با شکل‌گیری جوامع مدرن و اهمیت یافتن بیمه‌های اجتماعی، قوانینی برای حمایت از حقوق کارگران وضع شد. در این میان، زنان نیز بی‌نصیب نماندند و قوانین حمایتی مشمول کار آنان نیز شد. اما مساله‌ای که در خصوص زنان وجود داشت این بود که هنوز مانند گذشته نقش زنان در خانه و خانواده بسیار پررنگ‌تر از مردان بود و به دلیل ویژگی‌های ذاتی زن و نقش او در به دنیا آوردن و بزرگ کردن فرزندان، نیاز بود که قانون از زنان شاغل بیشتر حمایت کند. بیمه زنان خانه‌دار فرصتی است برای آن دسته از زنان خانه‌داری که در جایی مشغول به کار نیستند، اما با پرداخت حق بیمه می‌توانند در دوران میانسالی و کهنسالی از مزایای بازنشستگی و دریافت مستمری برخوردار شوند. کارشناسان معتقدند بیمه اجتماعی می‌تواند آثار مثبتی بر تقویت امید به زندگی و انگیزه زنان خانه‌دار شود. زنان خانه‌دار بدون نیاز به خارج شدن از منزل می‌توانند به وظیفه مادری و همسری خود بپردازند و هم بازنشسته شده و از مزایای بازنشستگی مانند سایر مشاغل بهره‌مند شوند.

هر چند در راستای اجرای اصل 29 قانون اساسی مبنی بر تحت پوشش قرار گرفتن آحاد مردم و برای حفظ کرامت، امنیت و استقلال مالی؛ زنان خانه‌دار نیز باید از بیمه اجتماعی برخوردار باشند اما بر اساس آمار 62 درصد از زنان کشور خانه‌دار هستند و جمعیتی نزدیک به 20 میلیون نفر را تشکیل می‌دهند و بیش از 75 درصد از آن‌ها فاقد بیمه مستقل هستند.
از اواسط دهه هفتاد شمسی بحث بیمه زنان خانه‌دار در کشور مطرح شد. در سال 1381 سازمان بهزیستی کشور طرح «بیمه اجتماعی حضرت زهرا (س)» را مطرح کرد. این طرح قرار بود برای زنان خانه‌دار فاقد شغل امنیت اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند و براساس آن ۵۰ درصد حق بیمه بر عهده فرد متقاضی و ۵۰ درصد دیگر به عهده سازمان بهزیستی کشور به نمایندگی از دولت قرار می‌ گرفت. در این طرح زنان خانه‌دار پس از ۲۰ تا ۲۵ سال مستمری دریافت می‌کردند. طرح در نیمه راه به دلیل تخصیص نیافتن اعتبارات و بر اثر اجرای ضعیف، متوقف شد. در بند «ی» ماده (97) برنامه چهارم بر تهیه و تدوین طرح جامع توانمندسازی زنان سرپرست خانوار و خودسرپرست تأکید شده بود ولی تا آخرین روزهای عمر این قانون، طرحی در این راستا به تصویب نرسید. در دولت نهم بیمه زنان خانه‌دار و سرپرست خانوار عنوان شد و حتی در برخی سال‌ها برای آن بودجه هم در نظر گرفته شد اما هیچگاه در سطح وسیع عملیاتی نشد.
در آذرماه سال ۸۷ با ابلاغ بخشنامه‌ای سازمان تامین اجتماعی بیمه زنان خانه‌دار، این گروه را در زمره بیمه صاحبان حرف و مشاغل آزاد و خویش فرما تحت پوشش قرار داد. مبلغ پرداختی مبنای پرداخت حق بیمه زنان سرپرست خانوار بر اساس ۱۸ درصد «حداقل دستمزد مصوب شورای عالی کار» تعیین شد. پرداخت ۱۸ درصد سهم حق بیمه در کنار محدودیت سنی اعمال شده، موجب شد تا از این بیمه استقبالی نشود.
در انتخابات دهم ریاست جمهوری، طرح بیمه زنان خانه‌دار جزیی از شعارهای تبلیغاتی هر چهار نامزد بود. بیمه کلیه آحاد ملت به ویژه سالمندان و زنان سرپرست خانوار، بیمه زنان خانه‌دار و «تشکیل صندوق بازنشستگی» برای آنان، «تصویب شغل خانه‌‌داری و پرداخت حقوق ماهانه» به زنان خانه‌دار‌، طرح بیمه شدن زنان خانه‌دار و سرپرست خانوار از جمله وعده‌های انتخاباتی مطرح شده در این دوره بود که البته هیچ‌یک محقق نشد.
