صدور هشدار سطح زرد هواشناسی در ابتدای هفته دوم آبان‌ماه 1401 مبنی بر احتمال وقوع سیل در مسیل رودخانه‌ها به ویژه در محدوده منطقه ۵ شهرداری که در آن‌، رود‌دره ، کانال و مسیل‌های مهمی مانند روددره فرحزاد، کانال شهید باکری، کانال میان‌رود، رود کن و… وجود دارد، بسیار قابل توجه است. توجه کنیم که در بالادست این منطقه امامزاده داود واقع شده‌ که در سیلاب هفتم مرداد 1401 آسیب فراوان دید و بیست و پنج نفر کشته شدند. اکنون هشدار داده شده تا مردم باید از تردد در حاشیه این مکان‌ها خودداری کنند. ارزیابی آسیب‌پذیری شهری و تاب‌آوری در برابر سیل برای سناریوهای مختلف خطر، پیش نیاز برنامه‌ریزان شهری و تصمیم‌گیرندگان است. آسیب‌پذیری سیل در کلانشهر تهران تحت سناریوهای مختلف خطر با چندین عامل محاسبه شده است، که از جمله شامل ویژگی های توپوگرافی و هیدرولوژیکی، جمعیت شناسی، پوشش گیاهی، کاربری اراضی و ویژگی های شهری است‌. نقشه آسیب‌پذیری برای سناریوهای مختلف ریسک تهیه شده . بر اساس این بررسی‌ها، بخشهای مهمی از پهنه های شمالی و جانبی (شرقی و غربی تهران) به عنوان پهنه های با ریسک بالای سیلاب تعیین شده است. پژوهش‌های استاد دکتر قهرودی از دانشگاه شهید بهشتی و پژوهش‌های دکتر اویس ترابی و همچنین پژوهش‌های اخیر نگارنده، نشان می‌دهد که علاوه بر پهنه‌های فوق که عمدتا با سامانه گردآوری آب‌های سطحی تهران‌، احتمال وقوع سیلاب ناگهانی حداقل در محدوده‌های شهری آن کمتر شده است، احتمال وقوع سیلاب واریزه‌ای به ویژه در محدوده شمالی شهر تهران بالاست. نمونه‌ای از این نوع سیلاب در چهارم مرداد 1366 در منطقه گلابدره، دربند و تجریش در شمال تهران است که حدود 200 نفر کشته برجای گذاشت. برنامه‌ریزان شهری، تصمیم‌گیرندگان، و هیدرولوژیست‌ها و زمین‌شناسان برای برنامه‌ریزی بهتر و کسب تاب‌آوری بهتر در برابر سیلاب باید دست به دست هم داده و در اولین گام به تغییر محیط ساخته شده شهری برای افزایش نفوذپذیری و آزاد کردن حریم رودخانه‌ها و روددره‌ها و تضمین عدم ساخت و ساز بیشتر در حریم‌های خطرناک از نظر سیلاب تلاش کنند.
تهران با وسعتی در حدود 730 کیلومتر مربع یکی از بزرگترین شهرهای جهان با ویژگی‌ها و مشخصات خاصی در دامنه‌های جنوبی البرز ‌است. تهران دارای 22 منطقه شهری است و با تمرکز بالای سازمان‌ها، صنایع، امکانات و خدمات دولتی در محدوده شهر، مدیریتی بسیار پیچیده در هنگام مخاطرات طبیعی می طلبد. تهران دارای بالاترین نرخ مهاجرت ورودی مثبت از سال 1345 است. بخش عمده این موضوع به دلیل فرصت‌های اقتصادی-اجتماعی و نابرابری از نظر خدمات و توزیع ثروت‌، از بعد از انقلاب سفید شاه و به ویژه اصلاحات ارضی، اتفاق افتاد به نحوی که جمعیت شهر از حدود 2.5 میلیون در سال 1345 به حدود 4و5 میلیون در سال 1355 رسید. این موج مهاجرت منجر به رونق بی‌سابقه‌ای در صنعت ساخت‌وساز انجامید که به تناوب در تمامی حدود شش دهه اخیر در تهران و پیرامون آن ادامه داشته است. به همین دلیل زمین‌های باز و مراتع را به سطوح غیرقابل نفوذ تبدیل شده، و حتی محدوده دره‌ها و رودخانه‌های شهری با بتن‌ریزی‌، یا با پوشش آسفالت و همچنین ساخت خیابان و آزاد راه (مانند اتوبانهای امام علی، صیاد‌، مدرس، ستاری و باکری) پوشیده شده ‌است. عوامل متعددی در وقوع سیلاب‌های زیاد در تهران نقش داشته است، مانند توسعه فیزیکی از رقوم حدود 1000 متری در جنوب تهران تا رقوم 2200 متری در محدوده دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات، جایی که هتلی بزرگ داخل محدوده «کاسه لغزشی بزرگ» مکان‌یابی و ساخته شده است. دامنه‌های تند شمال و شرق شهر در دامنه رشته کوه‌های البرز؛ توسعه گسترده شهری و صنعتی حتی در بستر رودخانه‌ها شرایط تهران را پیچیده‌تر کرده و نادیده گرفتن اکوسیستم؛ کاهش نفوذ خاک؛ و نبود شبکه فاضلاب کارآمد و مناسب بر مشکل افزوده است. حتی برنامه‌هایی به ظاهر عمرانی مدرن مانند احداث بوستان نهج البلاغه و بوستان جوانمردان، خطر سیلاب را در مسیر رودخانه‌های فرحزاد و کن افزایش داده است. بنابراین، تهیه نقشه به روز زمین‌شناسی سیلاب از مناطق آسیب‌پذیر شهر تهران‌، با توجه ویژه به عوامل و پارامترهای موثر در وقوع سیلاب به منظور به حداقل رساندن پیامدهای آن برای تخصیص بهتر منابع ضروری است.