تخریب پوشش گیاهی و تکرار سیلاب‌ها

وقوع سیلاب‌های اخیر، در سطوح گسترده بیش از دوسوم استان‌های کشور، اتفاقات ساده و روزمره‌ای نیستند که بتوان به آسانی از آن‌ها گذشت. بخش عمده‌ای از این سیلاب‌ها در استان‌هایی از کشور به وقوع پیوسته‌اند که جزیی از مناطق خشک و نیمه خشک کشور به حساب می‌آیند. خسارات وارده از این سیلاب‌ها تنها محدود به تخریب خانه‌ها، ویران کردن ساختارهای زیربنایی کشور و از دست رفتن بیش از میلیون‌ها تن خاک گیاهی کشور نیست، بلکه انسان‌های زیادی نیز قربانی این سیل‌های مهیب شده‌اند. حوادثی از این قبیل که هر چند گاهی یک بار با شدتی به مراتب گسترده‌تر از حوادث قبلی رخ می‌دهند، نشان‌دهنده این واقعیت تلخ هستند که تدابیر اتخاذ شده به منظور جلوگیری از رخداد آنها تاکنون بی‌اثر بوده است.

هر سیلابی رخ می‌دهد با حمل انبوهی از خاک، زمینه‌های مساعد دیگری را برای وقوع سیل بعدی مهیا می‌سازد. تا زمانی که علل اصلی یک اتفاق رخ داده شده به درستی تحقیق و شناسایی نشود اتخاذ هرگونه تصمیمی ‌به منظور پیشگیری و احتمالا مبارزه با آن امری توهمی‌ و به دور از واقعیت است. شرط لازم برای وقوع هر سیلابی، نخست بارندگی‌های شدید در زمان‌های کوتاه و یا بلند است. یکی از مهمترین عوامل ریزش باران‌هایی در حجم زیاد و آن هم در فصول گرم از سال افزایش حجم گازهای گلخانه‌ای در هوا است که تغییرات اقلیمی‌را موجب می‌شوند. افزایش حجم این گازهای گلخانه‌ای باعث افزایش درجه حرارت هوا می‌‌شوند. این افزایش درجه حرارت موجبات تبخیر هرچه بیشتر آب از سطوح گسترده دریاها، سدها، تالاب‌ها و… را فراهم می‌کند. افزایش میزان بخار آب و اشباع شدن آن در هوا باعث به وجود آمدن ابرهای پراکنده است که به تدریج و با توجه به علل مختلف، باران‌های تابستانی را موجب می‌‌شوند. تغییرات اقلیمی‌ و وضعیت توپوگرافی کشور‌ها منجمله کوهستانی بودن مناطق مختلف، زمینه‌های مساعدتری را نیز برای وقوع این قبیل بارندگی‌ها اعم از زمستانی و یا تابستانی فراهم می‌سازند. ارتفاعات هیمالیا و سایر مناطق کوهستانی در جهان نقش مهمی ‌را در بارندگی‌های مختلف مخصوصا در بارندگی‌های موسمی‌(مونسون) ایفا می‌کنند.