زنان سرپرست خانوار نیازمند توجه
بیمه زنان سرپرست خانوار شاید بیش از همه اقشار باید مورد توجه قرار گیرد. مقابله با فقر و حمایت از نیازمندان در جهان امروز برای جلوگیری از گسترش ناهنجاری و آسیب‌های اجتماعی یک ضرورت اجتماعی و اقتصادی به‌شمار می‌رود. به دلایل متعددی باید زنانی را که سرپرستی خانوار را برعهده دارند جزو اقشار آسیب‌پذیر در نظر گرفت. از جمله این دلایل می‌توان به فقر و وضعیت اقتصادی نامناسب و مشکلات اجتماعی و فرهنگی و… این زنان و خانواده‌های آنان اشاره کرد که آنان را در مواجهه با زندگی واقعی، مورد تهدید قرار می‌دهد. زیرا فشارهای ناشی از فقر و تنگدستی و نیاز شدید و ناتوانی در تأمین نیازهای اولیه زندگی می‌تواند احتمال نافرمانی از خداوند و پذیرش سلطه دیگران را بیشتر کرده و زمینه‌های وقوع جرم و بزهکاری را فراهم سازد.
صندوق روستاییان راهکاری مناسب
از نظر قانونی برای حمایت از زنان اصولی در قانون اساسی به چشم می‌خورد که این رویکرد موجب طراحی قوانین در این راستا شده است. در قوانین موجود زنان به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند: دسته اول زنان دارای درآمد (زنان شاغل، بازنشسته و زنان وظیفه‌بگیر) که مشمول قوانین حمایتی قرار نیستند. دسته دوم زنان بدون درآمد که در قوانین، زنان بی‌سرپرست یاد می‌شوند و مشمول قوانین حمایتی قرار می‌گیرند. در حقیقت قانون در خصوص زنان خانه‌دار کاملا سکوت کرده است. استثنائا این شرایط را در برخی سال‌ها در قانون بودجه شاهد بوده‌ایم.
در قانون بودجه سال 1392 صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان روستاییان و عشایر مکلف شد در ازای دریافت 5 ‌درصد‌ حق بیمه، نسبت به بیمه کردن زنان خانه‌دار متاهل به تعداد 200 هزار نفر اقدام کند و ضرورتی نداشت این زنان ساکن روستا باشند. این حکم در حوزه بیمه زنان بسیار کارگشا بود چرا که زنان می‌توانستند با حق بیمه کم و برخورداری از کمک دولت نسبت به بیمه خود اقدام کنند. اما این حکم قانونی هم در سالیان بعد تکرار نشد. البته اکنون بیمه زنان خانه‌دار در قالب بیمه خویش فرما در سازمان تامین اجتماعی انجام می‌شود که هزینه آن برای افراد متقاضی ماهیانه بیش از 600 هزار تومان است. در چنین شرایطی حضور صندوق بیمه اجتماعی برای ارائه خدمات به زنان خانه‌دار شهری و روستایی می‌تواند موثر افتد. صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان روستاییان و عشایر، نهادی است که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. ساز وکار این صندوق به گونه‌ای است که افراد می‌توانند بر اساس سطوح درآمدی میزان پرداختی خود را انتخاب کنند. فرد بیمه شده تنها پنج درصد در پرداخت حق بیمه خود سهم دارند و 10 درصد حق بیمه از سوی دولت پرداخت می‌شود. این صندوق ۳ خدمت تعهدی اصلی بازنشستگی، فوت و از کارافتادگی را دارد. در طرح بیمه کردن یک میلیون و 400 هزار نفر که امسال مطرح است؛ مجددا موضوع بیمه شدن 200 هزار زن سرپرست خانوار هم طرح شده اما فعلا به دلیل تامین نشده منابع مالی اجرایی نشده است. اگر مجوری برای عضویت زنان (فارغ از زندگی در شهر یا روستا) به صندوق بیمه اجتماعی داده شود می‌توان امیدوار بود گره کور بیمه زنان خانه‌دار بعد از چند دهه گشوده شود.