دایره‌های زرشکی و سرخ، نقشه پایش کیفی هوای کشور را پر کرده است. هوا غبار آلود است. شاخص‌های کنترل کیفیت هوا در بعضی مناطق استان‌های غربی کشور تا ساعت ۱۱ دیروز عدد ۵۰۰ ایستاده‌ بودند. آلودگی هوا در ایستگاه سقز، قصر شیرین، سرپل ذهاب، سرابله، اهواز و شهرهایی چون زنجان، ملایر و اصفهان خطرناک بود و تنفس ناممکن. آلودگی هوا نوزده فروردین به مناطق مرکزی کشور نیز رسید. شاخص‌های آلایندگی شرکت کنترل کیفیت هوای تهران دیروز عصر روی عدد ۴۹۱ ایستادند . سامانه‌های بین‌المللی دیروز برای چند ساعت تهران را آلوده‌ترین شهر دنیا دانستند. گردوغبار وضعیت هوای پایتخت را هم خطرناک کرد، وضعیتی که به شهروندان توصیه شد تا از هرگونه فعالیت در خارج از خانه خودداری کنند. پرسش اینجاست که علت آلودگی هوای بهاره ایران چیست و وضعیت خطرناک تا چه زمانی ادامه دارد؟

خاک در روزهای اخیر شهرهای غربی کشور را در نوردیده است. گرد وغباری که منشایی خارجی دارد و ثمره همسایه است. گردوغبار در روزهای اخیر برخی از استان‌های عراق نظیر صلاح‌الدین را نیز اشغال کرده بود. مدیریت بحران شهرهای کشور عراق را برای مقابله با گرد و غبار به حالت آماده باش درآورده بود. «الفرات» دیروز در گزارشی تاکید کرده بود که در یکی از بیمارستان‌های استان صلاح‌الدین عراق، ۵ نفر بر اثر گرد وغبار جان باختند و ۱۲ نفر دیگر نیز از تنگی نفس رنج می‌برند و در حال مداوا هستند.
دو عامل آلودگی هوای ایران
کاربران فضای مجازی دیروز از تنفس خاک در پایتخت و جنوب کشور خبر دادند. برخی کاربران تصویری از محو شدن برج میلاد در ازدحام گرد و غبار منتشر کردند و گروهی دیگر تصاویر اتومبیل‌هایی که در خاک استتار شده است. براساس آخرین بررسی‌های روزنامه «پیام‌ما» از سامانه پایش کیفی هوای کشور، تا ساعت ۱۱ دیروز تنها چند ایستگاه وضعیت هوا را پاک توصیف کردند و شاخص‌ها سبز رنگ بودند: منجیل، بیرجند، فهرج و بروجرد. ایستگاه‌های دیگر سازمان حفاظت محیط زیست که شاخص آلایندگی را در شهرها می‌سنجند یا زرد رنگند یا نارنجی یا سرخ و بنفش. تعدادی از شهرها نیز به وضعیت خطرناک درآمدند که روی نقشه با رنگ زرشکی نمایان شدند، ایستگاه‌هایی نظیر: سقز، قصرشیرین، سرپل ذهاب، سرابله، ملایر، استانداری و پادادشهر در اهواز، سجزی در اصفهان و ایستگاه شریف (منطقه ۲) تهران. شاخص در این ایستگاه‌ها بین ۳۹۰ تا ۵۰۰ متغیر است. آلاینده غالب در آسمان ایران در روزهای اخیر ذرات معلق بزرگتر از ده میکرون یا همان غبارند. صادق ضیائیان، رئیس مرکز ملی پیش بینی و مدیریت بحران مخاطرات وضع هوا در گفت‌وگو با «پیام‌ما» علت خطرناک شدن وضع هوا و ازدیاد گرد و غبار را ناشی از دو عامل می‌داند. نخست منشا خارجی و ورود گرد و خاک کشورهای همسایه با کانون‌های سوریه و عراق که عمدتا از عراق بوده است. عامل دوم هم خیزش گرد و خاک که ناشی از وزش باد شدید بوده، کانون‌های محلی را فعال کرده و به گرد و خاک با منشا خارجی اضافه شده است.
به گفته ضیاییان گرد و غبار امروز یعنی بیست فروردین نیز در نوار غربی کشور شدت زیادی خواهد داشت: «استان‌هایی مانند خوزستان، ایلام، کردستان و کرمانشاه با شدت بالایی مساله گرد و خاک دارند. در سایر نقاط نیز گرد و خاک همچنان وجود دارد اما شدت آن کمتر خواهد شد، به طور کلی می‌توانیم بگوییم که امروز بخش عمده‌ای از این گرد وغبار کم می‌شود.»