به منظور ممانعت از افزایش درجه حرارت کره زمین لازم است تدابیری اتخاذ شوند که مانع از تولید گازهای گلخانه‌ای و کم کردن حجم آنها در هوا شوند. یکی از مهم‌ترین این گازهای گلخانه‌ای گاز انیدرید کربنیک (2 CO‌) است. این گاز که بیشتر از همه محصول سوخت و ساز مواد فسیلی است خود یکی از ضروری‌ترین گازها برای رشد و توسعه جنگل‌ها است. یکی از مطمئن‌ترین راه‌های کم کردن میزان این گاز گلخانه‌ای (‌2CO‌) در هوا گسترش سطح جنگل‌های کشور است که متاسفانه در کشور ایران آن طور که لازم است به آن‌ها توجه خاصی نشده است. چنانچه در شرایط توپوگرافی و آب و هوایی کشور تدابیر اتخاذ شده جهت کم کردن عوامل اصلی گرم شدن هوا یعنی کم کردن حجم گاز‌های گلخانه‌ای صورت نگیرند طولی نخواهد کشید که کشور شاهد وقوع بارندگی‌های شدید دیگر و متعاقب آنها جاری شدن سیلاب‌های دیگری در سایر نقاط کشور هم خواهد بود. علاوه بر این یکی از مهمترین علت‌های جاری شدن سیلاب‌ها و از دست رفتن حجم زیادی خاک، تخریب جنگل‌ها و از بین رفتن پوشش گیاهی در سطح گسترده کشور است. مهم‌ترین عامل سیر قهقرایی پوشش گیاهی در کشور را می‌توان در درجه نخست در افزایش بی حد و حصر گیاهخواران بالاخص انواع دام‌ها جستجو کرد. افزایش جمعیت دام خود نشات گرفته از تفکر خودکفایی از طریق توسعه کشاورزی و دامپروری است. به طور کلی سیستم غذایی کشور بر اساس تولید بیشتر گوشت آن هم از طریق توسعه دامپروری سنتی شکل گرفته است. تا زمانی که این تفکر بر سیاست کلی کشور غالب است، حل مشکلات ناشی شده از دست رفتن پوشش گیاهی به آسانی میسر نخواهند شد. دولت با توجه به اتفاقات وحشتناک سیل اخیر از مجلس تقاضای فوری بودجه برای اختصاص دادن به امر توسعه و گسترش آبخیزداری کرده است. گرچه توسعه صحیح فعالیت‌های آبخیزداری اموری ضروری هستند اما نباید فراموش شود اجرای فعالیت‌های آبخیزداری باعث از میان برداشتن عوامل اصلی تغییرات اقلیمی‌ و ممانعت از ریزش باران‌های سیل‌آسا نخواهند شد. به منظور جلوگیری از شدت بیشتر تغییرات اقلیمی ‌و ممانعت از گرم شدن هوا ضرورت احیای جنگل‌ها و مراتع امری اجتناب‌ناپذیر است. هر گونه کم توجهی به این منابع زیربنایی عملا زمینه‌های گسترده‌ای را برای شدت بخشیدن به اتفاقاتی مانند وقوع سیل‌های مهیب، خشکسالی‌های متعدد ،آتش‌سوزی‌های گسترده ، طغیان آفات و امراض و موارد دیگر فراهم می‌کنند. منابع جنگلی و مرتعی کشور علیرغم کلیه نارسایی‌های طبیعی و غیر طبیعی باز هم از پتانسیل بسیار بالایی برخوردار هستند و چنانچه تدابیر لازم در زمینه خروج دام از این عرصه‌ها به عمل آید قادرند با سرمایه‌گذاری‌های ناچیز در مدت زمانی نسبتا کوتاه تاثیرات شگفتی را در کم کردن اثرات نامناسب تغییرات اقلیمی‌به جا بگذارند، حیات از دست رفته خود را مجددا احیا و زمینه‌های توسعه و پایداری منابع طبیعی کشور را فراهم کنند.

