پیامدهای گردشگری بی‌ضابطه بر دریاچه نمک سیرجان نادیده گرفته می‌شودزوزه خاموش «کفه نمک» در نیمه ماهمسئولان محیط زیست و منابع طبیعی سیرجان می‌گویند بعد از طراحی تصویر مسی بر کفه نمک سیرجان از این ماجرا مطلع شدند دبیر تشکل‌های محیط زیستی کرمان: در یک ساعت، یک وانت پر از زباله از کفه نمک جمع‌آوری کردیم

یکشنبه 19 اردیبهشت 1400

وقتی ماه کامل می‌شود، «کفه نمک» قیامت است. مردم برای تماشای تصویر ماه می‌آیند؛ گاهی ۵ هزار نفر و گاهی تا ده هزار نفر و دو طرف جاده‌ ترانزیتی که میان این دریاچه در سیرجان کشیده‌اند، صدها ماشین پارک می‌شود. در این زمان گوشه به گوشه این شوره‌زار پر از زیلوهایی است که در کف کفه پهن شده و قلیانی که مشعلش در کنار روشنایی ماه هیچ است. سال‌هاست که چهاردهم به چهاردهم هر ماه، چنین قیامتی در کفه نمک بر پا می‌شود؛ جایی که با وجود این حجم از زیبایی حفاظت نمی‌شود. وزارت میراث‌فرهنگی بر ورود بی‌رویه گردشگران به این منطقه نظارت ندارد و سازمان‌های محیط زیست و منابع طبیعی هم دریاچه را رها کرده‌اند. آنقدر که حتی هفته پیش گروهی با زغال تصویر 50 در 40 متر لیونل مسی را بر تنش خال زدند و هیچکس دم نزد.