تداوم گردوغبار در ماه‌های آینده
محمد اصغری، کارشناس سازمان هواشناسی نیز دیروز درباره آخرین وضعیت گرد و غبار گفته است: جریانات غربی در لایه‌های بالایی جو به قدری قوی است که این گرد و خاک را جارو می‌کند و استان‌های همدان، مرکزی، قم، البرز و تهران را تحت تاثیر قرار داده است. هر چقدر به سمت شمال غربی پیش می‌رویم این گرد و خاک تضعیف می‌شود.
او همچنین تاکید کرده بود که با توجه به اتفاقاتی که در خاورمیانه به جهت کم بارشی وجود دارد، باید در انتظار گردوغبار بیشتر نیز بود. او گفت: این موضوع تکرار می‌شود و اوج این گرد و خاک از فروردین تا مرداد است و تا موقعی که این چشمه‌ها وجود داشته باشد گرد و خاک نیز خواهد بود.
تداوم گرد و غبار آنطور که مدیرکل معاونت فنی وزارت محیط زیست عراق نیز گفته تا سال‌های بعد به اوج خودش می‌رسد، گردوغباری که تغییرات آب‌وهوایی عامل اصلی افزایش آن هستند. به گزارش مهر، عیسی الفیاض دو روز پیش گفته بود: تغییرات آب و هوایی عامل اصلی افزایش موج گردوغبار در کشور است و براساس آمارهای ثبت شده از سوی اداره کل هواشناسی، طی دو دهه، تعداد روزهای گردوغباری از ۲۴۳ روز به ۲۷۲ روز افزایش یافته و انتظار می‌رود که تا سال ۲۰۵۰ این تعداد روزها به ۳۰۰ روز در سال برسد.
او تاکید کرده بود: تغییرات آب‌و‌هوایی عامل اصلی افزایش موج گرد و غبار در عراق است و براساس آمارهای ثبت شده از سوی هواشناسی، تعداد روزهای گردوغباری رو به افزایش است.
هشدارهای وزارت بهداشت
وزارت بهداشت هم دیروز هشدارهایی نسبت به آلودگی هوای شدید در نقاطی از کشور که دچار طوفان و گردوغبار شدند، صادر کرد. عباس شاهسونی، رئیس گروه سلامت هوا و تغییر اقلیم وزارت بهداشت به رسانه‌ها گفته بود: با توجه به تداوم این شرایط جوی تا فردا در مناطقی از جمله تهران،‌ خوزستان و… وزارت بهداشت درخواست می‌کند تا مدارس امروز (۲۰ فروردین) به صورت غیرحضوری و مجازی فعال باشند. او با تاکید بر وضعیت خطرناک آلودگی هوا ادامه داد: به علت ورود طوفان گرد و غبار به تهران و شهرهای غربی و شمال غربی کشور، افرادی شامل سالمندان،‌ بیماران قلبی- عروقی، کودکان و… حساس شمرده می‌شوند و باید احتیاط کنند. به گفته شاهسونی، براساس دستورالعمل توصیه شده مبتلایان به بیماری‌های ریوی، قلبی، سالمندان و کودکان از منزل خارج نشوند و فعالیت‌های خود را به حداقل برسانند. سایر افراد نیز می‌بایست از فعالیت‌های طولانی و سنگین و ورزش در خارج از منزل خودداری کنند همچنین تعطیلی فعالیت‌های ورزشی در فضای باز تا فردا نیز الزامی‌ است. این مقام مسئول در وزارت بهداشت همچنین تاکید کرد: وجود چنین شرایط جوی سبب افرایش بیماری‌های قلبی، ریوی و مرگ زودرس در بیماران قلبی و سالمندان می‌شود همچنین افزایش شدید علائم تنفسی در کل جمعیت نیز اتفاق خواهد افتاد. شاخص فعلی هوا بیش از ۳۰۰ است و این اخطاری جدی برای سلامت انسان‌ها است. شاهسونی همچنین تاکید کرد که تمام افراد جامعه تحت تاثیر آثار این آلودگی هوا خواهند بود.
در بعضی شهرها نیز دیروز بعد از افزایش حجم غبار در شهرها استانداری‌ها جلسات اضطراری برای تصمیم درباره آلودگی هوا تشکیل دادند. دیروز همچنین بازی تیم فوتبال آلومینیوم و پرسپولیس به دلیل آلودگی هوا لغو شد.