مطالب مرتبط
یادداشت
طرح حذف غربالگری جنینی که از سوی کبری خزعلی رئیس شورای فرهنگی اجتماعی زنان رسانه‌ای شد واکنش‌های زیادی را هم از سوی مسئولان مرتبط با حوزه بهداشت و سلامت هم فعالان و کارشناسان و مردم به دنبال داشت. اما غربالگری جنینی چیست و چرا اهمیت دارد؟ غربالگری جنینی یعنی انجام مجموعه‌ای از آرمایش‌های خون و […]
یادداشت
کشور ما در جست‌وجوی تاب‌آوری اقلیمی است. حداقل چنین باید باشد. تغییرات آب و هوایی در نتیجه اثرهای سامانه‌های آب و هوایی، با ویژگی‌های سینوپتیکی مختلف رخ داده است. مقیاس سینوپتیکی در هواشناسی مقیاس طول افقی در رده هزار کیلومتر یا بیشتر، در عرض‌های جغرافیایی متوسط است. در شصت سال گذشته افزایش دو و نیم […]
نابودی پوشش گیاهی مراتع با کوچ زودهنگام عشایر
آیسان زرفامآیسان زرفام کمبود آب عشایر را زودتر از موعد به ییلاق روانه کرد
هرسال با آغاز فصل گرما کوچ زودهنگام عشایر از قشلاق به مراتع ییلاقی نگرانی بزرگی را برای محیط زیست به وجود می‌آورد زیرا چرای دام در مراتعی که پوشش گیاهان آن نورس است باعث ضعیف شدن پوشش گیاهی و فرسایش خاک می‌شود. امسال به دلیل ضعف بیشتر پوشش گیاهی مراتع به دلیل کاهش باران این […]
ما در سیل ناشی از بحران اقلیمی مقصر نیستیم
شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان: پاکستان در سیل ناشی از بحران اقلیمی مقصر نیست و بهای استفاده غرب از سوخت‌های فسیلی را می‌پردازد
«این دشوارترین زمان در تاریخ پاکستان است. حالا بدون ترس می‌گویم، در زندگی‌ام هرگز چنین ویرانی‌‌ای ندیده‌ام.» عصر سه‌شنبه شهباز شریف، نخست‌وزیر پاکستان، این جمله را در حالی رو در روی خبرنگاران می‌گفت که سیلی که از دو ماه و نیم پیش آغاز شده، چند روزی است کمی آرام گرفته. با این همه سیلاب از […]
دیگر مطالب شماره 2358
یک روزنامه آمریکایی در گزارشی مستند به متن پیش‌نویس پیشنهادی اتحادیه اروپا از موافقت ۳ کشور اروپایی با خواسته تهران مبنی‌بر بستن پرونده مسائل پادمانی خبر دادبستن پرونده مسائل پادمانی و امید به احیای برجامرئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس پیشین خواسته تهران برای بستن پرونده پادمانی را «منطقی» و اصرار طرف‌های مقابل بر باز ماندن آن را «مشکوک» می‌داند
گزارش «پیام ما» از ادامه قطع آب در شهرکردکوهرنگ گل‌آلود و تصفیه‌خانه فراموش شدهاز سال ۸۶ آب چشمه مستقیما وارد لوله شده و با طول ۹۰ کیلومتر به شهرکرد رسیده در مسیر هم آب تعدادی روستا تامین می‌شود
بقایای یک ساختمان اداری باستانی مربوط به ۵هزارو ۶۰۰ سال قبل در جنوب‌غربی تهران کشف شدتمدن اسرارآمیز رباط‌ کریم
پاسخ «محمد‌صادق فرهادی‌نیا» به جوابیه «ایمان معماریان» و «علی عمارلویی» درباره پروژه تکثیر در حفاظت یوزشبه علم، آفت جدید حیات وحش ایرانفرهادی‌نیا: متاسفانه نه تنها در جوابیه این عزیزان، مدرکی برای ادعاهای پیشین ارائه نشد، بلکه از من طلب مدرک کردند
چالش‌های مدیریت پایدار جنگل‌های زاگرسزاگرس گریه می‌کندآلودگی علاوه بر نمونه‌های برگ، در پروفیل‌های زده شده در بستر خاک زاگرس تا عمق ۸۵ سانتی متری نفوذ کرده است
یادداشتگفت‌وگو با خلیل دحیمی که در بنگاه معاملات ملکی موزه مردم‌شناسی راه‌اندازی کرده استموزه‌ای در دل شهر
رهبری در پاسخ به دبیرکل جهاد اسلامی:دشمن غاصب رو به ضعف و «مقاومت فلسطین» رو به قوت است

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.