ممانعت از کنترل و رفع مشکلات اینترنت به‌عنوان بزرگترین ابزار ارتباطی در بازار  اقتصاد گردشگری، اقتصاد دیجیتال و صنایع وابسته به اقتصاد گردشگری؛ زیرا تولید فرهنگ زمانی ارزش‌آفرین است که به تولید ثروت بینجامد. تولید ثروت موجب بسط و حفظ فرهنگ و خرده‌فرهنگ‌ها می‌شود؛ زیرا با توسعه صنعت گردشگری تنوع و توازن در فرهنگ‌ها ایجاد می‌شود.

 تقویت ارزش پول ملی، در سال‌های اخیر با وجود فراگیری ویروس کرونا در دنیا، به‌دلیل پایین بودن نرخ تورم تغییری در نرخ خدمات گردشگری برخی از کشورها ایجاد نشده است، اما در کشور ما تورم و سقوط ارزش پول ملی باعث شده است نرخ خدمات افزایشی افسارگسیخته پیدا کند، قشر متوسط سقوط کند و توسعه گردشگری داخلی از ریل خارج شود.

 پایان دادن به نگاه ابزاری به مقوله گردشگری به‌خصوص گردشگری فرهنگی و دفاع از هویت ملی. در سازمان ملل خشت هفت‌هزارساله می‌بریم، اما در داخل به تخریب‌گرایی و وندالیسم دولتی متوسل می‌شویم، نهادهای فرهنگی و مجسمه‌ها را از پارک‌ها جمع می‌کنیم، تکه‌های مجسمه عظیم فردوسی را در باغ‌ها و پارک‌ها رها می‌کنیم و اجازه نصب نمی‌دهیم، تازه شاکی هستیم که چرا مفاخر ملی ما را دیگر کشورها مصادره می‌کنند.

 در بحث گردشگری فرهنگی کوچکترین سرمایه‌گذاری انجام نداده‌ایم که در حد و تراز فرهنگ چندهزارساله ایران و ایرانی باشد، حتی بعد از چندین دهه نتوانسته‌ایم یک موزه استاندارد در حد موزه ملی ایران درست کنیم. و این یک فاجعه فرهنگی است. میلیون‌ها اثر منقول موزه‌ای در زیرزمین موزه‌ها خاک می‌خورد و هرگز ایرانیان آنها را ندیده‌اند؛ چون سرمایه‌گذاری نکرده‌ایم.

پ.ن: بخش اول این مقاله در تاریخ ۱۷ آبان ۱۴۰۳ در صفحه ۶ روزنامه «پیام ما» منتشر شده است.

گردشگری در خدمت سیاست