تصویر مسی چه شد؟ بعد از گذشت یک هفته هنوز کسی نمی‌داند که زغال ریخته شده بابت طراحی این تصویر از کفه نمک جمع شده یا نه. مسئولان منابع طبیعی منتظرند که باران این خط‌خطی‌ها را از دل کویر پاک کند. مهران میرشاهی، رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سیرجان به «پیام‌ما» می‌گوید: «بدون اطلاع ما این اقدام انجام شده و تخریبی هم در این عرصه صورت نگرفته بود. تصویر مسی هم با یک بارندگی پاک می‌شود.»
کفه نمک سیرجان با یک سند تک برگ منگوله‌دار تحت حفاظت اداره‌کل منابع طبیعی است و رئیس این اداره در سیرجان درباره میزان حفاظت منطقه می‌گوید: «این عرصه مثل سایر عرصه‌های منابع طبیعی کاملا حفاظت می‌شود و ما هیچ زباله، تخریب و برداشت غیرقانونی از کفه نمک نداریم و تنها مجوزهای معدنی در حاشیه این کفه صادر شده است.»
هنوز نه اداره محیط زیست، نه میراث‌فرهنگی و نه منابع طبیعی مسئولیت این اقدام را نپذیرفته‌اند و هر سه مدعی‌اند که هیچ مجوزی برای نقاشی کف دریاچه صادر نکرده‌اند.
مرجان شاکری، مدیر‌کل محیط زیست استان کرمان، معتقد است که کشیدن تصویر با آب زغال تاثیری چندانی بر محیط زیست منطقه ندارد و همین که بدون استفاده از مواد شیمیایی این تصویر را کشیده‌اند، طبیعت دوستی‌شان را نشان می‌دهد.
با این وجود عابد کوهپایه، ‌دامپزشک فعال در سیرجان در گفت‌و‌گو با «پیام‌ما» از خطر مسمومیت جانداران کفه نمک با زغال خبر می‌دهد و می‌گوید این منطقه‌ هر سال مامن پرندگان مهاجر است.
ویراژ آفرودبازها در کفه نمک
سال پیش هم نام کفه نمک بر تیتر اخبار خودنمایی می‌کرد. این بار اما به واسطه یک اقدام محیط زیستی. چهار، پنج انجمن محیط زیستی نزدیک به 72 باکلانی که در آبگیرهای کفه نمک گرفتار شده بودند را آزاد کردند و به آسمان سپردند.
کفه نمک به واسطه این اخبار یا کشیدن تصویر یک بازیکن خارجی شهره نشده. مردم محلی می‌گویند کفه نمک چهاردهم ماه دیدن دارد، ماه کامل که به وسط آسمان می‌رسد، نمک‌ها همچون جواهر در وسط کویر می‌درخشند. با یک بارندگی چند ساعته هم، دو طرف جاده‌ای که یک سرش به سیرجان می‌خورد و سر دیگرش به خیرآباد و محمود‌آباد، پر از آب‌های مواج می‌شود. محمد‌حسین خالق‌جو، دبیر کارگروه محیط زیستی سیرجان و از اهالی روستای خیرآباد به «پیام‌ما» می‌گوید: «سطح کفه نمک سیرجان در فصل کم آبی پر از نمک‌های ورم‌کرده است و بعد از هر بارندگی نیز دریاچه‌ای شگرف.»
آب‌و‌هوای این منطقه نیمه‌بیابانی و خشک است. برای همین هم گردشگران اول صبح و بعد از غروب آفتاب را برای بازدید انتخاب می‌کنند. جمعیت وقتی بیشتر است که ماه کامل باشد .خالق‌جو می‌گوید:«همه می‌دانند که چه ترافیکی می‌شود و برای همین هم راهنمایی و رانندگی هر نیمه ماه، در آماده‌باش است تا هم حجم تصادفات کم شود و هم ترافیک روان.» آب که بالا باشد دو طرف جاده پر از ماشین است و دشت نمکی هم رنگارنگ از زیلوهایی که چند متر به چند متر در کف این سطح نمکی به انتظار ماه نشسته‌اند. امان از وقتی که آسمان قهرش بگیرد و آبی در کفه نباشد. فقط آفرود نیست، با هر ماشینی که بتوانند نمک‌های این کف را زیر تایرها له می‌کنند. آنها با ماشین‌هایشان آنقدر پیش می‌روند تا لاستیک‌ها در جایی گیر کند. آن وقت برای بیرون کشیدن ماشین دست به دامان ماشین‌های سنگین و آفرودی می‌شوند. ماشین بازها اما قلق کار را بلدند؛ می‌گویند چاره کار در سرعت بالا و حرکت نرم فرمان است. برای احتیاط هم چند بیل و کلنگ به همراه می‌روند تا هر جای این دشت نمکی گیر افتادند به جان این منظره طبیعی بیفتند.
گردشگری بی‌رویه و واگذاری کفه نمک
اوج شلوغی جاده ساعات 8 تا 12 شب چهاردهم ماه است. همین هم اهالی روستاهای اطراف را به فکر عریض کردن جاده‌ای انداخته که سال‌ها قبل عرض کفه را به دو نیم کرده. رضا قویدل، رئیس شورای خیرآباد در بخش مرکزی به «پیام‌ما» می‌گوید: «هر چند وقت یک بار شام خوردن و قلیان کشیدن عده‌ای در وسط کف نمک، ترافیک جاده را به قدری برای ما سنگین کرده که زندگیمان مختل شده.»
اهالی روستا شاهد گردشگری بی‌رویه و بدون اصول‌اند. بعضی می‌گویند چاره این است که جاده‌‌ای دو بانده وسط کفه نمک کشیده شود تا مشکلات عبور و مرورشان حل شود. عده‌ای دیگر هم به دنبال طرح‌های گردشگری و طبیعت‌گردی در این گود نمکی‌اند.
موضوع واگذاری بخشی از کفه نمک سیرجان به بخش خصوصی اولین بار نیست که مطرح شده . به گفته دبیر انجمن محیط زیستی سیرجان این موضوع در زمان مدیریت خادمی، بخشدار قبلی منطقه پیگیری شده و حتی پارکینگ و تاسیساتی هم ساخته شده اما ادامه نداشته است. خالق‌جو می‌گوید: «با جذب یک سرمایه‌گذار می‌توان در این نقطه هم حمام نمک داشته باشند و هم تورهای گردشگری اما حالا منطقه بدون یک گیت نمایندگی به حال خود رها شده است و هر کس هر کاری که بخواهد با این عرصه طبیعی کند.»
زباله‌ها را چه کسی جمع می‌کند؟
زباله فقط یکی از مشکلات گردشگری بی‌رویه است اما همین هم دیده نمی‌شود. خالق‌جو عضو تشکلی زیست محیطی است که هر چند وقت یکبار از منطقه‌ای که به گفته مدیر‌کل منابع طبیعی شهرستان سیرجان مشکل زباله ندارد، انبوهی زباله جمع‌آوری می‌کنند. رهبری این گروه را مریم کاظمی، دبیر تشکل‌های محیط زیستی و منابع طبیعی استان کرمان و رئیس انجمن رفتگران طبیعت سیرجان به عهده دارد. این انجمن پارسال با اجرای طرح رکاب‌زنی انبوهی زباله از کفه نمک جمع کردند و در شروع سال جدید برنامه دیگری برای جمع‌آوری زباله با کارکنان اداره برق داشتند. کاظمی به «پیام‌ما» می‌گوید: «دو ماه پیش که برای چندمین بار پاکسازی کفه نمک را داشتیم در یک ساعت، یک وانت پر از زباله از منطقه جمع شد به حدی که برای بردنش مجبور شدند تا دور زباله‌ها را طناب پیچ کنند.»
ثبت ملی کفه نمک فراموش شد
از دو سال پیش قرار بوده این مجموعه به فهرست میراث طبیعی ایران اضافه شود و مورد حفاظت و حراست قرار گیرد.
اما آن طورکه ابوذر خواجویی، رئیس مرکز سیرجان‌شناسی به «پیام‌ما» می‌گوید تنها اقدام انجام شده نصب یک تابلو معرفی بوده. خواجویی معتقد است که با توجه به بحران آبی که سیرجان با آن روبه‌رو است اگر به این اثر طبیعی توجهی نشود، کفه نمک به کانون ریزگرد تبدیل می‌شود.
نبی‌الله جعفری، رئیس اداره میراث‌فرهنگی، صنایع‌دستی وگردشگری سیرجان هم درباره چرایی ثبت نشدن این مجموعه در فهرست آثار طبیعی ملی به «پیام‌ما» می‌گوید: «دوسال است که پیگیر این موضوع هستیم اما این طرح در وزارتخانه مانده و همچنان در حال بررسی است.» به گفته او مرحله بعد از ثبت این اثر، ایجاد یک مجموعه فرهنگی، تفریحی و گردشگری به وسیله سرمایه‌گذار بخش خصوصی است.

دریاچهزغالسیرجانکفه نمکگردشگریمنابع طبیعی
مطالب مرتبط

ارسال پاسخ

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *